หลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี จุดสตาร์ทของคนรุ่นใหม่บนเส้นทางอาชีพทำเงิน เรียนจบมีงานทำทันทีใน อุตสาหกรรมอัญมณีไทย

เมื่อเอ่ยถึงจังหวัดจันทบุรี นอกเหนือจากภาพของเมืองท่องเที่ยวทั้งภูเขาและทะเลอันงดงามแล้ว ที่แห่งนี้มีประวัติศาสตร์อันยาวนานในเรื่องของ “พลอยเมืองจันท์” อันเลื่องชื่อ ที่ผู้คนจากทั่วทุกสารทิศ ต่างมุ่งหมายที่จะเดินทางมายังเมืองงามนามจันทบุรี เพื่อชมความงามของพลอยน้ำดี ซึ่งผ่านการเจียระไนจากช่างผู้มีฝีมือที่นี่กันทั้งสิ้น

และแม้ว่าในปัจจุบัน พลอยแท้เมืองจันท์ จะหายากขึ้นตามคำบอกเล่าของคนในพื้นที่ แต่ในตลาดพลอยใจกลางเมือง ก็ยังคงคึกคักไม่ต่างจากวันวาน เพราะที่นี่ยังคงเป็น ตลาดค้าพลอยที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ และเป็นแหล่งซื้อขายพลอยคุณภาพดีจากทั้งในและต่างประเทศ ทั้งยังเป็นเหมือน One stop service ที่รวมช่างเจียระไน ช่างทำเครื่องประดับจากพลอย ไปจนถึงผู้ประกอบการ เจ้าของร้านค้าพลอยอีกจำนวนมาก

ไม่เพียงเท่านั้น ถ้ากล่าวในบริบทของ “อุตสาหกรรมอัญมณีไทย” ก็ถือว่ามีอัตราการเติบโตที่สดใสอย่างมาก จากข้อมูลล่าสุดของ กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า การส่งออกอัญมณีและเครื่องประดับไทย ในช่วงครึ่งปี 2565 (ม.ค.-มิ.ย.) มีมูลค่า 8,713.27 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 93.86% หรือคิดเป็นเงินบาท มีมูลค่า 286,091.04 ล้านบาท
โดยปัจจัยที่สนับสนุนการส่งออกให้ขยายตัวต่อเนื่อง มาจากการฟื้นตัวของการบริโภคจากการเปิดประเทศในหลายประเทศทั่วโลก มีการเพิ่มระดับสินค้าคงคลังที่ลดลงไปในช่วงก่อนหน้า ได้อานิสงส์จากเงินบาทอ่อนค่า ที่ช่วยสนับสนุนการส่งออก และตลาดส่งออกสำคัญเพิ่มขึ้น ทั้งสหรัฐฯ สหราชอาณาจักร สหภาพยุโรป อินเดีย ออสเตรเลีย ตะวันออกกลาง เป็นต้น ซึ่งส่งผลดีต่อผู้ประกอบการไทยที่จะกลับมาฟื้นตัว หลังเจอภาวะทรงตัวจากผลกระทบของโควิด-19 อยู่กว่า 2 ปี
และในฐานะที่เป็นเมืองแหล่งพลอยคุณภาพดีดังที่เกริ่นมาข้างต้น วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี จึงเป็น 1 ใน 3 วิทยาลัยทั่วไทย ที่เปิดสอนใน หลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณี โดยมีประสบการณ์การเปิดสอนในระดับชั้นประกาศนียบัตรวิชาชีพตั้งแต่ปีการศึกษา 2552 รวมจนถึงตอนนี้ก็ประมาณ 13 ปีแล้ว
