กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) กล่าวว่าคาดว่าแรงกดดันด้านเงินเฟ้อจะมีนัยสำคัญทั่วโลกในปี 2565 โดยคาดการณ์สถานการณ์เงินเฟ้อว่าจะแย่ลงในประเทศกำลังพัฒนา โดยเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ยถึง 9.9% ตลอดปีนี้ ส่วนในประเทศที่พัฒนาแล้ว IMF กำหนดให้ตัวเลขนี้อยู่ที่ 7.2%
หลังจากปฏิบัติการพิเศษทางทหารของรัสเซียในยูเครนเริ่มต้นเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา IMF ได้ปรับประมาณการเงินเฟ้อขึ้นไป 3.3% สำหรับประเทศที่พัฒนาแล้ว และ 4% สำหรับประเทศกำลังพัฒนา นี่แสดงให้เห็นว่า แม้กระทั่งก่อนสงครามในยูเครนจะส่งผลกระทบต่อแหล่งพลังงานและอาหารทั่วโลก การคาดการณ์เงินเฟ้อก็ค่อนข้างสูงอยู่แล้ว เนื่องจากห่วงโซ่อุปทานขยายเกินความจำเป็นจากการเติมความต้องการหลังจากสิ้นสุดการล็อกดาวน์ครั้งใหญ่ของโควิด-19 ที่ทำให้อัตราเงินเฟ้อเพิ่มสูงขึ้นถึงระดับที่ไม่เคยมีมาก่อน ซึ่งเป็นผลพวงของภาวะถดถอยครั้งใหญ่ เนื่องจากประเทศกำลังพัฒนาจำนวนมากกำลังประสบกับการเติบโตทางเศรษฐกิจ
IMF คาดว่าอัตราเงินเฟ้อทั่วโลกจะเพิ่มขึ้นจาก 4.7% ในปี 2564 เป็น 8.8% ในปี 2565 แต่จะลดลงเป็น 6.5 % ในปี 2566 และ 4.1% ภายในปี 2567 พร้อมกับแนะนำรัฐบาลประเทศต่างๆ ว่า นโยบายการเงินควรอยู่ในแนวทางเพื่อฟื้นฟูเสถียรภาพราคา และนโยบายการคลังควรมุ่งบรรเทาแรงกดดันด้านค่าครองชีพ ในขณะที่ยังคงจุดยืนที่เข้มงวดเพียงพอซึ่งสอดคล้องกับนโยบายการเงิน
ทั้งนี้ ยิ่งประเทศที่ประสบปัญหาความขัดแย้ง ความวุ่นวาย หรือปัญหาเศรษฐกิจใหญ่ในปี 2565 คาดว่าอัตราเงินเฟ้อจะสูงกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกซึ่งอยู่ที่ 8.8% อย่างมาก รวมถึงเวเนซุเอลา ซูดาน ซิมบับเว ตุรกี และอาร์เจนตินา ขณะที่ 95 ประเทศ ทั้งจากประเทศพัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนา เช่น สหรัฐอเมริกา แคนาดา สหราชอาณาจักร อินเดีย เกาหลีใต้ ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ รวมถึงประเทศไทย คาดว่าจะมีอัตราเงินเฟ้อสูงกว่า 5% แต่ต่ำกว่า 10% และอีกราว 80 กว่าประเทศ เช่น นอร์เวย์ จีน ญี่ปุ่น อินโดนีเซีย มาเลเซีย เวียดนาม ชาด ไนเจอร์ ไนจีเรีย แคเมอรูน กาบอง แทนซาเนีย คาดว่าจะรักษาอัตราเงินเฟ้อไว้ที่ 5% หรือต่ำกว่านั้น

จากอินโฟกราฟิกของ Statista ที่อ้างอิงข้อมูลจาก IMF พบว่า 5 ประเทศที่กำลังเผชิญปัญหาอัตราเงินเฟ้อพุ่งสูงขึ้นหนักที่สุด คือ ซิมบับเว 284.9% ซูดาน 154.9% เวเนซุเอลา 210% ตุรกี 73.1% และอาร์เจนตินา 72.4%
ทั้งนี้ ซิมบับเวประสบกับแรงกดดันด้านเงินเฟ้ออย่างหนักในช่วง 10 เดือนที่ผ่านมา โดยสาเหตุสำคัญมาจากปัจจัยภายนอกและความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน ขณะที่อัตราการว่างงานเพิ่มขึ้นเป็น 80% แต่กระนั้นปัญหาเงินเฟ้อนี้ก็อยู่คู่กับซิมบับเวมาอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลากว่าสองทศวรรษ ในความเป็นจริง อัตราเงินเฟ้อสูงขึ้นอย่างมากก่อนรัสเซียจะบุกยูเครน จากปี 2543 ตัวเลขดังกล่าวเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากตัวเลขหลักเดียวเป็น 114% ในปี 2547 และเพิ่มขึ้นเป็น 157% ในปี 2551 และสูงสุดที่ 558% ในปี 2563
