30 เมืองสร้างสรรค์ พลิกย่าน “ซบเซา” สู่แม็กเนทใหม่ในตลาดโลก

การพัฒนา “เมืองสร้างสรรค์” ให้ประสบผลสำเร็จและได้รับการตอบรับที่ดี จะต้องเริ่มจากการพัฒนาพื้นที่เล็กๆ อย่างหมู่บ้าน ชุมชน ไปจนพื้นที่ระดับย่านเสียก่อน เพราะไม่มีใครเสกพื้นที่ใหม่หมดจดให้กับเมืองได้ และการพัฒนาพื้นที่ที่มีอยู่แล้วไม่ใช่เรื่องง่าย “ศักยภาพของพื้นที่” จึงเป็นโจทย์สำคัญ ที่ต้องอาศัยความสามารถของเมือง ทั้งการใช้ประโยชน์จากศักยภาพที่มีอยู่ ด้วยองค์ประกอบหลายด้านที่ต้องมาบูรณาการร่วมกัน โดยอาศัยศักยภาพพื้นที่เดิมและความร่วมมือของคนในชุมชนหรือย่านที่มีเป้าหมายจะพัฒนาไปสู่เมืองสร้างสรรค์ สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผู้คน ชุมชน กิจการและวัฒนธรรมดั้งเดิมที่หลากหลาย นำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อม


สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ หรือ CEA คือองค์กรหลักที่ถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ยกระดับเศรษฐกิจของประเทศ หนึ่งในยุทธศาสตร์สำคัญคือการพัฒนาเมืองและย่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative City & Creative District Development) ผ่านเครือข่ายย่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์ประเทศไทย (Thailand Creative District Network: TCDN) ดึงผู้เชี่ยวชาญทุกภาคส่วน มาต่อยอดทรัพย์สินทางวัฒนธรรม ผนวกความคิดสร้างสรรค์ โดยการนำนวัตกรรม มาพัฒนาผลิตสินค้าและบริการใหม่ ให้กลายเป็นย่านและเมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ก้าวไปสู่เป้าหมายสำคัญคือเป็นเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก หรือ UNESCO Creative Network (UCCN)
ชาคริต พิชญางกูร
ชาคริต พิชญางกูร ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ หรือ CEA
“เรามีเป้าหมายที่จะพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ไม่น้อยกว่า 30 แห่งภายในปี 2565 ให้เป็น Soft Power ในการฟื้นฟูเศรษฐกิจไทยหลังโควิด-19 คลี่คลาย” ชาคริต พิชญางกูร ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ หรือ CEA กล่าว
การพัฒนาพื้นที่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ของ CEA จะคัดเลือกหมู่บ้าน ชุมชน หรือ ย่าน ที่เขียนโครงการเข้ามาเสนอ CEA เข้าไปวางแผนงานสร้างสรรค์สร้างมูลค่าในพื้นที่ ซึ่งต้องผ่านการพิจารณาให้เป็นไปตามเงื่อนไข  อาทิ ศักยภาพพื้นที่ ความโดดเด่นในมิติต่างๆ การมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ปัจจุบันทยอยดำเนินการตามแผนระยะ 3 ปี (ปี 2563-2565) มาอย่างต่อเนื่อง คาดว่าจะได้ตามเป้าหมายที่วางไว้ครบถึง 30 พื้นที่ (30 จังหวัด) ในปี 2565 แบ่งเป็นภูมิภาคต่างๆ ประกอบด้วย
ภาคเหนือ 7 จังหวัด ได้แก่ 1. ย่านในเวียง จ.เชียงราย 2. ย่านระเบียงกว๊าน จ.พะเยา  3. ย่านเมืองเก่าน่าน จ.น่าน 4. ย่านเมืองเก่าในคูเมือง จ.ลำพูน 5. ย่านเจริญเมือง จ.แพร่ 6 จ.อุตรดิตถ์ 7. จ.ลำปาง
ภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคตะวันตก รวม 10 จังหวัด ได้แก่ 1. ย่านเมืองเก่าสุโขทัย จ.สุโขทัย 2. ย่านโรงละครแห่งชาติตะวันตก จ.สุพรรณบุรี 3. ย่านเมืองนครปฐมและย่านศาลายา จ.นครปฐม 4. ย่านเมืองเก่า จ.ระยอง 5. พิจิตร 6. สระแก้ว 7. พิษณุโลก 8. เพชรบุรี 9. ย่านเมืองพัทยา จ.ชลบุรี 10. จันทบุรี
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 7 จังหวัด ได้แก่ 1. ย่านบ้านดู่-บ้านจะโปะ จ.นครราชสีมา 2. ย่านบ้านเดิ่น-บ้านด่านซ้าย จ.เลย 3. ย่านเมืองเก่า จ.สกลนคร 4. ย่านเมืองเก่าอำเภอเมืองและอำเภอวารินชำราบ จ.อุบลราชธานี 5. ร้อยเอ็ด 6. ศรีสะเกษ 7. อุดรธานี
ภาคใต้ 6 จังหวัด ได้แก่ 1. ย่านท่าวัง-ท่ามอญ จ.นครศรีธรรมราช 2. ย่านเมืองเก่า จ.สงขลา 3. ย่านอา-รมย์-ดี จ.ปัตตานี 4. ภูเก็ต 5. ตรัง 6. พัทลุง

