AIS สานพลัง กรมควบคุมโรค ใช้ดิจิทัลพาคนไทยเข้าถึงบริการสุขภาพ โชว์ความสำเร็จกว่า 3 ปี ป้องกันไข้เลือดออก ผ่านแอปฯ อสม.ออนไลน์

ทุกวันที่ 15 มิถุนายนของทุกปีถือเป็น “วันไข้เลือดออกอาเซียน” (ASEAN Dengue Day) เนื่องจากโรคไข้เลือดออก เป็นปัญหาด้านสาธารณสุข ไม่เพียงแค่ในประเทศไทย ยังรวมไปถึงกลุ่มประเทศอาเซียน เพราะอยู่ในภูมิภาคเขตร้อนชื้น ด้วยความสำคัญดังกล่าว 10 ประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จึงร่วมกันรณรงค์ป้องกันการแพร่ระบาดโรคไข้เลือดออกในวงกว้าง


สำหรับในประเทศไทยโรคไข้เลือดออกเป็นโรคติดต่อที่ระบาดอย่างต่อเนื่องมากว่า 70 ปี การระบาดจะเริ่มต้นในช่วงฤดูฝนหรือตั้งแต่เดือนพฤษภาคมเป็นต้นไป สถานการณ์โรคไข้เลือดออกของประเทศไทยในปีนี้ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม – 8มิถุนายน 2565 พบว่ามีผู้ป่วยสะสม 3,386 ราย ซึ่งเมื่อเทียบในช่วงเดียวกันกับในปี 2564 พบว่ายอดผู้ป่วยสะสมลดลง 21% สาเหตุหนึ่งมาจากการพัฒนาเครื่องมือตรวจสอบความเคลื่อนไหวของโรคอย่างทันการณ์ ซึ่งโรคไข้เลือดออกนี้มียุงลายเป็นพาหะนำโรค ฉะนั้นการป้องกันที่ดีที่สุดคือการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลายนั่นเอง

