เอธิโอเปียมีประชากรประมาณ 122 ล้านคน เป็นประเทศที่มีประชากรมากเป็นอันดับสองในแอฟริกา รองจากไนจีเรีย และยังคงมีเศรษฐกิจที่เติบโตเร็วที่สุดในภูมิภาคนี้ โดยเติบโต 6.3% ในปีงบประมาณ 2020/21 อย่างไรก็ตาม ยังเป็นหนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุด โดยมีรายได้มวลรวมประชาชาติต่อหัวอยู่ที่ 960 ดอลลาร์สหรัฐฯ เท่านั้น แต่เอธิโอเปียก็มีเป้าหมายที่จะเปลี่ยนแปลงไปสู่ประเทศที่มีรายได้ปานกลางระดับล่างให้ได้ภายในปี 2025 นี้
ในช่วง 15 ปีที่ผ่านมา เศรษฐกิจของเอธิโอเปียเป็นหนึ่งในประเทศที่เติบโตเร็วที่สุดในโลก (เฉลี่ย 9.5% ต่อปี) ซึ่งการเติบโตเกิดจากการสะสมทุน โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานของภาครัฐ
แม้การเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ที่แท้จริงของเอธิโอเปียชะลอตัวลงในปีงบประมาณ 2019/20 และต่อเนื่องในปีงบประมาณ 2020/21 เนื่องจากโควิด-19 เป็นเหตุให้การเติบโตในอุตสาหกรรมและบริการลดลงเหลือเลขหลักเดียว แต่ภาคเกษตรกรรมซึ่งมีการจ้างงานกว่า 80% ของประชากรไม่ได้รับผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญจากการระบาดใหญ่ และมีส่วนทำให้เศรษฐกิจเติบโตดีขึ้นเล็กน้อยในปีงบประมาณ 2020/21 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า
ทั้งนี้ การเติบโตทางเศรษฐกิจที่สูงอย่างต่อเนื่องในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาของเอธิโอเปีย ส่งผลให้เกิดแนวโน้มเชิงบวกในการลดความยากจนทั้งในเขตเมืองและในชนบท ส่วนแบ่งของประชากรที่อาศัยอยู่ต่ำกว่าเส้นความยากจนของประเทศลดลงจาก 30% ในปี 2554 เป็น 24% ในปี 2559 และดัชนีการพัฒนามนุษย์ (HDI) ก็ดีขึ้นเช่นกัน อย่างไรก็ตาม การเพิ่มมูลค่าของสินทรัพย์หรือทรัพย์สินโดยทั่วไปนั้นค่อนข้างน้อยเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ ที่มีการเติบโตอย่างรวดเร็ว อีกทั้งความไม่เท่าเทียมกันก็เพิ่มขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ ความขัดแย้งในพื้นที่ต่างๆ ของเอธิโอเปียยังเสี่ยงที่จะบั่นทอนความก้าวหน้าในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
ความพยายามในการสลัดความยากจนทิ้ง ด้วยแผนพัฒนาแห่งชาติ 10 ปี
ความท้าทายหลักของเอธิโอเปียคือการพัฒนาเศรษฐกิจในเชิงบวกอย่างต่อเนื่องบนพื้นฐานที่ยั่งยืนและเร่งการลดความยากจน ซึ่งทั้งสองอย่างนี้ต้องการความก้าวหน้าอย่างมากในการสร้างงาน เช่นเดียวกับการปรับปรุงธรรมาภิบาล เพื่อให้แน่ใจว่าการเติบโตจะเท่าเทียมกันทั่วทั้งสังคม