ทว่า เป็นที่น่าเสียดายไม่น้อยที่ในตอนนี้วิชาชีพหรืออาชีพที่เกี่ยวข้องกับการทำอัญมณี กลับไม่ได้รับความสนใจจากคนรุ่นใหม่เท่าที่ควร และประเทศไทยกำลังขาดแคลนบุคลากรที่จะมาทำงานในอุตสาหกรรมนี้ ทั้งที่เป็น “อาชีพทำเงิน” ที่มีสายงานให้เลือกหลากหลาย ตั้งแต่งานช่างฝีมือ งานออกแบบ ไปจนถึงการเป็นผู้ประกอบการ ที่มีธุรกิจขายเครื่องประดับพลอยเป็นของตนเอง ซึ่งปัญหาที่เกิดขึ้นนี้ ก็ส่งผลต่อเนื่องทำให้ที่ แผนกวิชาเครื่องประดับอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี มีจำนวนผู้เรียนที่น้อยลงทุกปีเช่นกัน
และถ้าจะวิเคราะห์ถึงสาเหตุของปัญหานี้ ก็เกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ทั้งอัตราเด็กเกิดที่น้อยลง ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงในยุคดิจิทัลดิสรัปชัน ที่ทำให้เด็กรุ่นใหม่เบนเข็มไปเลือกเรียนในสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องกับดิจิทัล สารสนเทศ และเทคโนโลยี ทำให้การเรียนสายวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับงานฝีมือ งานออกแบบ เครื่องประดับและอัญมณี ได้รับความสนใจลดลงเรื่อยๆ
อาจารย์สรัญญา ตูมทอง
อาจารย์สรัญญา ตูมทอง อาจารย์ประจำแผนกเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี
ทั้งนี้ ยังมีเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับ ทิศทางการเติบโตของเศรษฐกิจในจังหวัดจันทบุรีเอง ที่มุ่งไปยังอุตสาหกรรมการเกษตร เนื่องจากพื้นที่จังหวัดจันทบุรีเป็นแหล่งผลิตผลไม้สำคัญของไทย ที่สร้างรายได้ให้คนในจังหวัดอย่างมหาศาล เช่นกันกับธุรกิจท่องเที่ยวและบริการที่ทำรายได้ให้ชาวจันทบุรีได้มากไม่แพ้กัน จึงไม่น่าแปลกใจเลย ที่ผู้ปกครองของเยาวชนในจันทบุรี จะส่งเสริมให้บุตรหลานเล่าเรียนตามเทรนด์ธุรกิจที่กำลังทำเงินอยู่ในตอนนี้ จนทำให้ อาชีพที่เกี่ยวข้องกับเครื่องประดับและอัญมณี ได้รับการมองข้ามไปอย่างน่าเสียดาย
สุภาวิตา อยู่คง
อาจารย์สุภาวิตา อยู่คง หัวหน้าแผนกเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี
ด้วยเหตุนี้ เราจึงอยากให้ทุกคนได้มาทำความรู้จักกับ หลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี ซึ่งเป็นแหล่งผลิตบุคลากรวิชาชีพตอบสนองอตสาหกรรมอัญมณีไทย ให้มากขึ้น โดยเราได้ไปพูดคุยกับ อาจารย์สุภาวิตา อยู่คง หัวหน้าแผนกเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี และ อาจารย์สรัญญา ตูมทอง อาจารย์ประจำแผนกเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี ที่จะมาเปิดโลกให้เห็นว่าหลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณีที่นี่ เป็นอีกหนึ่งหลักสูตรที่อยากเชิญชวนให้คนรุ่นใหม่มาเรียนรู้กัน เพราะอาจารย์การันตีว่าผู้เรียนจบแล้วมีโอกาสได้งานรายได้ดีในทันทีแน่นอน

