เส้นทางสู่การสัญจรอย่างยั่งยืน…ประเทศไหนบ้างที่จ่ายเงินและมอบแรงจูงใจต่างๆ ให้นักปั่น

ส่องนโยบายจากภาครัฐจากเมืองนักปั่นทั่วโลกที่สร้างแรงจูงใจให้ผู้คนสัญจรด้วยจักรยานมากขึ้น


เริ่มกันที่ “เนเธอร์แลนด์” ​ได้วางรากฐานสู่การเป็นเมืองที่เป็นมิตรกับนักปั่นมายาวนานกว่า 5 ทศวรรษ ประเทศนี้ได้รับชื่อเสียงในฐานะแหล่งเพาะพันธุ์จักรยาน โดยจำนวนจักรยาน (23 ล้านคัน) มีมากกว่าประชากรในประเทศ (17 ล้านคน) และมีสัดส่วนการเดินทางด้วยจักรยาน (25%) สูงกว่าประเทศอื่นๆ
ความสำเร็จดังกล่าวไม่ได้ว่าเพราะโชคช่วย แต่เป็นเพราะรัฐบาลนเธอร์แลนด์ได้กระตุ้นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมให้หันมาสนใจการปั่นจักรยานตั้งแต่ทศวรรษ 1970 และยังคงดำเนินการเช่นนั้นอย่างต่อเนื่องด้วยโปรแกรม Tour de Force โดยตั้งเป้าเพิ่มการปั่นจักรยาน 20% ตั้งแต่ปี 2017 ถึง 2027
เนเธอร์แลนด์
เนเธอร์แลนด์
ตามที่มีการประกาศเมื่อปลายปี 2018 รัฐบาลเนเธอร์แลนด์จัดสรรงบประมาณราว 390 ล้านยูโร ในโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการปั่นจักรยานที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ เพื่อพยายามกระตุ้นให้ผู้คนอีกกว่า 200,000 คน ปั่นจักรยานไปและกลับจากที่ทำงานภายในปี 2021 ที่ผ่านมา โดยกำหนดให้ 15 เส้นทาง ทั่วประเทศ เป็น “ทางด่วนสำหรับนักปั่นจักรยาน” เพื่อจัดเตรียมสิ่งอำนวยความสะดวกที่ดีขึ้นสำหรับผู้ที่ต้องการขี่จักรยานในขณะที่จะสร้างที่จอดรถจักรยานเพิ่มขึ้นอีก 25,000 คัน และปรับปรุงพื้นที่จัดเก็บจักรยานมากกว่า 60 แห่ง
นอกจากนี้ สิ่งจูงใจระดับชาติเพื่อนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายนี้ของเนเธอร์แลนด์ ได้แก่ การลดหย่อนภาษีเมื่อซื้อหรือเช่าจักรยาน และค่าเผื่อการเดินทางสำหรับนักปั่นจักรยาน 0.19 ยูโรต่อกิโลเมตร (ราว 7 บาทต่อกิโลเมตร) เมื่อเดินทางไปทำงานด้วยจักรยาน โดยระยะทางของเส้นทางจักรยานนั้นขึ้นอยู่กับข้อตกลงของบริษัทและพนักงาน ดังนั้นหากปั่นจักรยาน 10 กิโลเมตรทุกวันเป็นเวลา 5 วันต่อสัปดาห์ จะมีรายได้ประมาณ 450 ยูโรต่อปี (ราว 16,680 บาทต่อปี) จากโครงการนี้

ปั่นจักรยาน

“การปั่นจักรยานเป็นรูปแบบการเดินทางที่ดีในการลดความแออัด ดีต่อคุณภาพอากาศในเมือง และดีต่อสุขภาพของผู้คนด้วย รวมถึงยังสามารถประหยัดเงินได้หลายร้อยยูโรต่อปี” Stientje van Veldhoven รัฐมนตรีกระทรวงโครงสร้างพื้นฐานของรัฐกล่าว