นับตั้งแต่ปี 1991 เป็นต้นมา รัฐบาลเอธิโอเปียมุ่งเน้นการแก้ปัญหาและขจัดความยากจน ความมั่นคงทางอาหาร การปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ และการพัฒนาอุตสาหกรรมการเกษตร ล่าสุดรัฐบาลเอธิโอเปียได้เปิดตัวแผนพัฒนาแห่งชาติ 10 ปี ตามวาระการปฏิรูปเศรษฐกิจที่ประกาศในปี 2019 ซึ่งจะเริ่มตั้งแต่ปีงบประมาณ 2020/21 ถึง 2029/30 แผนดังกล่าวมีจุดมุ่งหมายเพื่อรักษาการเติบโตที่โดดเด่นที่ดำเนินการมาแล้วตามแผนขับเคลื่อนการเติบโตและการเปลี่ยนแปลงในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ในขณะเดียวกันก็อำนวยความสะดวกในการเปลี่ยนแปลงไปสู่เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยภาคเอกชนมากขึ้น นอกจากนี้ยังมีจุดมุ่งหมายเพื่อส่งเสริมประสิทธิภาพและสนับสนุนการแข่งขันในภาคส่วนหลักที่สนับสนุนการเติบโต (พลังงาน โลจิสติกส์ และโทรคมนาคม) ปรับปรุงบรรยากาศทางธุรกิจ และจัดการกับความไม่สมดุลของเศรษฐกิจมหภาค

ผลลัพธ์ที่คาดการณ์ไว้บางส่วนคือ ประชาชนเข้าถึงบริการที่จำเป็นที่เพิ่มขึ้น โอกาสทางเศรษฐกิจที่ดีขึ้นสำหรับสตรีและเยาวชน และการขยายบทบาทสำหรับภาคเอกชนในระบบเศรษฐกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสัดส่วนของประชากรที่สามารถเข้าถึงบริการด้านสุขภาพที่จำเป็นภายในเวลาเดินทางสองชั่วโมงคาดว่าจะเพิ่มขึ้นจาก 60% ในปี 2022 เป็น 65% ในปี 2027 ส่วนแบ่งของประชากรที่สามารถเข้าถึงน้ำดื่มสะอาดได้คาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็น 63.5% จาก 58.5% และประชากรที่สามารถเข้าถึงบริการด้านสุขอนามัยขั้นพื้นฐานจะเพิ่มขึ้นจาก 20% เป็น 25% การลงทุนภาคเอกชนในฐานะส่วนแบ่งของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศคาดว่าจะเพิ่มขึ้นจาก 24% เป็น 28% และอัตราการเข้าถึงสินเชื่อของเยาวชนจะเพิ่มขึ้นจาก 25% เป็น 30%
ทั้งนี้ เอธิโอเปียเป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล ในภาพรวมเศรษฐกิจเอธิโอเปียยังพึ่งพารายได้จากภาคการเกษตรเป็นหลัก คิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 60% ของมูลค่าการส่งออก และ 80% ของการจ้างงานโดยรวม โดยการส่งออกกาแฟเป็นหนึ่งในรายได้หลักของประเทศ มีการผลิตและส่งออกกาแฟคุณภาพสูงไปทั่วโลกในปริมาณกระทั่งติดอันดับ Top 10 ของโลก ขณะที่อีกหนึ่งแรงหนุนสำคัญของเอธิโอเปีย คือการเป็นจุดหมายปลายทางใหม่สำหรับอุตสาหกรรมเบา เช่น สิ่งทอ เครื่องนุ่งห่ม และรองเท้า โดยได้ดึงดูดซัพพลายเออร์ข้ามชาติจากจีนและอินเดีย ตลอดจนแบรนด์ระดับโลกต่างๆ ที่ย้ายฐานการผลิตไปที่นั่น
อย่างไรก็ตาม แม้จะเป็นภาคส่วนที่สำคัญแต่ภาคการเกษตรกลับยังไม่ได้รับการพัฒนาเท่าที่ควร ทั้งๆ ที่รัฐบาลได้ปฏิรูปที่ดินเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร แต่ยังไม่ประสบผลสำเร็จ เพราะขาดการวางแผนที่ดี การเพาะปลูกยังพึ่งพาแหล่งน้ำฝนตามธรรมชาติอยู่ ขาดการชลประทานที่มีประสิทธิภาพ รวมทั้งใช้วิธีการเพาะปลูกที่ล้าสมัย ซึ่งทั้งหมดนี้กำลังอยู่ในเส้นทางของการพัฒนา
ที่น่าสนใจคือ ภาคบริการของเอธิโอเปียมีการเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะการท่องเที่ยว การก่อสร้างและการคมนาคม โดยปัจจุบันภาคบริการมีสัดส่วนราว 41.2% ของรายได้ประชาชาติ