เปิดที่มาและเนื้อหาหลักของ หลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณี 1 ใน 3 สถาบันการศึกษา ที่ยังคงเปิดสอนอยู่

ในเบื้องต้น ขอเริ่มมาทำความรู้จัก หลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณี ที่ วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี กันก่อน โดยอาจารย์สุภาวิตา ได้บอกเล่าให้ฟังว่า
“ในตอนนี้ วิทยาลัยที่เปิดสอนในหลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณี ในประเทศไทย มีอยู่ 3 แห่งเท่านั้น คือ  วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี กาญจนาภิเษกวิทยาลัยช่างทองหลวง และ วิทยาลัยเทคนิคกาญจนบุรี”

“สำหรับ วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี เปิดทำการเรียนการสอนในระดับชั้นประกาศนียบัตรวิชาชีพตั้งแต่ปีการศึกษา 2552 รวมเวลามาถึงตอนนี้ก็ประมาณ 13 ปีแล้ว เริ่มแรกเราเป็นวิชาชีพเลือกเสรี ที่เกี่ยวข้องกับวิชาในเชิงการอนุรักษ์ โดยเปิดพร้อมกับวิชาทอเสื่อ เพราะอัญมณีกับเสื่อกกจันทบูรถือเป็นสินค้าประจำจังหวัดจันทบุรี เราจึงเลือก 2 วิชานี้มาเป็นวิชาชีพเลือกเสรีให้นักศึกษาได้เรียน ซึ่งเนื้อหาวิชาหลัก คือ การเรียนในเรื่องการเจียระไนพลอยซึ่งเป็นเทคนิคเฉพาะของทางจังหวัดจันทบุรี”
“หลังจากนั้นในปี 2559 เริ่มมีการประกาศเปิดหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ ปวช. วิชาเครื่องประดับและอัญมณี จึงขยับฐานขึ้นมาเปิดเป็นหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ ก็คือ ปวช. และหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง คือ ปวส. แต่สอนในแผนกวิชา โดยการเรียนการสอนจะสอนทั้งระบบปกติหรือทวิภาคี แล้วแต่นักเรียนจะเลือกเรียน ส่วน ปวส. ตอนที่เปิดปี 2559 เราเปิดเป็นสาขางานเครื่องประดับอัญมณีก่อน หลังจากนั้นก็มีการปรับปรุงหลักสูตรในปี 2563 แล้วมาเปิดเป็นสาขางานออกแบบเครื่องประดับอัญมณีในระดับ ปวส.”
“ส่วนเนื้อหาสาระ หรือรายวิชาที่ต้องเรียนในแผนกวิชาของเรา ในระดับชั้น ปวช. นักศึกษาต้องเรียนเกี่ยวกับงานรูปพรรณ การขึ้นรูปตัวเรือน ซึ่งนักศึกษาไม่จำเป็นต้องมีพื้นฐานอะไรมาก่อนเพราะทางวิทยาลัยฯจะสอนให้หมด ทั้งในระดับ ปวช. และปวส. เด็ก ๆ ต้องมาเรียนพื้นฐานศิลปะใหม่ทั้งหมด ตามกลุ่มวิชาสมรรถนะวิชาชีพพื้นฐานจะมีวิชาศิลปะปูพื้นให้”
“นอกจากนั้น ในแผนกวิชาเครื่องประดับและอัญมณี ยังวางเนื้อหาในวิชาผู้ประกอบการ คอมพิวเตอร์พื้นฐาน อาชีวอนามัย พลังงานและสิ่งแวดล้อม เป็นวิชาชีพพื้นฐานให้นักศึกษาได้เรียนคู่ไปกับทักษะวิชาชีพด้วย แต่แน่นอนว่าการเรียนการสอนจะเน้นหนักในเรื่องศิลปะ เพื่อเป็นพื้นฐานให้นักศึกษาก่อนทั้งในระดับ ปวช. ปวส.”
“ขณะที่ทักษะวิชาชีพที่ นักศึกษา ปวช. จะได้เรียน ตั้งแต่งานรูปพรรณ ในที่นี้คือการขึ้นรูปตัวเรือนต่างๆ ตั้งแต่กระบวนการหลอม รีด ดึงรูป ดึงหลอด เชื่อมประกอบ แล้วก็เป็นงานประดับอัญมณี งานฝังเพชรฝังพลอย แล้วก็มาเรียนงานตกแต่งตัวเรือน อย่างงานขัดผิด งานชุบ จนถึงสิ้นสุดกระบวนการสำเร็จเป็นเครื่องประดับ และสามารถวางขายได้เลย”
“ส่วนระดับ ปวส. ในหลักสูตรเก่านักศึกษา จะเรียนแบบทวิภาคี คือเรียนกับเราแค่ 1 ปี แล้วอีกปีหลังจากนั้นก็ไปฝึกงานกับสถานประกอบการทั้งปีเลย เพราะฉะนั้นอย่างสาขาวิชาเครื่องประดับก็จะเน้นพื้นฐานศิลปะ งานช่างพื้นฐานการใช้เครื่องมือ แต่ส่วนหนึ่งเด็กจะเรียนรู้เร็วเพราะว่าเด็กส่วนใหญ่จะจบ ปวช. มาแล้ว เขาก็จะมีพื้นฐานมา แต่การเรียนในระดับ ปวส. จะเน้นการเรียนรู้ในงานที่ซับซ้อนขึ้น โดยจะไปเรียนรู้ในสถานประกอบการ ซึ่งก็จะได้เรียนรู้ทักษะชีวิตไปด้วย ไม่ว่าจะเป็นการร่วมงานกับคนอื่น การรับ-ส่งงาน การตรวจสอบงาน โดยทักษะฝีมือที่กระบวนการอุตสาหกรรมต้องการจริงๆ นักศึกษาก็ต้องไปเรียนรู้ในสถานประกอบการจริง ในระบบทวิภาคีซึ่งเป็นนโยบายหลักของวิทยาลัยอาชีวศึกษาอยู่แล้ว ซึ่งเมื่อศึกษาจบ นักศึกษาก็เลือกได้ว่าจะทำงานในภาคอุตสาหกรรม หรือมาเป็นเจ้าของธุรกิจเอง”
“และนอกจากนักศึกษาที่จบมาจะสามารถทำอาชีพเป็นช่างฝีมือในด้านการผลิตเครื่องประดับและอัญมณีแล้ว ยังต่อยอดไปประกอบอาชีพดีไซเนอร์ออกแบบเครื่องประดับและอัญมณีได้ และนักศึกษาจากทางวิทยาลัยฯที่จบไป ก็จะมีความได้เปรียบตรงที่มีทักษะด้านงานช่าง รู้ขั้นตอนกระบวนการในการผลิตเครื่องประดับตั้งแต่แรกเริ่ม เส้นทางอาชีพของผู้ที่เรียนจบจากเราจึงกว้างมาก”