AIS

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ได้เสริมสร้างความเข้มแข็งด้านการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคไข้เลือดออกในไทยมาอย่างต่อเนื่อง โดยอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานเครือข่ายเข้ามามีส่วนร่วมในการดําเนินงาน ทั้งหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ซึ่งเป็นปัจจัยสําคัญในการขับเคลื่อนงานให้ประสบความสําเร็จ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มอาสาสมัครหมู่บ้าน หรือ อสม. โดยจะเป็นผู้นําในชุมชน รณรงค์ให้ประชาชนดูแลตนเองและครอบครัวไม่ให้ป่วยด้วยโรคติดต่อดังกล่าว ผ่านการใช้ “ฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย” ใน แอปพลิเคชัน อสม.ออนไลน์ ที่ได้ร่วมกับ เอไอเอส เพื่อควบคุมและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำ-ยุงลาย
จากบริบทของเอไอเอสที่มีความมุ่งมั่นตั้งใจในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาลดความเหลื่อมล้ำ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ต้องการให้ทุกคนเข้าถึงข้อมูลและการให้บริการในทุกภาคส่วน ด้วยมีความเชื่อว่า เทคโนโลยีดิจิทัลจะสามารถทำให้ประชาชนคนไทยทุกคนรับรู้ข้อมูลที่ถูกต้องและสามารถเข้าถึงบริการได้อย่างเท่าเทียมกัน เอไอเอสจึงเริ่มพัฒนาแอปพลิเคชัน อสม.ออนไลน์ ร่วมกับกลุ่ม อสม.มาแล้วกว่า 7 ปี ต่างเรียนรู้ซึ่งกันและกัน อสม.ถ่ายทอดกระบวนการทำงานให้ทีมพัฒนาแอปฯของเอไอเอสรับทราบวิธีการทำงานของพวกเขาว่าเป็นอย่างไร ในขณะที่ทีมพัฒนาของเอไอเอสได้นำข้อมูลเหล่านั้นไปพัฒนาเป็นแอปฯ อสม.ออนไลน์ มีฟีเจอร์ต่างๆที่เกี่ยวข้องกับงานสาธารณสุข รวมถึงฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย เพื่อป้องกันโรคไข้เลือดออก ตอบโจทย์การบริหารจัดการเรื่องลูกน้ำยุงลาย รายงานผลแบบเรียลไทม์ เข้าถึง และ แม่นยำ สามารถส่งดิจิทัลเดต้าเข้าสู่คลังข้อมูล อาทิ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) หรือ สาธารณสุขจังหวัด ทำให้จังหวัดนั้นๆ เห็นภาพว่า ตำบล หมู่บ้าน มีจำนวนผู้เสี่ยงอย่างไร เพื่อบริหารจัดการแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้อง
ดร.พญ.ฉันทนา ผดุงทศ
ดร.พญ.ฉันทนา ผดุงทศ ผู้อำนวยการกองโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค
ดร.พญ.ฉันทนา ผดุงทศ ผู้อำนวยการกองโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค กล่าวถึงความสำเร็จของแอปฯ อสม.ออนไลน์ว่า แต่เดิม อสม.จะลงพื้นที่เก็บข้อมูลโดยใช้แบบฟอร์มกระดาษ ทำให้การนำข้อมูลมาปรับใช้เกิดความคลาดเคลื่อน แต่ปัจจุบันมีเครื่องมือเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาเป็นปัจจัยสําคัญช่วยในการเพิ่มทักษะดิจิทัลด้านสุขภาพ (Digital Health) คือ แอปฯ อสม.ออนไลน์ ที่พัฒนาร่วมกับ เอไอเอส นำเอาฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลายในแอปฯ มาปรับใช้ ทำให้การปฏิบัติหน้าที่ของอสม.เกิดความคล่องตัว สามารถเก็บข้อมูลการสำรวจลูกน้ำยุงลาย ทั้งจำนวนบ้าน ลูกน้ำ ภาชนะ รวมถึงค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายที่พบในชุมชนและในบ้าน ส่งต่อไปยัง รพ.สต. เพื่อสรุปผลและติดตามการแพร่ระบาดในพื้นที่ได้อย่างใกล้ชิด กล่าวโดยสรุปได้ว่า วันนี้กรมควบคุมโรคได้ใช้ประโยชน์ในการนําข้อมูลจากแอปฯไปวิเคราะห์ร่วมกับจํานวนผู้ป่วยในพื้นที่ เพื่อคาดการณ์การเกิดการระบาดในพื้นที่ แบ่งพื้นที่เสี่ยงสูง เสี่ยงปานกลาง และ เสี่ยงต่ำ รวมถึงนําไปใช้ในการเฝ้าระวังปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคติดต่อนําโดยยุงลาย เพื่อแจ้งเตือนพื้นที่และแจ้งเตือนประชาชนถึงความเสี่ยงต่อการเกิดโรค
“ต้องยอมรับว่า ฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย ในแอปฯอสม.ออนไลน์ ทำให้ อสม.ทำงานง่ายขึ้น ไม่ต้องบันทึกข้อมูลลงกระดาษแล้วค่อยนำจัดส่งไปยัง รพ.สต. ซึ่งบางพื้นที่กว่าจะส่งข้อมูลไปถึงปลายทางใช้เวลานาน แต่ฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย สามารถบันทึกข้อมูลแล้วคลิกส่งได้เลย สามารถกระจายข้อมูลไปตามหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ทำให้ทุกหน่วยงานมองเห็นสิ่งที่เกิดขึ้น แนวโน้มที่กำลังจะมา และร่วมกันหาทางป้องกันได้อย่างทันท่วงที ทั้งนี้ ในอนาคตทางกรมฯได้วางแผนที่จะใช้ข้อมูลผลสํารวจลูกน้ำยุงลายจากแอปฯอสม.ออนไลน์ ไปวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลของกรมอุตุนิยมวิทยา เช่น ปริมาณน้ำฝน ความชื้น เป็นต้น เพื่อใช้ในการชี้เป้าพื้นที่เสี่ยงของโรคไข้เลือดออกที่แม่นยํามากขึ้น” ผอ.กองโรคติดต่อนำโดยแมลง กล่าว
คุณสายชล ทรัพย์มากอุดม
คุณสายชล ทรัพย์มากอุดม หัวหน้าฝ่ายงานประชาสัมพันธ์ บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) หรือ เอไอเอส
ด้าน คุณสายชล ทรัพย์มากอุดม หัวหน้าฝ่ายงานประชาสัมพันธ์ บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) หรือ เอไอเอส กล่าวว่า เป้าหมายหลักของเราในฐานะ Digital Life Service Provider คือ การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมายกระดับคุณภาพชีวิตของคนไทย โดยเฉพาะในด้านสาธารณสุข ซึ่งในปัจจุบันเทคโนโลยีดิจิทัล กลายเป็นเครื่องมือสำคัญที่เข้ามาช่วยลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพได้อย่างเท่าเทียม พิสูจน์ได้จากแอปพลิเคชัน อสม.ออนไลน์ ที่ในวันนี้กลายเป็นคลังความรู้ ข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพที่สำคัญที่ทาง อสม.ได้นำไปปรับใช้ในการปฏิบัติงาน ทั้งการให้ความรู้ในพื้นที่และเก็บข้อมูลต่างๆ โดยเฉพาะฟังก์ชันที่สำคัญอย่างรายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย เพื่อร่วมกันเฝ้าระวังและช่วยลดการระบาดโรคไข้เลือดออกที่ได้ผลมาอย่างต่อเนื่องตลอด 3 ปี ซึ่ง กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข AIS และทีม อสม.ได้เดินหน้าร่วมกันป้องกันการเสียชีวิตจากโรคไข้เลือดออกและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนให้ดีขึ้นด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล
“การได้ทำงานร่วมกันระหว่างทีม เอไอเอส กับ อสม. ทำให้เรามองเห็นภาพของโรคไข้เลือดออกชัดเจนขึ้น เช่น ไห หรือ โอ่ง ที่มีน้ำขังและเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย บางคนคิดว่าเทน้ำเก่าออก นำน้ำใหม่ใส่เข้าก็จบแล้ว แต่ความจริงไม่ใช่แค่นั้น แค่คว่ำเทน้ำเก่าออกไม่พอ ต้องขัดตะไคร่น้ำและไข่ยุงที่ติดอยู่ตามพื้นหรือขอบจนหมดแล้วจึงใส่น้ำใหม่เข้าไป ไม่อย่างนั้นน้ำใหม่ที่ใส่เข้าไปก็เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายเหมือนเดิม เพราะมีตะไคร่และไข่ยุงติดอยู่ กรณีศึกษาเหล่านี้กลายเป็นข้อมูลที่ถูกบันทึกและส่งคืนชาวบ้าน เปิดโอกาสการมีส่วนร่วมผ่านกระบวนการเรียนรู้ ทำให้ชาวบ้านได้ตระหนักรู้ว่าเทน้ำทิ้งอย่างเดียวไม่ได้ ต้องขัดจนสะอาดก่อนจะใส่น้ำใหม่เข้าไป ขณะที่การทำงานในอดีต ข้อมูลเหล่านี้ไม่สามารถกระจายไปตามพื้นที่ต่างๆได้อย่างทั่วถึง แต่ปัจจุบันแอปฯอสม.ออนไลน์สามารถส่งคืนข้อมูลกลับคืนไปยังพี่น้องประชาชนในพื้นที่ อาทิ รพ.สต.คลองม่วง จ.กระบี่ ที่มีการคืนข้อมูลให้กับชาวบ้านเพื่อสร้างการมีส่วนร่วม โดยชาวบ้านจะทำบิลบอร์ด นำข้อมูลที่ได้มาแสดงให้ทุกคนได้เห็น มีธงติดบนบอร์ด ธงสีเขียวคือพื้นที่อยู่ในสภาวะปกติ สีเหลืองเสี่ยงระบาด สีแดงระบาดแล้ว หมายความว่าข้อมูลเหล่านี้รับรู้ทั้งหมู่บ้าน รับรู้ทั้งตำบล ซึ่งต้องขอชื่นชมภาคสาธารณสุขต่อวิธีการทำงานดังกล่าว” คุณสายชล กล่าว

ฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย

ไข้เลือดออก

อสม.

สำหรับฟีเจอร์รายงานสำรวจลูกน้ำยุงลาย ได้ถูกพัฒนาเพิ่มขึ้นบนแอปพลิเคชัน อสม.ออนไลน์ในปี 2562 โดยการทำงานตลอด 3 ปีที่ผ่านมา มีครัวเรือนในประเทศไทยที่ได้รับการสำรวจลูกน้ำยุงลายและทำลายแหล่งเพาะพันธุ์แล้วกว่า 5 ล้านหลังคาเรือน โดยได้ทำการสำรวจลูกน้ำยุงลายไปแล้วมากกว่า 1 ร้อยล้านครั้ง มีการให้คำแนะนำการปรับปรุงสภาพแวดล้อมของบ้านให้ถูกสุขลักษณะ ทำให้สุขอนามัยของประชาชนดีขึ้น และเมื่อสภาพแวดล้อมชุมชนดีก็ทำให้สังคมดีไปด้วย การทำงานร่วมกันในครั้งนี้ยังก่อให้เกิดการถ่ายทอดความรู้ด้านการบริหารจัดการข้อมูล โดยเฉพาะการนำข้อมูลจากการสำรวจลูกน้ำยุงลายในแอปฯอสม.ออนไลน์ มาวิเคราะห์ร่วมกันและจัดการการแพร่ระบาดในพื้นที่ต่างๆได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเมื่อดูข้อมูลสถิติผู้ป่วยโรคไข้เลือดออกจะเห็นได้ว่าอัตราผู้ป่วยลดลงอย่างต่อเนื่อง
“มิติความเหลื่อมล้ำในเรื่องของสาธารณสุข วันนี้เทคโนโลยีดิจิทัลได้เข้ามาเป็นเครื่องมือที่สำคัญให้ประชาชนเข้าถึงบริการด้านสุขภาพได้อย่างเท่าเทียมในทุกพื้นที่ โดยเฉพาะในท้องถิ่น ซึ่งทาง AIS ยังคงยืนยันที่พร้อมจะทำงานกับบุคลากรทุกภาคส่วนที่ต้องทำงานในพื้นที่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อสม. ให้สามารถมีเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพมาช่วยให้ภารกิจดูแลสุขภาพคนไทย ก้าวเดินต่อไปอย่างดีที่สุด” คุณสายชล กล่าวในตอนท้าย