รัฐบาลเอธิโอเปียได้เดินหน้าขับเคลื่อนนโยบายส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างแข็งขัน เอธิโอเปียเป็นสวรรค์ของคนรักประวัติศาสตร์ เพราะมีโบราณสถานมากมาย มีวัฒนธรรมชนเผ่าที่น่าศึกษา มีสัตว์ป่านานาชนิด รวมถึงสิ่งมหัศจรรย์ทางภูมิศาสตร์ต่างๆ แต่การที่จะขายของดีที่มีอยู่เหล่านี้ได้ โดยเฉพาะบรรดามรดกโลกทั้ง 9 แห่ง เอธิโอเปียจำเป็นจะต้องเร่งพัฒนาการบริหารจัดการ ตลอดจนโครงสร้างพื้นฐานทางการท่องเที่ยว อย่างน้อยๆ ก็ต้องให้ทัดเทียมกับเคนยา




กระนั้น เมื่อเอ่ยถึงอุตสาหกรรมการบินในภูมิภาคแอฟริกา ต้องยกนิ้วให้กับเอธิโอเปีย เพราะเอธิโอเปียนแอร์ไลน์ สายการบินแห่งชาติของประเทศ นับว่าประสบความสำเร็จมายาวนานกว่า 75 ปี และเป็นผู้นำกลุ่มการบินในแอฟริกา ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา สายการบินแห่งนี้ได้สร้างชื่อเสียงให้ตนเองในฐานะผู้นำในทุกด้านของธุรกิจการบิน ไม่ว่าจะเป็นความเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยี การขยายเครือข่ายเส้นทางการบิน และการให้คำปรึกษาด้านการบิน รวมถึงเป็นศูนย์ฝึกอบรมการบินให้กับสายการบินอื่นๆ ของแอฟริกา โดย Ethiopian Aviation Academy (EAA) เป็นสถาบันการบินที่ใหญ่ที่สุดและทันสมัยที่สุดในแอฟริกา ซึ่งได้รับการยอมรับว่าเป็นศูนย์ฝึกอบรมระดับภูมิภาคขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO)

อย่างไรก็ตาม เป็นที่น่าเสียดายอย่างยิ่ง เมื่อการปฏิรูปเศรษฐกิจของเอธิโอเปียบางครั้งได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบทางการเมืองต่างๆ เช่น สงครามกับกลุ่มมุสลิมหัวรุนแรงในโซมาเลียและปัญหาชายแดนกับเอริเทรีย รวมถึงการปราบปรามกลุ่มผู้ประท้วงรัฐบาลอย่างรุนแรง เป็นต้น ขณะที่ความขัดแย้งที่เพิ่มขึ้นโดยเฉพาะในภาคเหนือของเอธิโอเปียตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2020 เป็นต้นมา ส่งผลกระทบอย่างมากต่อชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนและโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ
นอกจากนี้ ความไม่มั่นคงด้านอาหารของเอธิโอเปียเป็นที่น่ากังวลมากขึ้น เนื่องจากสภาพอากาศไม่เอื้ออำนวย ภัยแล้งที่เกิดขึ้นในปี 2022 นับว่าเลวร้ายที่สุดในรอบ 40 ปี รวมถึงการบุกรุกพื้นที่เกษตรกรรมของกองทัพตั๊กแตน และสภาวะเศรษฐกิจโลกที่ทำให้เกิดภาวะเงินเฟ้อสูง โดยรวมแล้ว เป็นเหตุให้ชาวเอธิโอเปียกว่า 20 ล้านคน ต้องเผชิญกับความไม่มั่นคงด้านอาหารขั้นรุนแรงในปีที่ผ่านมา
ที่มา :
- The World Bank in Ethiopia
- สหพันธ์สาธารณรัฐประชาธิปไตยเอธิโอเปีย
- Ethiopian Airlines-Overview
- Ethiopia: African Development Bank’s New 2023-2027 strategy to help spur economic transformation