หนึ่งในปัจจัยขับเคลื่อนอัตราเงินเฟ้อพื้นฐานที่มีมายาวนานในซิมบับเว คือการขยายตัวทางการเงินที่ไม่ได้รับการสนับสนุนจากการเติบโตทางเศรษฐกิจ เมื่อมีเงินในระบบเศรษฐกิจมากกว่าสินค้าและบริการที่สามารถซื้อได้ด้วยกำลังซื้อที่ลดลงและราคาก็สูงขึ้น
หลังจากได้รับเอกราชในปี 2523 ธนาคารกลางของซิมบับเวพยายามควบคุมราคาสินค้าและบริการ ในช่วงทศวรรษนั้น อัตราเงินเฟ้ออยู่ระหว่าง 10-20% แต่สถานการณ์เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิงในช่วงปี 2533 เป็นต้นมา เมื่อเศรษฐกิจตกต่ำหลังจากรัฐบาลเปิดตัวโครงการปฏิรูปที่ดิน เพื่อแจกจ่ายที่ดินจากชนกลุ่มน้อยผิวขาว (ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินเกษตรกรรมที่อุดมสมบูรณ์ส่วนใหญ่ของประเทศ) ให้กับชาวซิมบับเวผิวดำส่วนใหญ่ที่ถูกเพิกถอนสิทธิ์ภายใต้ยุคอาณานิคม แต่โครงการนี้เต็มไปด้วยคอรัปชั่นและให้ประโยชน์แก่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาล รวมถึงผู้คนที่เกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับพวกเขาเป็นส่วนใหญ่ และผลลัพธ์ที่ได้คือ ผลผลิตทางการเกษตรที่เคยเป็นแหล่งส่งออกที่สำคัญกลับลดลงอย่างมาก
ในขณะเดียวกัน รายได้ภาษีก็ลดลงเมื่อเศรษฐกิจหดตัวทำให้รัฐบาลต้องจัดหาเงินทุนสำหรับการใช้จ่ายที่สูงขึ้นด้วยการพิมพ์เงิน เนื่องจากการขยายตัวทางการเงินนี้ไม่ได้มาพร้อมกับการเติบโตทางเศรษฐกิจที่มากขึ้น อัตราเงินเฟ้อจึงเร่งตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว

ในช่วงเกือบสิบปีนับจากปี 2543 ปัญหาเงินเฟ้อหนักหน่วงมากจนซิมบับเวต้องเผชิญกับภาวะเงินเฟ้อรุนแรง (Hyperinflation) ซึ่งกระตุ้นให้ค่าเงินท้องถิ่นอ่อนค่าลงอย่างรวดเร็ว ในขั้นต้น รัฐบาลพยายามที่จะควบคุมอัตราเงินเฟ้อโดยกำหนดการควบคุมราคา ซึ่งไม่ประสบความสำเร็จมากนัก แต่กลับทำให้เกิดการขาดแคลนผลิตภัณฑ์อย่างกว้างขวางและส่งเสริมเศรษฐกิจใต้ดินที่การควบคุมราคาไม่ได้ถูกบังคับใช้
ช่วงแรกของภาวะเงินเฟ้อของซิมบับเวรุนแรงสิ้นสุดลงในปี 2552 เมื่อรัฐบาลตัดสินใจแทนที่ดอลลาร์ซิมบับเวที่ไร้ค่าด้วยดอลลาร์สหรัฐฯ การเคลื่อนไหวนี้ระงับอัตราเงินเฟ้อได้จนถึงปี 2561 กระทั่งมีการแนะนำสกุลเงินท้องถิ่นใหม่ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของภาวะเงินเฟ้อรุนแรงช่วงที่สองของประเทศนี้ ความเชื่อมั่นในค่าเงินดอลลาร์ซิมบับเวถูกทำลายลงอย่างรุนแรงจากเหตุการณ์ภาวะเงินเฟ้อรุนแรงก่อนหน้านี้ และดอลลาร์สหรัฐฯ ยังคงเป็นสกุลเงินที่ครัวเรือนและบริษัทต่างๆ ต้องการใช้ แม้ว่าจะมีสกุลเงินท้องถิ่นใหม่หมุนเวียนอยู่ก็ตาม
