ถอดรหัสความสำเร็จของ 6 ชาติทั่วโลก ที่เดินหน้ารันเศรษฐกิจประเทศด้วย นโยบาย Soft power

ในยุคนี้ เราต่างได้ยินคำว่า Soft Power พร้อมไปกับ Success case มากมายที่เกิดขึ้นทั้งในประเทศและระดับนานาชาติ ในวันนี้เราจึงขอรวบรวมเอาความสำเร็จของ 6 ชาติทั่วโลก ที่เดินหน้าพัฒนาประเทศด้วย นโยบาย Soft power ในด้านต่างๆ ซึ่งไม่เพียงส่งผลต่อการพัฒนาประเทศอย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังสร้างต้นแบบให้นานาชาติได้นำไปปรับใช้และเดินทางตามรอยความสำเร็จนี้อีกด้วย

จากบทความที่เผยแพร่ใน Facebook : สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า เรื่อง “ก้าวทันนโยบายสำคัญรอบโลก Soft Power” ได้ให้นิยามของคำว่า Soft Power ว่าเป็นความสามารถในการขยายอิทธิพลต่อความชอบและพฤติกรรมของภาคส่วนต่างๆ โดยสิ่งสำคัญ จะต้องดึงดูดความต้องการของผู้อื่นให้เกิดความยอมรับด้วยความ “เต็มใจ” ประกอบไปด้วยทรัพยากรสำคัญ 3 ประการ คือ วัฒนธรรม ค่านิยม และนโยบายต่างประเทศ และเพื่อให้เห็นภาพการนำ นโยบาย Soft Power ไปปรับใช้ในบริบทที่แตกต่างกัน ต่อไปนี้ คือ 6 ชาติ ที่เป็นต้นแบบของการใช้ Soft power รันเศรษฐกิจอย่างชัดเจน

เส้นทางสายไหม

ประเทศจีน

Belt and Road Initiative (BRI) สายแถบและเส้นทาง จีนได้สร้าง Friend of China ตามยุทธศาสตร์ของจีนในยุค สี จิ้นผิง โดยเริ่มตั้งแต่ปี 2013 จนถึงปัจจุบัน วัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การค้า และการลงทุน เชื่อมโยงตลาดการค้าระหว่างจีน เอเชีย ยุโรป และแอฟริกาผ่านเส้นทางขนส่งทางบก และทางทะเล คาดว่าโครงการฯ จะมีผู้มีส่วนเกี่ยวข้องไม่น้อยกว่า 152 ประเทศทั่วโลก และจะสร้าง GDP คืนกลับให้กับจีนได้เพิ่มขึ้นถึง 160,000ล้านหยวน ในปี 2030
ปัจจัยสำคัญของ BRI คือ เน้นการสร้างความเติบโตทางเศรษฐกิจโดยมีเป้าหมายในการส่งออก และให้ความสำคัญกับห่วงโซ่คุณค่า (value chain) ของโลก BRI จึงไม่ได้เป็นเพียงการพัฒนาเชื่อมโยงทางภูมิรัฐศาสตร์ (geopolitics) และภูมิเศรษฐศาสตร์ (geoeconomics) เท่านั้น แต่รวมไปถึงภูมิศาสตร์วัฒนธรรม (geo-culture) ซึ่งเป็นการขยายอำนาจในการใช้ soft power ของจีนผ่านสายแถบและเส้นทางในการเชื่อมโลกกับจีนด้วย

สิงคโปร์

ประเทศสิงคโปร์

“Soft Power strength is in the Enterprise” นี่คือคำจำกัดความ นโยบาย Soft power ของประเทศสิงคโปร์ โดยความโดดเด่นของประเทศสิงคโปร์ คือ การดึงดูดนักธุรกิจในอุตสาหกรรมต่างๆ ให้เข้ามาลงทุนทำธุรกิจที่ประเทศสิงคโปร์
การขับเคลื่อนนโยบายเศรษฐกิจที่เป็นปัจจัยสำคัญสู่ความสำเร็จ คือ บทบาทและค่านิยมของสถาบันภาครัฐเป็นไปในแนวทางเดียวกัน ที่ส่งเสริมทักษะคามสามารถ นโยบายที่เป็นมิตรที่รัฐบาลนำมาใช้กับการลงทุนจากต่างประเทศ รวมถึงมีความได้เปรียบเชิงที่ตั้ง จึงทำให้สิงคโปร์กลายเป็นศูนย์กลางทางการเงิน ธุรกิจ การขนส่ง และนวัตกรรมที่สำคัญแห่งหนึ่งในระดับโลก
ผลการจัดอันดับประเทศในมิติความยากง่ายในการประกอบธุรกิจ (Ease of Doing Business) ในปี 2020 ของ World Bank พบว่า สิงคโปร์ได้เป็นลำดับที่ 2 รองจากนิวซีแลนด์ จากการจัดอันดับประเทศทั่วโลก นอกจากนี้ สิงคโปร์ยังมีบริษัทยูนิคอร์น (บริษัทที่มีมูลค่าธุรกิจสูงกว่า 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) จำนวนมากถึง 13 บริษัท ซึ่งเป็นจำนวนที่สูงที่สุดใน ASEAN อีกด้วย