แชร์เรื่องจริง เมื่อบุคลากรด้านเครื่องประดับและอัญมณีของไทยกำลังขาดแคลน สวนทางกับอุตสาหกรรมอัญมณีไทยที่โตต่อเนื่อง

ดังที่ได้เกริ่นมาข้างต้น ว่าในขณะนี้ประเทศไทยประสบปัญหาการขาดแคลนบุคลากรเพื่อป้อนให้อุตสาหกรรมอัญมณีไทยที่กำลังเติบโตอย่างต่อเนื่องอย่างมาก ซึ่งในประเด็นนี้ ทั้งอาจารย์สุภาวิตาและอาจารย์สรัญญาได้ร่วมกันสะท้อนปัญหาในเรื่องนี้ในฐานะสถาบันการศึกษาที่เปิดสอนในหลักสูตรเพื่อผลิตกำลังคนด้านนี้ ทว่า ในปัจจุบันก็มีเด็กรุ่นใหม่ให้ความสนใจและมาสมัครเรียนในสาขาวิชานี้น้อยลงทุกที
“ถ้าวิเคราะห์ในบริบทของตัวจังหวัดจันทบุรีเอง นักศึกษาที่มาสมัครเรียนในหลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณีส่วนใหญ่ จะมาจากครอบครัวที่มีธุรกิจค้าขายพลอยอยู่แล้ว และผู้ปกครองก็ส่งเด็กมาเรียนเพื่อต้องการให้มีความรู้สานต่อกกิจการของครอบครัวต่อได้ ซึ่งเด็กที่มีเงื่อนไขเช่นนี้ก็ไม่ได้มีจำนวนมาก และ จังหวัดจันทบุรี เองก็มีชื่อเสียงในเรื่องของอุตสาหกรรมการเกษตร โดยเฉพาะเป็นแหล่งปลูกผลไม้คุณภาพดีที่สร้างรายได้ให้กับชาวจันทบุรีได้สูง ทำให้ผู้ปกครองก็ไม่ได้อยากให้บุตรหลานมาเรียนในสาขาเครื่องประดับและอัญมณี”

“กอปรกับเด็กรุ่นใหม่ก็จะสนใจเรียนในสายวิชาชีพที่เกี่ยวกับงานช่าง เช่น ช่างเชื่อม ช่างไฟฟ้า ช่างอุตสาหกรรมแขนงต่างๆ และเรียนในสาขาที่เกี่ยวข้องกับดิจิทัล เทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งก็สามารถต่อยอดไปทำงานได้ทั้งในบริษัท และเป็นเจ้าของธุรกิจค้าขายออนไลน์ได้เองด้วย”
“ทั้งที่ ถ้ามาดูข้อมูลทางสถิติของอุตสาหกรรมเครื่องประดับและอัญมณีของไทย ก็มีการส่งออกติดอันดับ 1 ใน 5 ของประเทศทุกปี ต่อให้เกิดวิกฤตโควิดก็มีอัตราการส่งออกที่ขยายตัวขึ้นทุกปี อย่างปีนี้ก็ขยายตัว 98% จากข้อมูลของกระทรวงพาณิชย์ และแน่นอนว่าเมื่ออุตสาหกรรมขยายตัวเช่นนี้ก็ย่อมมีความต้องการบุคลากรสายวิชาชีพที่จะมาทำงานเพิ่มขึ้นอย่างมาก และที่ผ่านมาผู้ที่ประกอบอาชีพในสายงานด้านนี้ก็จะมีความั่นคง เพราะถ้าคุณมีทักษะฝีมือตรงกับความต้องการของบริษัท สถานประกอบการ อย่างไรก็ได้รับเงินในระดับที่สูงอย่างแน่นอน”
“โดยที่ผ่านมา จากการทำการเรียนการสอนในระบบทวิภาคี ได้มีการสร้างความร่วมมือกับทางสถานประกอบการ ส่งนักศึกษาไปเรียนรู้และฝึกงานในสถานที่ทำงานจริง ก็พบว่าเกิดผลดีในหลายทาง ทั้งนักศึกษาเองก็ได้เรียนรู้จากเครื่องไม้เครื่องมืออันทันสมัยในสถานประกอบการ ซึ่งส่วนใหญ่เมื่อนักศึกษาที่ไปฝึกงานเรียนจบ ทางสถานประกอบการก็จะรับเข้าทำงานต่อทันที เพราะนักศึกษาคนนั้นได้ผ่านการเทรน อบรมทักษะการทำงาน ในแบบที่สถานประกอบการนั้นต้องการแล้ว”