อย่างไรก็ตาม ดังที่กล่าวไปแล้วข้างต้นว่า 1 ใน 4 ของการเดินทางในเนเธอร์แลนด์ใช้จักรยาน หรือมีเพียง 25% เท่านั้นที่เดินทางจักรยานในชีวิตประจำวัน ในขณะที่ 37% ใช้จักรยานเพื่อการพักผ่อน
Stientje van Veldhoven บอกว่า ผู้คนในเนเธอร์แลนด์มากกว่าครึ่งอาศัยอยู่ห่างจากที่ทำงานไม่เกิน 15 กิโลเมตร และมากกว่าครึ่งหนึ่งของการเดินทางด้วยรถยนต์เป็นระยะทางไม่เกิน 7.5 กิโลเมตร ซึ่งสามารถเดินทางด้วยจักรยานได้อย่างง่ายดาย และแน่นอนว่าการมีคนอีก 200,000 คนขี่จักรยานเพิ่มขึ้นในเนเธอร์แลนด์ ย่อมจะมีข้อดีมากกว่าการปรับปรุงวิถีชีวิตและทำให้พลเมืองออกกำลังกายมากขึ้นเท่านั้น เพราะจะยังส่งผลดีต่อการลดปัญหาการจราจรและมลพิษจากรถยนต์ด้วย
อิตาลี
อิตาลี
อีกหนึ่งประเทศในยุโรปที่รัฐบาลให้ความสำคัญกับการสร้างแรงจูงใจเพื่อส่งเสริมให้มีนักปั่นมากขึ้นก็คือ “อิตาลี” โดยในเดือนมกราคม 2019 เมืองบารี เมืองสำคัญอันดับ 2 ในด้านเศรษฐกิจ ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้ของอิตาลี ประกาศว่าจะให้เงินนักปั่น 0.21 ยูโรต่อทุกๆ กิโลเมตร (ราว 8 บาทต่อกิโลเมตร) ที่ปั่นจักรยานไปทำงาน แม้ว่าโครงการ ouh ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจากรัฐบาลจะจำกัดไว้ที่ 25 ยูโรต่อเดือน (ราว 926 บาทต่อเดือน) ก็ตาม นอกจากนี้ ยังเสนอการสนับสนุนเงินประมาณ 155 ยูโร (ราว 5,745 บาท) สำหรับการซื้อจักรยานคันใหม่ หรือ 255 ยูโร (ราว 9,450 บาท) สำหรับจักรยานไฟฟ้าคันใหม่
ฝรั่งเศส
ฝรั่งเศส
ด้าน “ฝรั่งเศส” นักปั่นสามารถเรียกร้องค่าชดเชยได้ 0.25 ยูโรต่อกิโลเมตร (ราว 9 บาทต่อกิโลเมตร) สูงสุดไม่เกิน 200 ยูโรต่อปี (ราว 7,400 บาทต่อปี) แม้ว่าข้อเสนอนี้จะไม่ได้รับการตอบรับที่ดีนัก แต่ก็มีบางคนตั้งคำถามว่าเงินสนับสนุนที่ค่อนข้างน้อยนี้สมเหตุสมผลหรือไม่ กระนั้นจากระยะเวลาทดลองเพียง 6 เดือน ก็ถือว่าประสบความสำเร็จในระดับปานกลาง โดยมีจำนวนนักปั่นทั่วไปที่ร่วมโครงการนี้เพิ่มขึ้นจาก 200 คนในช่วงแรก เป็น 419 คน
เบลเยียม
เบลเยียม
ขณะที่ “เบลเยียม“ ประสบความสำเร็จจากโครงการที่คิดค้นขึ้นเอง ซึ่งเป็นโครงการสร้างแรงจูงใจทางการเงินที่มีมายาวนานที่สุดสำหรับนักปั่นจักรยาน โดยเริ่มใช้ครั้งแรกในปี 1999 ด้วยการเสนอเงินให้นักปั่นจักรยานจำนวน 0.24 ยูโรต่อกิโลเมตร (ราว 9 บาทต่อกิโลเมตร) และได้เพิ่มจำนวนผู้เดินทางด้วยจักรยานทั่วประเทศในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ตามข้อมูลของ European Cyclists’ Federation รายงานว่าจำนวนคนในเบลเยี่ยมที่ปั่นจักรยานไปทำงานและได้รับเครดิตเพิ่มสูงขึ้นถึง 30% ระหว่างปี 2011-2015