BlackPink

ประเทศเกาหลีใต้

เมื่อกล่าวถึง นโยบาย Soft power อันทรงพลัง จะไม่มีชื่อของประเทศเกาหลีใต้ติดโผคงเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ เพราะ Korean Pop Culture เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของอิทธิพลทางวัฒนธรรมและความเชื่อเกาหลีใต้ ที่ผลักดัน Soft Power เป็นยุทธศาสตร์สำคัญในการสร้างและพัฒนาประเทศ และได้สร้างปรากฎการณ์ที่ทำให้ทั่วโลกหันมาสนใจรับเอาวัฒนธรรมของเกาหลีใต้อย่างแพร่หลาย
โดยการผลักดัน Pop Culture ผ่านภาพยนตร์ ซีรีส์ วงดนตรี K-Pop ทั้งนี้ เกาหลีใต้ได้ดำเนิน นโยบาย Soft power มากว่า 24 ปี และด้วยนโยบายนี้เองที่สามารถสร้างมูลค่าเศรษฐกิจให้เกาหลีใต้แล้วกว่า 123 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
จากความสำเร็จดังกล่าว เกาหลีใต้ได้ต่อยอดการผลักดัน Soft Power ควบคู่ไปกับนวัตกรรม ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนตามนโยบาย Growth on Innovation และการขับเคลื่อนอย่างจริงจังนี่เอง ที่ทำให้เกิดการผสมผสานระหว่าง K-Pop culture และเทคโนโลยีแห่งอนาคต จนเกิดเป็นศิลปิน Girl Group ที่ชื่อว่า Aespa โดยเป็นวงดนตรีที่ใช้ศิลปินและเทคโนโลยี AI ที่เป็นตัวแทนจาก Metaverse ถ่ายทอดผ่าน YouTube ซึ่งได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก
ในปัจจุบัน มีผู้ชมมากถึง 282.5 ล้านวิว และตอนนี้ Aespa ทำรายได้ รวมสูงสุดมากกว่า 1.37 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (จากวันที่เปิดตัวเมื่อ 17 พ.ย. 2020)

Haute Couture

ประเทศฝรั่งเศส

“Le soft power de la mode… Haute Couture” ประเทศฝรั่งเศส เป็นอีกหนึ่งต้นแบบที่นำเอกลักษณ์ด้านแฟชั่นมาประกอบสร้างเป็น นโยบาย Soft power ที่สร้างการจดจำและสร้างมูลค่าให้เศรษฐกิจของประเทศ
โดย Haute Couture โอต์ กูตร์ หมายถึง ศิลปะการตัดเย็บเสื้อผ้าชั้นสูง ในกรุงปารีส ที่มีต้นกำเนิดตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 จนถึงปัจจุบัน โดยเสื้อผ้าโอต์ กูตร์จะถูกตัดเย็บด้วยมือเท่านั้น มีกรรมวิธีที่ชับซ้อน และเก็บทุกรายละเอียดอย่างประณีตบรรจง ทำให้ชุดแต่ละแบบจะมีเพียงแบบละไม่เกิน 10 ชุด
และเสื้อผ้าโอต์ กูตร์ ยังมีราคาสูง ตั้งแต่ 100,000 ยูโร จนถึง 1 ล้านยูโร ทำให้ โอต์ กูตร์ เป็นวัฒนธรรมแฟชั่นฝรั่งเศส และยังเป็นสัญลักษณ์แห่งความสง่างาม แฟชั่นเฮาส์ของโอต์ กูตร์ จะต้องได้รับการรับรองจากสมาคม The Federation de la Haute Couture et de la Mode (FHCM) ภายใต้ควบคุมของรัฐบาลฝรั่งเศส ซึ่งมีเงื่อนไข Workshop สำคัญประการหนึ่งคือต้องมี(ห้องเสื้อ) อยู่ที่กรุงปารีส เท่านั้น
เงื่อนไขดังกล่าวนี้เอง ที่ดึงดูดให้แบรนด์ชั้นนำเข้าไปลงทุนในฝรั่งเศส ทำให้เกิดการแข่งขันในอุตสาหกรรมแฟชั่น ทั้งการพัฒนานวัตกรรม ความคิดสร้างสรรค์ และความเชี่ยวชาญ นอกจากนี้ยังดึงดูดผู้ชมจากทั่วโลกให้มาสัมผัสประสบการณ์แฟชั่น ก่อให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่สร้างเม็ดเงินมหาศาลให้กับฝรั่งเศสทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยรวมแล้วตลาดมีมูลค่าประมาณ 500 ล้านยูโร ทำให้ โอต์ กูตูร์ กลายมาเป็นหนึ่งในแกนหลักของที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจฝรั่งเศสาถึงทุกวันนี้