เมืองสร้างสรรค์

“เป้าหมายที่วางไว้ 30 จังหวัดในการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์นั้น ยังอยู่ระหว่างการดำเนินการ ในปี 2565 ขณะที่เมืองสร้างสรรค์ต้นแบบอีก 5 จังหวัด ได้แก่ 1. ย่านเจริญกรุง กรุงเทพฯ 2. ย่านช้างม่อย จ.เชียงใหม่ 3. ย่านศรีจันทร์ จ.ขอนแก่น 4. ย่านเมืองเก่า จ.สงขลา และ 5. ย่านเจริญเมือง จ.แพร่ ยังคงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง” ผอ. CEA กล่าว
สกลจังซั่น
“สกลจังซั่น” ถือเป็นหนึ่งย่านสร้างสรรค์ที่ถูกพัฒนาขึ้นในย่านเมืองเก่าของจังหวัดสกลนคร จากในอดีตที่เคยคึกคัก แต่เมื่อประชากรขยับขยายไปตามพื้นที่อื่นๆ บรรยากาศของเมืองเก่าก็ซบเซาและเริ่มถูกลืมเลือนจากคนรุ่นใหม่ๆ ทีมงาน “สกลเฮ็ด” จึงเขียนโครงการมายัง CEA ให้เข้าไปสร้างสรรค์ย่านดังกล่าวให้กลับมามีชีวิตชีวาและเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจให้ชาวบ้านละแวกนั้น เมื่อโครงการผ่านการพิจารณา CEA และเครือข่ายพันธมิตรได้เข้าไปร่วมสร้างสรรค์ จัดเทศกาล “สกลจังซั่น” สะท้อนการเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกของคนในพื้นที่ ส่งผลให้เกิดความร่วมมือในหลายภาคส่วน ทั้งภาครัฐ เอกชน กลุ่มคนสร้างสรรค์ ภาคการศึกษา กลุ่ม NGO มีการสนับสนุนงบประมาณจากหน่วยงานภายนอก และกลุ่มขับเคลื่อนเมือง ซึ่งได้รับงบประมาณสูงถึง 70% ของงบประมาณทั้งหมดในการจัดงาน ทำให้การจัดงานมีประสิทธิภาพ สร้างแรงจูงใจในการดึงดูดคนเข้าร่วมเทศกาลจำนวนมาก เห็นได้จากยอดจองโรงแรมในพื้นที่เต็มจำนวน ในช่วงเวลาที่มีการจัดงาน มีเงินสะพัดหลายล้านบาทภายในเวลาเพียงแค่ 4 วัน พลิกฟื้นย่านเล็กๆ ที่เกือบจะถูกลืมให้กลับมามีชีวิตชีวา กลายเป็นโมเดลที่ได้รับการกล่าวขานไปทั่วประเทศ หลายพื้นที่ นำ “สกลจังซั่นโมเดล” ไปเป็นต้นแบบในการพัฒนาพื้นที่ของตัวเอง แม้กระทั่ง “ญี่ปุ่น” ซึ่งเป็นประเทศต้นแบบของการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ยังยอมรับโมเดลของ “สกลจังซั่น”

เมืองสร้างสรรค์

เมืองสร้างสรรค์

“ประเทศไทยมีความได้เปรียบในด้านต้นทุนทางสังคม และวัฒนธรรมในการขับเคลื่อนมากถึง 15 อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ที่สามารถนำมาสู่การพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ได้ ประกอบด้วย 1. Creative Originals ได้แก่ งานฝีมือและหัตกรรม ดนตรี ศิลปะการแสดง และหัตถศิลป์ 2. Creative Content / Media ได้แก่ ภาพยนต์ การพิมพ์ การกระจายเสียง ซอฟต์แวร์ (เกมและแอนิเมชัน) 3. Creative Services ได้แก่ การโฆษณา การออกแบบ และสถาปัตยกรรม 4. Creative Goods / Products ได้แก่ แฟชั่น อาหารไทย แพทย์แผนไทย และท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม เป็นความโดดเด่นในมิติต่างๆ ที่ผ่านการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน” ผอ. CEA กล่าวสรุป
บทบาทของ CEA ยังคงมุ่งพัฒนาบุคลากรสร้างสรรค์ (Creative People) เพิ่มขีดความสามารถให้แก่ธุรกิจสร้างสรรค์ (Creative Business) และการพัฒนาพื้นที่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative Place) ให้เป็นย่านหรือเมืองสร้างสรรค์ ด้วยการใช้กระบวนการ Soft Power ส่งออก Content ผ่านสื่อต่างๆ ไปยังตลาดโลก กระตุ้นให้เกิดการพัฒนาสินค้าและบริการใหม่ๆ ตามบริบทของเมือง ‘น่าอยู่ น่าลงทุน น่าท่องเที่ยว’