จะเกิดอะไรขึ้น เมื่อ “บราซิล อินโดนีเซีย และ DRC” 3 ประเทศ ที่มีพื้นที่ป่าฝนเขตร้อนรวมกันเกินครึ่งหนึ่งของโลก กำลังเจรจาจัดตั้ง ‘โอเปกแห่งป่าฝน’

กลุ่มประเทศป่าฝนเขตร้อนของโลก 3 ประเทศ ได้แก่ บราซิล อินโดนีเซีย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DRC) ซึ่งมีพื้นที่ป่าดังกล่าวรวมกันกว่าครึ่งหนึ่งหรือราว 52% ของโลก กำลังเจรจาเพื่อจัดตั้งพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์เพื่อประสานงานด้านการอนุรักษ์ ซึ่งได้รับฉายาว่า “โอเปกสำหรับป่าฝน” (Rainforest OPEC)


การเลือกตั้งทั่วไปครั้งล่าสุดของบราซิล ที่ “ลูอิส อีนาซียู ลูลา ดา ซิลวา” หรือ “ลูลา” ได้รับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีบราซิลเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2565 อีกสมัย หลังจากลงจากเก้าอี้ไปเมื่อปี 2553 โดยจะเข้ารับตำแหน่งในวันที่ 1 มกราคม 2566 นั้น ตามมาด้วยกิจกรรมมากมายเพื่อหลีกเลี่ยงการทำลายป่าแอมะซอน (กว่า 60% อยู่ในบราซิล) ที่นักวิทยาศาสตร์ได้เตือนว่าใกล้ถึงจุดเปลี่ยนที่จะนำไปสู่ภัยอันตรายที่รุนแรงแล้ว หลังจากการตัดไม้ทำลายป่าเป็นเวลาหลายปีภายใต้ผู้นำฝ่ายขวาจัด ยาอีร์ โบลโซนาโร
“ลูอิส อีนาซียู ลูลา ดา ซิลวา” หรือ “ลูลา” ประธานาธิบดีบราซิล
ในระหว่างการกล่าวสุนทรพจน์ครั้งแรกในฐานะประธานาธิบดีบราซิลที่ได้รับเลือก “ลูลา” ให้คำมั่นว่าจะต่อสู้เพื่อการตัดไม้ทำลายป่าในแอมะซอนเป็นศูนย์ ในขณะที่โคลอมเบียได้เสนอให้สร้างกลุ่มแอมะซอนที่การประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 27 หรือ COP27 และรัฐมนตรีสิ่งแวดล้อมของนอร์เวย์กำลังจะคืนสถานะกองทุนพันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เพื่อปกป้องป่าฝนหลังจากที่ถูกระงับภายใต้รัฐบาลโบลโซนาโร
บราซิล อินโดนีเซีย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก เป็นบ้านของป่าฝนเขตร้อนขั้นต้นที่เหลืออยู่ถึง 52% ของโลก ซึ่งมีความสำคัญต่อการหลีกเลี่ยงภัยพิบัติด้านสภาพอากาศ และการเจรจาด้านการอนุรักษ์ผืนป่าฝนขนาดใหญ่นี้กำลังบรรลุความสำเร็จตามคำมั่นสัญญาของลูลา
เดอะการ์เดียน สื่ออังกฤษรายงานว่าการเจรจาเรื่องข้อตกลง “Rainforest OPEC” ฉบับใหม่กำลังอยู่ในระหว่างดำเนินการระหว่างบราซิล อินโดนีเซีย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก

กลุ่มประเทศโอเปกแห่งป่าฝนทำข้อเสนอร่วมกันเกี่ยวกับตลาดคาร์บอนและการเงิน ซึ่งเป็นประเด็นที่ยึดถือมานานในการเจรจาเรื่องสภาพภูมิอากาศและความหลากหลายทางชีวภาพของสหประชาชาติ อันเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามที่จะสนับสนุนให้ประเทศที่พัฒนาแล้วให้ทุนในการอนุรักษ์ เพื่อเป็นกุญแจสำคัญในการจำกัดความร้อนของโลกไว้ที่ 1.5 องซาเซลเซียส เหนือระดับก่อนยุคอุตสาหกรรม
ผืนป่าฝนเขตร้อนอันอุดมสมบูรณ์ของทั้ง 3 ประเทศนี้เป็นที่ตั้งของแอมะซอน (บราซิล) แอ่งคองโก (DRC) รวมถึงป่าบอร์เนียวและสุมาตรา (อินโดนีเซีย) ซึ่งถูกคุกคามจากการตัดไม้เชิงพาณิชย์ การขุด และการแสวงประโยชน์จากป่าไม้อย่างผิดกฎหมาย ได้ลงนามในข้อตกลงที่ COP26 ในกลาสโกว์เมื่อปีที่ผ่านมา เพื่อหยุดและฟื้นฟูการตัดไม้ทำลายป่าภายในปี 2573
โดย “กลุ่มโอเปกแห่งป่าฝน” คล้ายกับกลุ่มพันธมิตรผู้ผลิตน้ำมัน ซึ่งประสานงานกับระดับการผลิตและราคาเชื้อเพลิงฟอสซิล
ก่อนได้รับการเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีบราซิล ลูลากล่าวว่าพันธมิตรใหม่ๆ ของกลุ่มโอเปกแห่งป่าฝน สามารถขยายไปสู่ประเทศป่าฝนอื่นๆ ได้ เช่น เปรูและกัมพูชา
ข้อตกลงนี้อาจเป็นอนาคตที่สดใสสำหรับการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ของโลก ตราบใดที่ชนเผ่าพื้นเมืองและชุมชนท้องถิ่นให้ความร่วมมือในการปรึกษาหารืออย่างเต็มที่ในกระบวนการนี้ และบรรดาภาครัฐของประเทศสมาชิกเคารพในสิทธิและความเป็นผู้นำของพวกเขา เพราะระบบนิเวศทั้งสามนี้มีความสำคัญต่อเสถียรภาพทางนิเวศวิทยาของโลก และคำตอบสำหรับความเจริญเติบโตของผืนป่าอันทรงคุณค่าเหล่านี้ก็อยู่ที่ผู้คนที่อาศัยอยู่ในนั้น
เมื่อพื้นที่ป่าฝนเขตร้อนโดนทำลายอย่างรุนแรงทั่วโลก ถึงเวลาแล้วที่จะต้องจัดตั้งโอเปกแห่งป่าฝน
ทั้งนี้ ปัญหาป่าฝนของโลกลดลงอย่างมากในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาเป็นที่น่าหวั่นวิตกเป็นอย่างมาก ในแง่ของพื้นที่ป่าไม้ที่สูญเสียไปพบว่า บราซิลมีมากกว่าประเทศอื่นๆ โดยมีพื้นที่ 1,548,657เฮกตาร์ ที่ถูกทำลายในปี 2564 โดยแอมะซอนเป็นพื้นที่ป่าฝนขนาดใหญ่ที่สุดในโลก และรับ CO2 เกือบ 2,000 ล้านตันต่อปี นักวิทยาศาสตร์เตือนว่ามันกำลังเข้าใกล้ ‘จุดเปลี่ยน’ ที่จะนำไปสู่ภัยอันตรายที่รุนแรง ซึ่งจะทำให้เกิดความเสียหายอีกมหาศาลที่ไม่อาจจะแก้ไขได้
ด้านสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกตามมาเป็นอันดับ 2 โดยป่าฝนคองโก (60% อยู่ใน DRC) ซึ่งเป็นรองจากบราซิลไม่เพียงในแง่ของขนาดของป่าฝนเท่านั้น แต่ยังรวมถึงขอบเขตของการทำลายล้างด้วย โดยสูญเสียพื้นที่ประมาณ 499,059 เฮกตาร์ ในปี 2564 เพียงปีเดียวเท่านั้น การที่ผืนป่าถูกทำลายอย่างหนักเช่นนี้ ย่อมส่งผลกระทบโดยตรงต่อ “กอริลลาภูเขา” สัตว์เฉพาะถิ่นที่พบกระจายพันธุ์อยู่ในเขตเทือกเขาวีรูงกาในเขตแดน 3 ประเทศเท่านั้น คือ สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก รวันดา และอูกันดา

เฉพาะปีที่แล้ว เขตร้อนสูญเสียพื้นที่ปกคลุมต้นไม้ไปทั้งหมด 11.1 ล้านเฮกตาร์ ตามข้อมูลใหม่จากมหาวิทยาลัยแมริแลนด์และข้อมูลที่นำเสนอใน Global Forest Watch โดยนอกจากบราซิล และ DRC แล้ว มีการบันทึกการสูญเสียป่าฝนเขตครั้งใหญ่ในโบลิเวีย อินโดนีเซีย เปรู โคลอมเบีย แคเมอรูน ลาว มาเลเซีย และกัมพูชา ตามลำดับ
น่าสนใจที่ว่า 4 ใน 10 อันดับแรกนั้น อยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ที่มา :