Hollywood

ประเทศสหรัฐอเมริกา

“American Soft Power Through Hollywood” ฮอลลีวูด คือ ชื่อเสียงที่เมื่อพูดถึงความเป็นอเมริกันแล้วคนทั่วโลกน่าจะนึกถึงมากที่สุดด้านหนึ่ง เพราะที่ สหรัฐฯ มีอุตสาหกรรมภาพยนตร์ที่เก่าแก่ที่สุดในโลก ที่เริ่มมีการถ่ายทำหนังยาวเรื่องแรกตั้งแต่ปี 1913 และยังคงมีบทบาทสำคัญต่อการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมภาพยนตร์โลก
Hollywood สร้างให้ American Pop Culture เป็นที่ยอมรับของคนทั่วโลก ทั้งในแง่ของเสรีภาพ ความเท่าเทียมและความเป็นประชาธิปไตย ผ่านการสอดแทรกทั้งแนวเพลง แฟชั่นวิถีชีวิต และแนวคิด ลงไปในภาพยนตร์
สมาคมภาพยนตร์แห่งอเมริกา (MPAA) เปิดเผยตัวเลขในช่วงก่อน COVID-19 ว่า Hollywood ทำรายได้ให้กับรัฐ กว่า 2.06 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ก่อให้เกิดการจ้างงานทางตรงกว่า 700,000 ตำแหน่ง และยังมีส่วนสนับสนุนธุรกิจท้องถิ่นกว่า 400,000 แห่ง Hollywood Content ยังคงเป็นที่ต้องการของคนทั่วโลก ทำให้ Hollywood Content มีมูลค่าส่งออกกว่า 1.65 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ

Manga

ประเทศญี่ปุ่น

“Manga: Japanese comics appeal to all ages” เมื่อเอ่ยถึงความเป็นญี่ปุ่น นอกจากวัฒนธรรมและผู้คนแล้ว หลายคนมักนึกถึงการ์ตูน แอนิเมชั่น ที่มี Signature ความเป็นญี่ปุ่น ซึ่ง มังงะ (Manga) หรือ การ์ตูนญี่ปุ่นที่ถูกวาดแบ่งออกเป็นช่องๆ ผ่านลายเส้น มีการสื่อภาพตามอารมณ์ ก็เป็นอีกหนึ่งภาพจำที่คนทั่วโลกให้การยอมรับและชื่นชอบ
มังงะ ซึ่งเป็นศิลปะและวรรณกรรมที่สำคัญ ที่ปรากฎครั้งแรกในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 เริ่มขยายตัวอย่างรวดเร็วในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนกระแสความนิยมในมังงะได้รับการต่อยอดเป็นการผลิตสินค้าจำนวนมาก
ทั้งนี้ ความสำเร็จในอุตสาหกรรมการ์ตูนญี่ปุ่นยังเกี่ยวเนื่องกับความสำเร็จในอุตสาหกรรมอื่น และมีอิทธิพลอย่างยิ่งต่อเศรษฐกิจของญี่ปุ่น ถึงแม้ว่าธุรกิจอื่นๆ จะได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ COVID-19 แต่รายได้ของมังงะ ในปี 2021 ทั้งแบบสิ่งพิมพ์และดิจิทัลในประเทศญี่ปุ่นสามารถสร้างรายได้สูงถึง 6.76 แสนล้านเยน เพิ่มขึ้นจากปี 2020 ถึง 10.3% จากการรายงานสมาคมสำนักพิมพ์และสถาบันวิทยาศาสตร์การพิมพ์ของประเทศญี่ปุ่น

การนำ Soft power มาปรับใช้ เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาให้หลากหลายมิติ

Soft Power อิทธิพลและอำนาจเชิงสร้างสรรค์เชิงบวก…ที่มีทั้งคุณค่าและมูลค่า

แนะวิธีแก้สมการ เศรษฐกิจสร้างสรรค์ x นวัตกรรม = Soft power ไทย ขายดิบขายดี

Soft power ไทย เมื่อกระแสมาแล้ว อย่าให้จางหายไป ต่อยอดอย่างไรถึงจะสร้างมูลค่าได้