“หรือถ้านักศึกษาต้องการเรียนต่อในระดับปริญญาตรี ทางวิทยาลัยฯก็ได้สร้างความร่วมมือไว้กับ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี ที่มีการเรียนการสอน คณะอัญมณีศาสตร์และประยุกต์ศิลป์ หรือที่ มหาวิทยาลัยบูรพา วิทยาเขตจันทบุรี ก็มีเปิดการเรียนการสอนในหลักสูตรศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต (สาขาวิชาการออกแบบเครื่องประดับ) ซึ่งสามารถไปสมัครเพื่อศึกษาต่อได้เลยเช่นกัน”
แต่อย่างไรก็ดี เมื่ออธิบายมาถึงจุดนี้ อาจารย์สุภาวิตา ก็ให้ข้อมูลตามจริงว่าในตอนนี้ ทางหลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณีของเรามีความพร้อมที่จะผลิตบุคลากรสายวิชาชีพที่มีทักษะตามที่ภาคอุตสาหกรรมเครื่องประดับและอัญมณีของไทยมีความต้องการมาก ทว่า ติดตรง ที่ผ่านมาไม่ค่อยมีนักศึกษามาสมัครเรียนในสาขาวิชานี้ตามที่เกริ่นไว้ตั้งแต่แรกนั่นเอง

ให้มุมมอง พร้อมเชิญชวน เด็กรุ่นใหม่ มาเรียนเพื่อเดินบนสายอาชีพทำเงิน รับอุตสาหกรรมอัญมณีไทย โตต่อเนื่อง

“ความท้าทายของอาจารย์และทางวิทยาลัยเทคนิคจันทบุรีในตอนนี้ คือ เราอยากขยายฐานการรับรู้และเชิญชวนให้เด็กรุ่นใหม่มาเรียนในหลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณี โดยอยากรับเด็กที่อาจจะด้อยโอกาสในต่างจังหวัดหรือจังหวัดที่ใกล้เคียง แต่มีความตั้งใจอยากมาเรียนรู้เพื่อมีองค์ความรู้ทางวิชาชีพ ที่นำไปต่อยอดสร้างอาชีพที่มั่นคงติดตัวไปเลี้ยงดูตัวเองและครอบครัว ซึ่งการมาเรียนในหลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณีที่วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี ถือว่าเหมาะสมมาก” อาจารย์สุภาวิตา ให้ข้อมูลเพื่อเน้นย้ำถึงความตั้งใจ ในฐานะอาจารย์ผู้สอนในหลักสูตรนี้
“นอกจากนั้น หลักสูตรนี้ยังเหมาะกับคนรุ่นใหม่ที่อยากจะสร้างแบรนด์ สร้างตัวตนของตัวเอง โดยเด็กรุ่นใหม่ที่ชอบสาขานี้จริงๆ หากจะมาเรียนก็ไม่จำเป็นต้องมีพื้นฐานหรือทักษะอะไรมาก่อน เพราะดังที่บอกมาแต่ต้นว่าหลักสูตรของจะปูพื้นให้หมดเลย แค่ผู้เรียนต้องมีความสนใจในศาสตร์ด้านเครื่องประดับและอัญมณีมาบ้าง”
“และข้อดีของการเรียนที่นี่ คือ เรารับนักศึกษาจำนวนไม่มากต่อห้อง ดังนั้น อาจารย์จึงดูแลและสอนได้อย่างใกล้ชิด เรียกได้ว่าสอนกันแบบ Custom made สำหรับนักศึกษาแต่ละคนก็ว่าได้ โดยในการสอนอาจารย์จะวิเคราะห์เด็กแต่ละคนได้ว่าจะต้องสอนโดยเน้นหนักสร้างเสริมทักษะด้านไหนให้เป็นพิเศษบ้าง หรือถ้าใครมีพรสวรรค์ที่โดดเด่น อาจารย์ก็จะส่งเสริมและผลักดันให้เขามีความสามารถเฉพาะทางไปเลยได้”

