2 ผลงานไอเดียเจ๋ง วิศวะสิ่งทอ มทร.ธัญบุรี แปรรูปเศษไผ่เหลือทิ้งเป็นทรายแมว & นวัตกรรมหมวกเดินป่าอัจฉริยะ เปลี่ยนสีได้เมื่อร้อน

เป็นอีกหนึ่งหลักสูตรที่โดดเด่นสำหรับ วิศวะสิ่งทอ มทร.ธัญบุรี ซึ่งนอกจากจะทำการเรียนการสอน ผลิตบุคลากรตอบสนองภาคอุตสาหกรรมด้านนี้แล้ว ยังมีการคิดค้นงานวิจัย ทั้งเพื่อตอบสนองความต้องการของธุรกิจและผู้บริโภคอย่างต่อเนื่องด้วย วันนี้เรามี 2 งานวิจัยล่าสุด ที่ตอบสนองทั้งธุรกิจ โดยเป็นการเพิ่มมูลค่าให้วัสดุเหลือใช้และเพิ่มมูลค่าให้สิ่งทอ ตอบโจทย์ความต้องการของคนยุคนี้อย่างตรงใจ


เริ่มจาก ผลิตภัณฑ์ใหม่เอาใจทาสแมวที่รักสิ่งแวดล้อมจากฝีมือ อาจารย์นักวิจัย คณะวิศวกรรมศาสตร์ มทร.ธัญบุรี ไอเดียเจ๋ง นำเศษไผ่เหลือทิ้งจากงานหัตถกรรมของกลุ่มโอทอป มาสร้างมูลค่าเพิ่มด้วยการสร้างต้นแบบผลิตภัณฑ์ทรายแมว ทางเลือกใหม่ของคนรักแมว
ผลิตภัณฑ์ทรายแมวจากเศษไผ่เหลือทิ้ง เป็นผลงานวิจัยของคณะผู้วิจัยนำโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุนีย์ หทัยวสีวงศ์ ร่วมกับ ดร.นารีรัตน์ จริยะปัญญา และ อาจารย์จักรกฤษณ์ พุ่มเฟือง อาจารย์และนักวิจัยภาควิชาวิศวกรรมสิ่งทอ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (มทร.ธัญบุรี) โดยผลงานวิจัยนี้ได้ขอรับการจดยื่นอนุสิทธิบัตร จากกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์เป็นที่เรียบร้อย
ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุนีย์ หทัยวสีวงศ์
ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุนีย์ หัวหน้าทีมวิจัย ได้เล่าถึงจุดเริ่มต้นของทรายแมวจากเศษไผ่เหลือทิ้ง มาจากโจทย์ใหญ่ในการผลิตงานหัตถกรรมของกลุ่มโอทอปต่างๆ จะมีขยะหรือของเสียส่วนหนึ่งที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการผลิตมากมาย เช่น เศษไผ่ ท้องไผ่ เศษเส้นตอกที่ไม่ได้คุณภาพ เป็นต้น
โดยผู้ประกอบการส่วนใหญ่จะเลือกกำจัดด้วยวิธีการเผาทำลาย และมีบางส่วนนำมาทำเป็นดิน ซึ่งวิธีการดังกล่าวนั้นย่อมกระตุ้นให้เกิดมลพิษทางอากาศ และมีผลระยะยาวต่อสุขภาพของผู้คนในชุมชน
ผลงานผลิตภัณฑ์ทรายแมวจากเศษไผ่เหลือทิ้งที่เกิดขึ้นนี้ เป็นการต่อยอดจากงานวิจัยเรื่องการจัดการเศษวัสดุเหลือใช้จากกระบวนการผลิตเสื่อลำแพนมาใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ภายใต้ชุดโครงการการจัดการองค์ความรู้และต่อยอดนวัตกรรมเสื่อลำแพนเพื่อขยายผลสู่การสร้างชุมชนการเรียนรู้ที่ยั่งยืน พื้นที่อำเภอประจันตคาม จังหวัดปราจีนบุรี
