เอเปค หรือ ความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (Asia-Pacific Economic Cooperation : APEC) ก่อตั้งในปี 1989 เป็นความร่วมมือของสมาชิกจำนวน 21 เขตเศรษฐกิจ ประกอบด้วยมหาอำนาจทางเศรษฐกิจของโลก เช่น สหรัฐอเมริกา จีน ญี่ปุ่น แคนาดา เกาหลีใต้ และรัสเซีย โดยไทยเป็นหนึ่งใน 12 เขตเศรษฐกิจผู้ร่วมก่อตั้ง มีประชากรรวมกว่า 2,900 ล้านคน หรือประมาณ 1 ใน 3 ของโลก มีผลิตภัณฑ์มวลรวม (GDP) รวมกันกว่า 53 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 1,700 ล้านล้านบาท เกินครึ่งของ GDP โลกและมีมูลค่าการค้ารวมกันเกือบครึ่งหนึ่งของการค้าโลก
การเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมเอเปคในปี 2022 ของประเทศไทย เป็นการประชุมที่ถูกจับตามองมากที่สุดครั้งหนึ่ง เพราะผู้นำ 21 เขตเศรษฐกิจจะได้มาพบกันแบบตัวจริง เสียงจริง ถือเป็นครั้งแรกในรอบ 4 ปีที่ผู้นำเอเปคจะได้เดินทางมาเจอกัน นับตั้งแต่มีการประชุมเอเปคซัมมิทที่ปาปัวนิวกีนี เนื่องจากการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19
ความน่าสนใจในการประชุมเอเปค คือ ไม่ได้เน้นเฉพาะกลุ่มผู้นำประเทศ แต่มีการประชุมหลายกลุ่ม ตั้งแต่เจ้าหน้าที่อาวุโส รัฐมนตรี ภาคเอกชนต่างๆ มีโครงสร้างคณะทำงานถึง 37 กลุ่ม ทำให้เนื้อหาสาระที่ได้จากการประชุมมีจำนวนมาก โดยประเทศที่เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมจะมีระยะเวลาประมาณ 12 เดือน อย่างประเทศไทยเริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนปี 2564 ถึงพฤศจิกายน 2565 จัดการประชุมกลุ่มผู้เกี่ยวข้องต่างๆอย่างต่อเนื่อง ก่อนจะปิดท้ายด้วยการประชุมสุดยอดผู้นำเอเปคในวันที่ 18-19 พฤศจิกายน 2565
ในงานเสวนา “การพัฒนาและความท้าทายในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก” จัดโดย มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, สำนักข่าวเดอะ ลีดเดอร์ เอเชีย, หนังสือพิมพ์บางกอกทูเดย์ และเครือข่ายพันธมิตร เมื่อวันที่ 12 ก.ย. 2565 เชิดชาย ใช้ไววิทย์ อธิบดีกรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ ได้กล่าวปาฐกถาพิเศษ “APEC 2022 เวทีใหญ่ที่เมืองไทย แล้วโลกจะได้อะไร” โดยเริ่มต้นกล่าวถึงความสำคัญของเอเปคที่แม้มิใช่เวทีที่สมาชิกต้องลงนามทำตามข้อตกลง แต่เป็นเวทีระดมความคิดของกลุ่มสมาชิกว่าโลกวันนี้ต้องการอะไร และควรปรับตัวอย่างไรให้เข้ากับกระแสโลกใหม่ โดยสมาชิกจะนำข้อเสนอแนะต่างๆที่เกิดขึ้นจากเวทีเอเปคไปปรับใช้ตามความเหมาะสมของแต่ละประเทศต่อไป

ว่ากันว่า การประชุมเอเปคครั้งนี้ถือเป็นการบริหารจัดการยากที่สุด นับตั้งแต่มีการจัดการประชุมเอเปค เนื่องจากเป็นการประชุมหลังการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 โดยไฮท์การประชุมของประเทศไทยในปีนี้คือ Open-Connect-Balance