“ยกตัวอย่าง ที่ผ่านมาเราเจอว่านักศึกษาบางคนมีทักษะเรื่องการพรีเซนต์ ซึ่งเป็นทักษะที่ดี เพราะก่อนจบการศึกษาปีสุดท้าย ทุกคนต้องผ่านวิชาโครงงานในระดับ ปวช. และ ปวส. เด็กจะมีชิ้นงานโปรเจกต์จบที่เขาต้องนำเสนอให้ได้ ต้องขายแนวคิดการออกแบบเครื่องประดับนั้นให้อาจารย์ฟัง ให้อาจารย์คล้อยตามสไตล์หรือคอนเซ็ปที่นำมาออกแบบเครื่องประดับให้ได้”
“นอกจากนั้น ที่นี่เรายังส่งผลงานนักศึกษาไปประกวดในระดับอาชีวศึกษาเป็นประจำทุกปี อย่างโครงการประกวดแผนธุรกิจอาชีวะสร้างสรรค์แปรฝันสู่ธุรกิจ (RRR Award) หรือ ทริปเปิ้ลอาร์อวอร์ด รวมถึงส่งเข้าประกวดในการแข่งขัน Startup Thailand League ที่จัดโดยธนาคารออมสินด้วย ซึ่งที่ผ่านมา นักศึกษาจากแผนกวิชาเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี ก็สามารถคว้ารางวัลมาได้แทบทุกปี”

ขณะที่จุดเด่นของการมาเรียนที่ แผนกวิชาเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี คือ การเรียนและฝึกฝนทักษะของการเป็นผู้ประกอบการควบคู่ไปกับทักษะวิชาชีพ โดยในประเด็นนี้ อาจารย์สรัญญาชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นของทักษะการเป็นผู้ประกอบการ หรือ Entrepreneurship นี้ว่า
“จากแต่ก่อน ที่นักศึกษาเมื่อเรียนจบมาก็จะมุ่งเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรม แต่ในตอนนี้เทรนด์ความนิยมของคนเจนนี้คือการเป็นเจ้าของธุรกิจเอง ด้วยเหตุนี้ทางวิทยาลัยฯ จึงอยากสร้างทางเลือกให้กับผู้เรียนด้วยการสร้างเสริมทักษะผู้ประกอบการให้ด้วย โดยทาง อาชีวศึกษา ก็ได้จัดตั้ง ศูนย์บ่มเพาะการเป็นผู้ประกอบการอาชีวศึกษา อยู่แล้ว ซึ่งโครงการนี้เกิดขึ้นเพื่อจะให้นักศึกษาที่จบสายอาชีพสามารถสร้างธุรกิจได้ด้วยตัวเอง ด้วยการบ่มเพาะการเป็นผู้ประกอบการให้ระหว่างเรียน ยิ่งถ้าทำให้เขามีอาชีพและรู้กระบวนการการทำธุรกิจตั้งแต่ยังเรียนอยู่ ย่อมจะเป็นผลดีกับตัวนักศึกษาเอง”
“ดังนั้นแนวทางในการจัดการเรียนการสอนของแผนกวิชาอัญมณีและเครื่องประดับ จะเน้นให้นักศึกษาสร้างไอเดียในการผลิตเครื่องประดับในแต่ละปี และไม่ได้มองว่าทำชิ้นงานแล้วจบ แต่จะกระตุ้นให้ทุกคนได้คิดต่อว่าชิ้นงานนั้นทำแล้วขายได้จริงมั้ย ตรงนี้เป็นการวางแผนของเราว่า ในปีการศึกษาหน้าเราจะแนะแนวในด้านนี้ให้นักเรียนเขารู้ เพราะว่าก่อนหน้านี้เราไม่ได้บอกว่าเรียนด้านนี้จบไปแล้วทำอะไร แล้วได้อะไร เราแค่ผลักดันให้เขาเข้าสู่ตลาดแรงงานอย่างเดียว แต่ในเมื่อเทรนด์ผู้เรียนในยุคนี้ หลายคนอาจไม่อยากเข้าตลาดแรงงาน สถาบันการศึกษาก็มีหน้าที่ต้องสร้างทางเลือกให้เขา”