ด้วยการนำกระบวนการผลิตทรายแมวจากเศษไผ่มาสร้างมูลค่า พัฒนาขึ้นเป็นสูตรใหม่ ให้มีคุณสมบัติที่ดีโดยเฉพาะคุณสมบัติของการดูดซับน้ำ การบดอัด ซึ่งสูตรการผลิตเดิมค่อนข้างเหนียวและข้น ส่งผลให้ขั้นตอนการขึ้นรูปอัดเม็ดทำได้ยาก และไม่สามารถบดอัดผ่านเครื่องจักรขนาดเล็กได้
นอกจากนี้ หัวหน้าทีมวิจัย ยังกล่าวอีกว่า ผลงานวิจัยดังกล่าวนี้เป็นการสร้างต้นแบบผลิตภัณฑ์ ที่แปรรูปเศษไม้ไผ่เหลือทิ้งจากกระบวนการการผลิตให้เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ โดยศึกษาการแปรรูปเศษไม้ไผ่เหลือทิ้งจากกระบวนการผลิตและสร้างต้นแบบผลิตภัณฑ์ ด้วยเทคโนโลยีการตัด บด และปั่นแยกเส้นใยเพื่อให้มีคุณสมบัติการดูดซับน้ำที่ดี ซึ่งใช้เยื่อไผ่และกาวแป้ง ในอัตราส่วน 5 ต่อ 1 แล้วคลุกเคล้าให้เข้ากัน
ทรายแมวจากเศษไผ่เหลือทิ้ง
จากนั้นนำไปอัดเม็ดด้วยเครื่องอัดขนาดเล็ก แล้วนำไปตากหรืออบให้แห้งสนิท ขณะที่วิธีการใช้ทรายแมว ผู้เลี้ยงแมวสามารถนำผลิตภัณฑ์ทรายแมวจากเศษไผ่เทลงในกระบะ หรือภาชนะรองรับการขับถ่ายของแมวได้เช่นเดียวกับทรายแมวทั่วไป หลังการใช้งานทรายแมวจากเศษไผ่แล้ว สามารถใช้เป็นปุ๋ยใส่ต้นไม้ได้อีกด้วย ถือว่าเป็นข้อดีอย่างหนึ่งในการเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุนีย์ ยังกล่าวอีกด้วยว่า “เทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ได้ คือนวัตกรรมการแปรรูปเศษไผ่เป็นทรายแมวดูดซับการขับถ่ายของสัตว์เลี้ยง ได้สูตรการผลิตทรายแมวที่มีสมบัติการดูดซับน้ำใกล้เคียงกับทรายแมวประเภทเดียวกันที่มีจัดจำหน่ายอยู่ในท้องตลาด ซึ่งมีราคาขายเฉลี่ย 34 บาทต่อกิโลกรัม”
“ขณะที่ทรายแมวจากเยื่อไผ่มีต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 10  บาทต่อลิตร คาดการณ์ราคาขายทรายแมวจากเยื่อไผ่ประมาณ 30-35 บาทต่อลิตร หากนำไปแบ่งบรรจุถุงเพื่อจำหน่าย ถุงละ 5 ลิตร สามารถขายได้ถุงละ 150-180 บาท (ต้นทุนทรายแมวจากเยื่อไผ่ 50 บาทต่อถุง)”
“ต้นแบบผลิตภัณฑ์ทรายแมวดังกล่าวนี้มีความโดดเด่นในด้านการดูดซับน้ำได้ดี มีฝุ่นน้อย น้ำหนักเบา เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อีกทั้งสามารถกำจัดทิ้งได้ง่าย ที่นับว่าตรงตามคุณสมบัติของทรายแมวที่ดี นอกจากนี้ยังได้ทดสอบความสามารถในการดูดซับน้ำ ซึ่งผลการทดสอบอัตราการดูดซับน้ำเปรียบเทียบกับทรายแมวที่ผลิตจากไม้สนและทรายแมวที่ผลิตจากซังข้าวโพด พบว่าทรายแมวที่ผลิตจากเศษไผ่มีประสิทธิภาพการดูดซับน้ำเทียบเท่ากับทรายแมวที่ผลิตจากไม้สนและทรายแมวจากซังข้าวโพด” 