“การที่เราเป็นเจ้าภาพจัดประชุมระดับผู้นำในครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกในรอบ 4 ปีที่ผ่านมา สิ่งที่ไทยจะต้องรับบทหนักคือจะทำอย่างไรที่จะให้เอเชีย-แปซิฟิกสามารถที่จะฟื้นตัวจากวิกฤตโควิดได้เร็วที่สุด ถือเป็นบทบาทของไทยในฐานะเจ้าภาพจัดการประชุมในปีนี้ เราเปิดตัวคำว่า “Open” เป็นการขับเคลื่อนเศรษฐกิจครั้งใหม่หลังการแพร่ระบาดของโควิด-19 หลังจากเปิดประเทศแล้ว ทำอย่างไรให้เกิดการ “Connect” ระดับภูมิภาคอีกครั้ง สุดท้ายคือ “Balance” ระหว่างการค้า การลงทุน และ การรักษาความยั่งยืนของสภาพภูมิอากาศ ซึ่งที่ผ่านมาเรื่อง Climate Change ไม่เคยเป็นหัวข้อหลักของเอเปค ประกอบกับเมื่อปีที่ผ่านมารัฐบาลประกาศโมเดล BCG Economy เป็นวาระแห่งชาติ เราจึงคิดว่าเป็นไทม์มิ่งที่เหมาะสมในการนำเรื่องนี้มาเป็นหนึ่งในไฮไลท์การประชุมครั้งนี้ โดยให้น้ำหนักกับการทำธุรกิจสีเขียว ลดขยะ น้ำเสีย ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ” อธิบดีกรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ กล่าว
อธิบดีกรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ยังกล่าวถึงวัตถุประสงค์การจัดตั้งเอเปค ว่า เอเปคเกิดขึ้นมาเพื่อต้องการจัดระเบียบการค้าการลงทุนในโลกยุคใหม่ รวมตัวกันเพื่อดีไซน์เศรษฐกิจเสรี ลดปัญหาอุปสรรคทางการค้าซึ่งครึ่งหนึ่งของโลกเป็นการค้าที่ผ่านเขตเศรษฐกิจเอเปค ทำให้กำแพงภาษีกลุ่มประเทศสมาชิกในช่วงที่เริ่มต้นก่อตั้งเอเปคอยู่ที่ 17 เปอร์เซ็นต์ วันนี้กำแพงภาษีลลดเหลือ 5.2 เปอร์เซ็นต์ เพิ่มปริมาณการทำเอฟทีเอจาก 90 ฉบับ เป็น 190 ฉบับ ในช่วง 10 ปี การลงทุนตรงจากต่างประเทศเพิ่มขึ้น มูลค่าการค้าเพิ่มขึ้น และที่น่าสนใจอย่างมากคือช่วยขจัดความยากจนประชากรในเอเปค จากอัตราความยากจน 42 เปอร์เซ็นต์ ลดเหลือแค่ 1.8 เปอร์เซ็นต์ในปัจจุบัน ถ้ามองจากภาพนี้จะเห็นว่าเอเปคสร้างผลกระทบเชิงบวกอย่างชัดเจน

แม้การพูดคุยของเอเปคในช่วงที่ผ่านมาเป็นการให้น้ำหนักกับการทำการค้าเสรี การเชื่อมโยงเศรษฐกิจระหว่างกัน รวมถึงการวมตัวทางเศรษฐกิจภูมิภาค แต่ก็มีความพยายามนำเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเข้ามาคุยในเวทีเอเปคเป็นระยะ แม่จะไม่ใช่หัวข้อหลัก แต่ก็แสดงให้เห็นว่าเวทีเอเปคให้ความสำคัญกับเรื่องเหล่านี้ นำมาสู่การขับเคลื่อนเศรษฐกิจสีเขียว โดยในปี 2014 ที่จีนเป็นเจ้าภาพการประชุม เป็นครั้งแรกที่มีการนำคำว่า Green Economy เข้ามาพูดในวงของเอเปค
“การเป็นเจ้าภาพของประเทศไทย จะนำเรื่อง การจัดทำเขตการค้าเสรีเอเชีย-แปซิฟิก (FTA-AP) กลับมาปัดฝุ่นอีกครั้ง เราพูดเรื่องนี้มาตั้งแต่ปี 2006 แต่จนบัดนี้ก็ยังไม่สามารถทำได้ ด้วยปัญหาต่างๆ ในแต่ละช่วงเวลา ในเมื่อเราผ่านวิกฤตไวรัสโควิด-19 แล้ว เหมือนการกลับมาเริ่มต้นใหม่ เพราะฉะนั้นเรามาคุยเรื่องเอฟทีเอเอเปคกันใหม่ว่าควรจะมีประเด็นอะไรบ้าง เช่น Digitalization, Climate Change หรือ จริยธรรมในการทำธุรกิจ วันนี้การเขียนเอฟทีเออาจไม่ได้เน้นในเรื่องโอกาสทางธุรกิจ หรือ มาตรฐานสินค้า แต่ควรคำนึงความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อม ผลกระทบของประชาชนกลุ่มรากหญ้า เป็นการเขียนบนสตอรีใหม่ ซึ่งเรื่องนี้จะถูกนำมาพูดคุยในกลุ่มผู้นำประเทศเดือนพฤศจิกายนนี้ด้วย”