“โดยที่ผ่านมา ในการเรียนการสอน เราจะโยนโจทย์ให้นักศึกษาออกแบบเครื่องประดับมาคนละ 1 คอลเลคชั่น โดยประกอบด้วย สร้อยคอ แหวน สร้อยข้อมือ หรือกำไล เป็นต้น ซึ่งหนึ่งในโจทย์ที่เคยใช้จะเกี่ยวข้องกับ “อัตลักษณ์เมืองจันทบุรี” นักศึกษาแต่ละคนก็จะร่างแบบมา และอาจารย์จะเป็นผู้ชี้แนะ ตั้งคำถาม ในงานที่พวกเขาออกแบบมา ตามหลักการออกแบบและผลิตชิ้นงานเครื่องประดับที่เป็นสากล”
“และไม่ใช่แค่การได้เรียนรู้เรื่องการออกแบบ การผลิตออกมาเป็นเครื่องประดับได้จริง แต่เราสอนไปจนถึงการทำ Packaging เป็นวิชาออกแบบบรรจุภัณฑ์เครื่องประดับ การทำสื่อในการนำเสนอคอลเลคชั่นเครื่องประดับนั้น เช่น โปสเตอร์ แผ่นพับ โปสการ์ด หรือโลโก้แบรนด์เครื่องประดับของตนเอง”
“พอเสร็จสิ้นวิชาโครงการหรือโครงงานของนักเรียนแล้ว เราจะเอาผลงานของแต่ละปีส่งเข้าประกวดโครงการสิ่งประดิษฐ์นวัตกรรมสิ่งประดิษฐ์ของคนรุ่นใหม่ ซึ่งเราส่งทุกปีในประเภทที่เราสามารถส่งได้ สุดท้ายจะได้รางวัลหรือไม่ได้รางวัลก็ตาม ชิ้นงานไหนหรือไอเดียไหนที่สามารถผลิตขายจริงได้ เราจะต่อยอดไปที่โครงการศูนย์บ่มเพาะเพื่อที่จะพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ในเชิงพาณิชย์ต่อไป”

Mat-Chan บทพิสูจน์ฝีมือการเรียนการสอนในหลักสูตรเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี ที่สามารถผลิตคนคุณภาพ ต่อยอดสู่การสร้างแบรนด์ระดับประเทศได้จริง

เพื่อให้เห็นภาพการต่อยอดผลงานนักศึกษาสู่การสร้างแบรนด์เครื่องประดับระดับประเทศได้จริง อาจารย์สรัญญา ได้ยกตัวอย่างความสำเร็จของแบรนด์ Mat-Chan เครื่องประดับที่มาจากไอเดียนักศึกษาปี 2562 ที่ต้องการนำอีกหนึ่งผลิตภัณฑ์และภูมิปัญญาอันล้ำค่าของคนจันทบุรีมาประยุกต์ใช้ในการผลิตเครื่องประดับ นั่นคือ “เสื่อกกจันทบูร” เพราะต้นกกที่เกิดขึ้นจากน้ำเค็มหรือน้ำกร่อยของจันทบุรีจะมีเส้นใยที่แข็งแรงเหมาะกับการนำมาผลิตครื่องประดับนั่นเอง
“แบรนด์ธุรกิจ Mat-Chan เป็นอีกหนึ่งความสำเร็จของการต่อยอดจากไอเดียของนักศึกษา ปี 2562 ที่ได้ส่งเข้าประกวดในโครงการอาชีวะสร้างสรรค์แปลฝันสู่ธุรกิจของปี 2564 โดยมีผู้ส่งผลงานเข้าแข่งขันทั้งหมด 100 ทีม คัดเหลือจนเหลือ 75 ทีม 20 ทีม และ 10 ทีมตามลำดับ ซึ่งแบรนด์ Mat-Chan ก็เข้ารอบจนได้รางวัลชนะเลิศมาครอง”

“และมาในปี 2565 ก็ได้เสนอเข้าประกวดในโครงการแข่งขันสมาร์ทสตาร์ทไอเดียของธนาคารออมสิน ซึ่งเราได้เข้าแข่งขันในประเภทอาชีวศึกษา และคว้ารางวัลชนะเลิศมาได้อีกหนึ่งเวที”
“เสียงสะท้อนจากคณะกรรมการการแข่งขันที่แบรนด์ Mat3Chan ไปได้รับรางวัลมา ก็พูดตรงกันว่า สินค้าของแบรนด์ Mat-Chan เป็นเครื่องประดับที่มีความโดดเด่น มีการผสานเอาไอเดียของดีในท้องถิ่นอย่าง เสื่อจันทบูร เข้ามาใช้ในการออกแบบคอลเลคชั่นเครื่องประดับอย่างลงตัว”
“นอกจากนั้น ทีมนักศึกษาที่ไปแข่งขันก็มีทักษะสำคัญของการเป็นผู้ประกอบการหรือสตาร์ทอัพครบ นั่นคือ ทักษะการจัดการ การวางกลยุทธ์การทำตลาด การเงิน การทำบัญชี และทีมนักศึกษาของเรา ยังสามารถตอบคำถามที่คณะกรรมการตั้งมา นั่นคือ ถ้ามีออเดอร์มามาก จะจัดการการผลิตอย่างไรให้ทัน หรือถ้าต้องการแหล่งเงินทุนต้องทำยังไง ทำที่ไหนขอที่ไหน เด็กนักศึกษาของเราตอบได้ทั้งหมด”