“อย่างไรก็ตาม การจะเลือกใช้ทรายแมวประเภทใดหรือชนิดใดนั้นส่วนหนึ่งขึ้นอยู่ที่งบประมาณ ลักษณะขนของแมว รวมถึงความชอบของแมวแต่ละตัวที่มีความแตกต่างกัน ซึ่งในช่วงเริ่มต้นผู้เลี้ยงแมวอาจต้องทดลองใช้ก่อน เพื่อจะได้รู้ว่าทรายแมวแบบใดที่ถูกใจและเหมาะกับแมวที่เลี้ยงอยู่”
ดร.นารีรัตน์ จริยะปัญญา
มาถึงอีกหนึ่งผลงานจากบุคลากรของ วิศวะสิ่งทอ มทร.ธัญบุรี นั่นคือ “นวัตกรรมหมวกเดินป่า” ที่ได้ประยุกต์ใช้คุณสมบัติการเปลี่ยนสีและการเรืองแสงในผลิตภัณฑ์สิ่งทอ เพื่อเพิ่ม 4 คุณสมบัติพิเศษแก่ผู้สวมใส่ ทั้งเรืองแสง-ตรวจจับอุณหภูมิ-กันฝน-กันเชื้อราและแบคทีเรีย
โดยผลงานนี้คิดมาจากความตระหนักว่าหมวกเป็นไอเทมสำคัญที่ช่วยกันร้อน กันแดด กันฝนได้ในระดับหนึ่ง และใส่ในเชิงแฟชั่น ที่ติดตัวไปด้วยทุกครั้งในกลุ่มนักท่องเที่ยวเชิงนิเวศและผจญภัย รวมถึงแคมป์ปิ้ง ทีมนักศึกษาชั้นปีที่ 3 คณะวิศวกรรมศาสตร์ ภาควิชาวิศวกรรมสิ่งทอ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (มทร.ธัญบุรี)
ประกอบด้วย ภัทรพล วัชรประภาวดี, กฤตติเกษม บุญคำ, สราวุฒิ ศรีประเสริฐ, และ อะฟันดี่ กะโห้ทอง ได้ร่วมกันคิดค้นและต่อยอดจากหมวกเดินป่าเดิมที่มีขายทั่วไป เพื่อเพิ่ม 4 คุณสมบัติพิเศษและเป็นต้นแบบผลิตภัณฑ์นวัตกรรมหมวกเดินป่า ซึ่งมี ดร.นารีรัตน์ จริยะปัญญา และ ผศ.สุนีย์ หทัยวสีวงศ์ เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา
ภัทรพล ตัวแทนในทีม เล่าว่าในรายวิชาผลิตภัณฑ์สิ่งทอ ตนและเพื่อนในทีมได้รับโจทย์ให้ร่วมกันคิดสร้างสรรค์นวัตกรรมสิ่งทอ ซึ่งพวกเราสนใจเรื่องราวของหมวกเดินป่าและอยากเพิ่มคุณค่าในเชิงใช้งาน จึงระดมสมองในลักษณะกระบวนการกลุ่มและปรึกษากับอาจารย์
นวัตกรรมหมวกเดินป่าเรืองแสง
“เราได้ตกผลึกเป็นแนวคิดสำคัญ ซึ่งเลือกใช้ความรู้เกี่ยวกับการเปลี่ยนสีและการเรืองแสงของสีในผลิตภัณฑ์สิ่งทอ มาพัฒนา ตกแต่งและเพิ่มฟังก์ชั่นของหมวกเดินป่าที่มีขายทั่วไปตามท้องตลาดให้มีคุณสมบัติพิเศษและน่าสนใจยิ่งขึ้น”
นวัตกรรมหมวกเดินป่าที่ได้พัฒนาขึ้นนี้ มี 4 ฟังก์ชั่นการใช้งานด้วยกันคือ
  • เรืองแสงในที่มืด ด้วยการตกแต่งสารพิเศษที่เรียกว่า ฟอสฟอเรสเซนต์ ซึ่งมีประโยชน์ในกิจกรรมในช่วงกลางคืน หากสวมใส่เป็นกลุ่ม/หมู่คณะ จะสามารถระบุความเป็นกลุ่มในเบื้องต้นได้ ช่วยป้องกันการพลัดหลง และเพิ่มการมองเห็นในที่มืด
  • ตรวจจับอุณหภูมิบริเวณโดยรอบศีรษะ ด้วยการตกแต่งสารพิเศษ คือ เทอร์โมโครมิก กรณีอยู่ในที่ร่มจะแจ้งกับผู้สวมใส่ว่ามีอุณหภูมิสูง โดยสังเกตได้จากการเปลี่ยนสีนั่นเอง
  • เพิ่มคุณสมบัติการสะท้อนน้ำบนตัวหมวกด้านนอก ด้วยการเคลือบสารสะท้อนน้ำ เพื่อป้องกันการเปียกของหมวกและป้องกันสิ่งสกปรก