นอกจากนี้ ยังเกรงว่ารัฐบาลซิมบับเวจะกลับไปพิมพ์เงินอีกครั้งเพื่อใช้ในการขาดดุลงบประมาณที่เพิ่มขึ้น ด้วยเหตุผลเหล่านี้ เงินดอลลาร์ซิมบับเวใหม่จึงไม่ได้รับความนิยมและกำลังซื้อลดลงอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ราคาสูงขึ้นอย่างมาก
แม้ข้อมูลต่างๆ ที่กล่าวมาจะปรากฏในสื่อตะวันตก แต่สิ่งหนึ่งที่พบในสื่อนอกกระแสคือ ธนาคารกลางซิมบับเวตำหนิภาวะเงินเฟ้อรุนแรงว่าเกิดจากการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจจากสหรัฐอเมริกา กองทุนการเงินระหว่างประเทศ และสหภาพยุโรป
ด้านประเทศที่มีอัตราเงินเฟ้อสูงในระดับ 20-50% ส่วนใหญ่เป็นประเทศในภูมิภาคแอฟริกา ได้แก่ เอธิโอเปีย กานา เซียร์ราลีโอน และอังโกลา นอกจากนี้ยังมีศรีลังกา เยเมน อิหร่าน เอสโทเนีย ยูเครน มอลโดวา และซูรินาม
สำหรับประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่าเศรษฐกิจไทยมีแนวโน้มฟื้นตัวต่อเนื่อง จากปัจจัยบวกของภาคท่องเที่ยวและการบริโภคภาคเอกชนเป็นสำคัญ และเศรษฐกิจไทยมีแนวโน้มขยายตัวได้ต่อเนื่องที่ 3.3% และ 3.8% ในปี 2565 และ 2566 ตามลำดับ โดยภาคการท่องเที่ยวฟื้นตัวได้ดีกว่าคาดจากจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง อีกทั้งการฟื้นตัวของเศรษฐกิจยังมีความทั่วถึงมากขึ้นด้วย

สำหรับอัตราเงินเฟ้อทั่วไป (อัตราการเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้า และบริการที่ผู้บริโภคจะต้องประสบพบเจอ คำนวณจากทุกกลุ่มรายการสินค้า เครื่องใช้ภายในบ้าน พลังงาน อาหารสด เครื่องดื่ม และเครื่องใช้ส่วนตัว) ในปี 2565 และ 2566 คาดว่าจะอยู่ที่ 6.3% และ 2.6% ตามลำดับ โดยมีแนวโน้มปรับลดลงตามราคาน้ำมันโลกและปัญหาห่วงโซ่อุปทานที่ทยอยคลี่คลาย ขณะที่อัตราเงินเฟ้อพื้นฐาน (ไม่นำสินค้าในกลุ่มอาหารสดและพลังงานมาคำนวณ) ในปี 2565 และ 2566 คาดว่าจะอยู่ที่ 2.6% และ 2.4% ตามลำดับ
ทั้งนี้ อัตราเงินเฟ้อเป็นปรากฏการณ์ที่ราคาสินค้าเพิ่มขึ้น ธนาคารกลางส่วนใหญ่มีเป้าหมายที่อัตราเงินเฟ้อต่ำและคงที่ โดยทั่วไปอยู่ระหว่าง 1.5-4% ต่อปี อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่สิ้นปี 2564 อัตราเงินเฟ้อทั่วโลกได้เพิ่มขึ้น ดังที่เห็นในหลายภูมิภาคของโลก อัตราเงินเฟ้อที่สูงอาจนำไปสู่กำลังซื้อที่ลดลง เนื่องจากราคาสินค้ามีแนวโน้มที่จะเติบโตก่อนค่าจ้าง และผู้ที่มีเงินออมหรือมีรายได้คงที่เห็นว่ากำลังซื้อลดลง
ภาวะเงินเฟ้อรุนแรง ซึ่งเป็นตัวอย่างที่รุนแรงที่สุดของปรากฏการณ์นี้สามารถนำไปสู่การล่มสลายทางเศรษฐกิจทั้งหมดได้ เนื่องจากสกุลเงินสูญเสียมูลค่าอย่างรวดเร็วจนกลายเป็นสิ่งไร้ค่า ขณะที่อัตราเงินเฟ้อติดลบหรือที่เรียกกันทั่วไปว่าภาวะเงินฝืด ยังเป็นปัญหาเนื่องจากราคาที่ลดลงหมายความว่าบริษัทต่างๆ และนักการเงินถูกบังคับให้ประหยัดเงิน ส่งผลให้ค่าแรงลดลง เกิดการเลิกจ้าง การว่างงาน และการลงทุนที่ล่าช้า
ที่มา :