“ทั้งนี้ สตอรี่ของ Mat-Chan ก็ไม่ใช่คิดขึ้นมาแล้วขายได้เลย ต้องมีการปรับรูปแบบหลายครั้ง ซึ่งตรงนี้ทำให้นักศึกษาก็ได้เรียนรู้ขั้นตอนการสร้างธุรกิจ สร้างแบรนด์ ว่าต้องปรับอย่างไรจึงจะเป็นที่ถูกใจของตลาด โดยในคอลเลคชั่นแรก เด็ก ๆ ก็เอามาม้วนเป็นแกน ตอนแรกดูกันเองก็คิดว่ามันสวยแล้ว แต่พอมาใช้จริง ลองทำลองใส่ดู และนำมาขาย ปรากฏว่าขายไม่ได้เลยเพราะว่ามันยังไม่ตอบโจทย์ มันเป็นเหมือนของเด็กเล่นที่ดูยังไม่มีค่า”
“แต่เมื่อได้พัฒนาการออกแบบขึ้นมาเรื่อยๆ โดยใช้ระยะเวลาประมาณ 2 ปี เพื่อพัฒนารูปแบบเครื่องประดับต่างหูให้สามารถใส่ได้จริง จึงร่วมกันคิดกับนักศึกษา จนได้ใช้เทคนิคการดึงผ่าหวาย ซึ่งเป็นหนึ่งในเทคนิคการขึ้นพลอย โดยการดึงผ่าหวายเป็นการเอาตัวโลหะทองเหลืองมาทำเป็นกรอบเพื่อที่จะหุ้มตัวเสื่อ คือเราหาวิธีบรรจุมันลงไปในโลหะยังไงดีให้มันแข็งแรง และประหยัดตัววัสดุโลหะด้วย และเมื่อผลิตออกมา ต่างหูก็ดูแข็งแรงและดูมีสไตล์มากขึ้น”

“โดยต่างหู ที่ทำขายในแบรนด์ Mat-Chan จำออกมา 3 รุ่น รุ่น Basic Earrings ราคา 199 บาท เน้นกลุ่มเป้าหมายที่เป็นลูกค้าทั่วไป จึงมีราคาที่จับต้องได้ รุ่น Medium Earrings มีการประดับอัญมณีเป็นพลอยสังเคราะห์ ขายอยู่ที่ 599 บาท และรุ่น Hi-end Earrings จะขายอยู่ที่ 1,499 บาท”
“ส่วนช่องทางการขาย ก็จะขายผ่านช่องทางออนไลน์เป็นหลัก ซึ่งนี่ก็เป็นอีกหนึ่งทักษะที่เราเพิ่มเติมให้กับผุ้เรียน คือ ทักษะการขายสินค้าออนไลน์หรือทางสื่อโซเชียล ว่าจะพรีเซ็นต์ และวางช่องทางการขายอย่างไร จัดให้มีแอดมินที่คอยตอบคำถามของลูกค้าที่ติดต่อมาทางช่องทางที่วางขายด้วย ทั้ง Facebook : Mat-Chan และ IG, Tik Tok, LINE Official”

ในตอนท้าย อาจารย์ทั้ง 2 ท่าน ของ แผนกวิชาเครื่องประดับและอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี ในตอนนี้ยังเปิดรับนักศึกษาในระดับ ปวช. ปวส. อยู่ด้วย ถ้าผู้ปกครอง หรือนักเรียน นักศึกษา สนใจ จะเดินบนเส้นทางสาย “อาชีพทำเงิน” แถมมีความมั่นคง และได้เรียนรู้ครบทุกมิติของการทำเครื่องประดับ สามารถหารายละเอียดเพิ่มเติมได้ทันทีที่ Facebook : แผนก เครื่องประดับอัญมณี วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี

รีวิวมิติใหม่ของการเรียนการสอนในระดับอาชีวศึกษา 

วิทยาลัยเทคนิคนิคมอุตสาหกรรมระยอง ฉีกกรอบ วิทยาลัยสารพัดช่าง ก้าวสู่แหล่งเจียระไนคนอาชีวะ สร้างงาน สร้างอาชีพ ตามแนวทาง EEC Model

วิทยาลัยเทคนิคบ้านค่าย ขึ้นแท่นวิทยาลัยอาชีวะ EEC Model Type A 100% สร้างปรากฎการณ์บริษัทต่างชาติชิงตัว นศ. จบไปได้เงินเดือนสูงกว่า ป.ตรี

สุดยอด “อาชีวศึกษา” 20 สาขา ของ “จีน”