  • เพิ่มคุณสมบัติการต้านแบคทีเรียบริเวณด้านในของหมวก เพื่อป้องกันแบคทีเรียและเชื้อราได้ ซึ่งช่วยขจัดกลิ่นอับ เพื่อสุขอนามัยของผู้สวมใส่
ด้าน ดร.นารีรัตน์ จริยะปัญญา อาจารย์ที่ปรึกษา กล่าวเสริมว่า การเพิ่มคุณสมบัติพิเศษของวัตถุที่สามารถเปลี่ยนสีได้และสามารถเรืองแสงได้ในที่มืดนั้นเป็นคุณสมบัติที่น่าสนใจในการเพิ่มฟังก์ชั่นให้กับหมวกเดินป่า
“โดยนักศึกษา วิศวะสิ่งทอ ของเราได้หยิบเอาวัตถุเปลี่ยนสีเกิดจากการตกแต่งสารพิเศษที่เรียกว่าเทอร์โมโครมิก สารนี้มีการตกแต่งสีและสามารถเปลี่ยนสีได้เมื่ออุณหภูมิของสารเปลี่ยนจากที่อุณหภูมิต่ำไปอุณหภูมิสูงจนถึงค่าอุณหภูมิที่ได้กำหนดการเปลี่ยนสีไว้ สารเทอร์โมโครมิกประเภทลูโคดาย จะเปลี่ยนสีจากสีปกติเป็นสีใสหรือไม่มีสีเมื่ออุณหภูมิสูงจนถึงจุดที่เซตการเปลี่ยนสีไว้”
“ส่วนวัตถุเรืองแสงเกิดจากการตกแต่งสารพิเศษที่เรียกว่าฟอสฟอเรสเซนซ์ ซึ่งวัตถุฟอสฟอเรสเซนซ์จะไม่เปล่งแสงทันทีหลังจากดูดซับแสงเข้ามา แต่จะค่อยๆ ปล่อยแสงออกมา นอกจากนี้ยังได้เพิ่มความพิเศษของหมวก ด้วยการเพิ่มคุณสมบัติการสะท้อนน้ำบนหมวกด้านนอกเพื่อป้องการเปียกของหมวก อีกทั้งเพิ่มคุณสมบัติการต้านทานแบคทีเรียเฉพาะด้านในของหมวกด้วย”
ผลงานนวัตกรรมดังกล่าวนี้ เป็นต้นแบบผลิตภัณฑ์เพื่อการพัฒนาต่อไปได้ โดยราคาจะสูงกว่าหมวกเดินป่าทั่วไปราว 70-80 บาท/ใบ (ขึ้นอยู่กับจำนวนการผลิต)
นอกจากนั้นผลงานดังกล่าวยังได้รับรางวัลการันตีมาจากหลายเวที ทั้งรางวัลประกาศเกียรติคุณ ในโครงการยกระดับสิ่งประดิษฐ์และนวัตกรรมสู่สากล (RMUTT Elevate Innovation & Invention Awards) กิจกรรมที่ 2 การประกวดผลงานวิจัยนวัตกรรม (The 11th Innovation Awards 2022) และการประกวดผลงานสิ่งประดิษฐ์ระดับอุดมศึกษา มทร.ธัญบุรี (The 10th RMUTT Young Talent Inventor Awards 2022) ด้วย
ผู้สนใจอยากนำต้นแบบทั้ง 2 ผลิตภัณฑ์นี้ไปต่อยอดเชิงพาณิชย์ สามารถสอบถามและขอคำปรึกษาได้เลยที่ โทร. 087 426 4915

หลากหลายนวัตกรรมที่สามารถนำไปต่อยอดสู่เชิงพาณิชย์ได้จริง

INNO-AGE ต้นแบบ Deep Tech Startup สัญชาติไทย ที่นำเสนอนิยามใหม่ของ ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปาก สำหรับผู้ป่วยสูงวัย ป้องกันการสำลักและการติดเชื้ออย่างได้ผล

‘เม็ดพลาสติกรีไซเคิล จากถุงพลาสติกวิบวับ’ วัสดุรีไซเคิลชนิดใหม่ที่เป็นความหวังในการเพิ่มมูลค่าขยะ และ ขับเคลื่อนโมเดลธุรกิจเศรษฐกิจหมุนเวียนของไทย อย่างเป็นรูปธรรม

จุลินทรีย์ขจัดคราบน้ำมันในทะเล นวัตกรรมช่วยชีวิตท้องทะเลฝีมือนักวิจัยไทย