ทุกวันที่ 15 มิถุนายนของทุกปีถือเป็น “วันไข้เลือดออกอาเซียน” (ASEAN Dengue Day) เนื่องจากโรคไข้เลือดออก เป็นปัญหาด้านสาธารณสุข ไม่เพียงแค่ในประเทศไทย ยังรวมไปถึงกลุ่มประเทศอาเซียน เพราะอยู่ในภูมิภาคเขตร้อนชื้น ด้วยความสำคัญดังกล่าว 10 ประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จึงร่วมกันรณรงค์ป้องกันการแพร่ระบาดโรคไข้เลือดออกในวงกว้าง
สำหรับในประเทศไทยโรคไข้เลือดออกเป็นโรคติดต่อที่ระบาดอย่างต่อเนื่องมากว่า 70 ปี การระบาดจะเริ่มต้นในช่วงฤดูฝนหรือตั้งแต่เดือนพฤษภาคมเป็นต้นไป สถานการณ์โรคไข้เลือดออกของประเทศไทยในปีนี้ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม – 8มิถุนายน 2565 พบว่ามีผู้ป่วยสะสม 3,386 ราย ซึ่งเมื่อเทียบในช่วงเดียวกันกับในปี 2564 พบว่ายอดผู้ป่วยสะสมลดลง 21% สาเหตุหนึ่งมาจากการพัฒนาเครื่องมือตรวจสอบความเคลื่อนไหวของโรคอย่างทันการณ์ ซึ่งโรคไข้เลือดออกนี้มียุงลายเป็นพาหะนำโรค ฉะนั้นการป้องกันที่ดีที่สุดคือการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลายนั่นเอง
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ได้เสริมสร้างความเข้มแข็งด้านการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคไข้เลือดออกในไทยมาอย่างต่อเนื่อง โดยอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานเครือข่ายเข้ามามีส่วนร่วมในการดําเนินงาน ทั้งหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ซึ่งเป็นปัจจัยสําคัญในการขับเคลื่อนงานให้ประสบความสําเร็จ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มอาสาสมัครหมู่บ้าน หรือ อสม. โดยจะเป็นผู้นําในชุมชน รณรงค์ให้ประชาชนดูแลตนเองและครอบครัวไม่ให้ป่วยด้วยโรคติดต่อดังกล่าว ผ่านการใช้ “ฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย” ใน แอปพลิเคชัน อสม.ออนไลน์ ที่ได้ร่วมกับ เอไอเอส เพื่อควบคุมและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำ-ยุงลาย
จากบริบทของเอไอเอสที่มีความมุ่งมั่นตั้งใจในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาลดความเหลื่อมล้ำ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ต้องการให้ทุกคนเข้าถึงข้อมูลและการให้บริการในทุกภาคส่วน ด้วยมีความเชื่อว่า เทคโนโลยีดิจิทัลจะสามารถทำให้ประชาชนคนไทยทุกคนรับรู้ข้อมูลที่ถูกต้องและสามารถเข้าถึงบริการได้อย่างเท่าเทียมกัน เอไอเอสจึงเริ่มพัฒนาแอปพลิเคชัน อสม.ออนไลน์ ร่วมกับกลุ่ม อสม.มาแล้วกว่า 7 ปี ต่างเรียนรู้ซึ่งกันและกัน อสม.ถ่ายทอดกระบวนการทำงานให้ทีมพัฒนาแอปฯของเอไอเอสรับทราบวิธีการทำงานของพวกเขาว่าเป็นอย่างไร ในขณะที่ทีมพัฒนาของเอไอเอสได้นำข้อมูลเหล่านั้นไปพัฒนาเป็นแอปฯ อสม.ออนไลน์ มีฟีเจอร์ต่างๆที่เกี่ยวข้องกับงานสาธารณสุข รวมถึงฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย เพื่อป้องกันโรคไข้เลือดออก ตอบโจทย์การบริหารจัดการเรื่องลูกน้ำยุงลาย รายงานผลแบบเรียลไทม์ เข้าถึง และ แม่นยำ สามารถส่งดิจิทัลเดต้าเข้าสู่คลังข้อมูล อาทิ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) หรือ สาธารณสุขจังหวัด ทำให้จังหวัดนั้นๆ เห็นภาพว่า ตำบล หมู่บ้าน มีจำนวนผู้เสี่ยงอย่างไร เพื่อบริหารจัดการแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้อง

ดร.พญ.ฉันทนา ผดุงทศ ผู้อำนวยการกองโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค กล่าวถึงความสำเร็จของแอปฯ อสม.ออนไลน์ว่า แต่เดิม อสม.จะลงพื้นที่เก็บข้อมูลโดยใช้แบบฟอร์มกระดาษ ทำให้การนำข้อมูลมาปรับใช้เกิดความคลาดเคลื่อน แต่ปัจจุบันมีเครื่องมือเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาเป็นปัจจัยสําคัญช่วยในการเพิ่มทักษะดิจิทัลด้านสุขภาพ (Digital Health) คือ แอปฯ อสม.ออนไลน์ ที่พัฒนาร่วมกับ เอไอเอส นำเอาฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลายในแอปฯ มาปรับใช้ ทำให้การปฏิบัติหน้าที่ของอสม.เกิดความคล่องตัว สามารถเก็บข้อมูลการสำรวจลูกน้ำยุงลาย ทั้งจำนวนบ้าน ลูกน้ำ ภาชนะ รวมถึงค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายที่พบในชุมชนและในบ้าน ส่งต่อไปยัง รพ.สต. เพื่อสรุปผลและติดตามการแพร่ระบาดในพื้นที่ได้อย่างใกล้ชิด กล่าวโดยสรุปได้ว่า วันนี้กรมควบคุมโรคได้ใช้ประโยชน์ในการนําข้อมูลจากแอปฯไปวิเคราะห์ร่วมกับจํานวนผู้ป่วยในพื้นที่ เพื่อคาดการณ์การเกิดการระบาดในพื้นที่ แบ่งพื้นที่เสี่ยงสูง เสี่ยงปานกลาง และ เสี่ยงต่ำ รวมถึงนําไปใช้ในการเฝ้าระวังปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคติดต่อนําโดยยุงลาย เพื่อแจ้งเตือนพื้นที่และแจ้งเตือนประชาชนถึงความเสี่ยงต่อการเกิดโรค
“ต้องยอมรับว่า ฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย ในแอปฯอสม.ออนไลน์ ทำให้ อสม.ทำงานง่ายขึ้น ไม่ต้องบันทึกข้อมูลลงกระดาษแล้วค่อยนำจัดส่งไปยัง รพ.สต. ซึ่งบางพื้นที่กว่าจะส่งข้อมูลไปถึงปลายทางใช้เวลานาน แต่ฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย สามารถบันทึกข้อมูลแล้วคลิกส่งได้เลย สามารถกระจายข้อมูลไปตามหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ทำให้ทุกหน่วยงานมองเห็นสิ่งที่เกิดขึ้น แนวโน้มที่กำลังจะมา และร่วมกันหาทางป้องกันได้อย่างทันท่วงที ทั้งนี้ ในอนาคตทางกรมฯได้วางแผนที่จะใช้ข้อมูลผลสํารวจลูกน้ำยุงลายจากแอปฯอสม.ออนไลน์ ไปวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลของกรมอุตุนิยมวิทยา เช่น ปริมาณน้ำฝน ความชื้น เป็นต้น เพื่อใช้ในการชี้เป้าพื้นที่เสี่ยงของโรคไข้เลือดออกที่แม่นยํามากขึ้น” ผอ.กองโรคติดต่อนำโดยแมลง กล่าว