นิวซีแลนด์
นิวซีแลนด์
ส่วนที่ “นิวซีแลนด์” ในช่วงต้นปี 2018 มีบริษัทอย่าง Make Collective เอเยนซีโฆษณาซึ่งตั้งอยู่ในเมืองไครสต์เชิร์ช เริ่มให้พนักงานปั่นจักรยานไปและกลับจากที่ทำงานโดยมอบเงินให้ 5 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อวัน (ราว 175 บาทต่อวัน) ยิ่งไปกว่านั้น หากพนักงานเก็บเงินดังกล่าวไว้นานเกิน 6 เดือน จะมีมูลค่าเพิ่มขึ้นสองเท่าเป็น 10 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อวัน (ราว 350 บาทต่อวัน) ทั้งนี้ ไครสต์เชิร์ชมีนักปั่นจักรยานมากกว่าเมืองอื่นๆ ในประเทศนี้ โดยมีเส้นทางหลัก 13 เส้นทางสำหรับการปั่นจักรยานผ่านใจกลางเมือง
สหราชอาณาจักร
สหราชอาณาจักร
ขณะที่ใน “สหราชอาณาจักร” มีโครงการ Cycle to Work เพื่อ ส่งเสริมการเดินทางที่ดีต่อสุขภาพมากขึ้นในการทำงานและลดมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นวิธีที่ยอดเยี่ยมสำหรับนักปั่นจักรยานที่ต้องการประหยัดค่าจักรยานและอุปกรณ์จักรยานได้อย่างน้อย 32% และนับตั้งแต่เปิดตัวโครงการนี้ในปี 1999 มีผู้ร่วมโครงการ1.6 ล้านคนที่ทำงานให้กับนายจ้างบริษัทต่าง ๆ รวมกันกว่า 40,000 ราย
ลักเซมเบิร์ก
ลักเซมเบิร์ก
แม้แต่ “ลักเซมเบิร์ก” ประเทศเล็กๆ (แต่ร่ำรวย) ก็เสนอแรงจูงใจด้านภาษีประมาณ 340 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 11,930 บาท) สำหรับการซื้อจักรยานเพื่อการเดินทางด้วย
สเปน
สเปน
ล่าสุด “สเปน” กำลังสำรวจทางเลือกต่างๆ เพื่อกระตุ้นให้ผู้คนปั่นจักรยานไปทำงาน และกำลังพิจารณาสิ่งจูงใจต่างๆ สำหรับผู้ที่ใช้จักรยานเป็นพาหนะในการเดินทาง เช่น การให้เงินชดเชยแก่พนักงาน โดย “ยุทธศาสตร์ของรัฐสำหรับจักรยาน” ของรัฐบาลสเปน ใช้ชื่อโครงการว่า “En bici al trabajo” มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมการใช้จักรยานเพื่อการขนส่งเนื่องจากส่งผลดีต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของผู้คน
เพื่อสนับสนุนโครงการนี้ รัฐบาลกำลังสำรวจทางเลือกต่างๆ รวมถึงแผนที่จะให้บริษัทต่างๆ ชดเชยพนักงานที่ปั่นจักรยานไปทำงาน เช่นเดียวกับโครงการในหลายๆ ประเทศในยุโรป โดยการรณรงค์ของสเปนมีเป้าหมายเพื่อจูงใจให้นายจ้างสนับสนุนให้พนักงานปั่นจักรยานไปยังที่ทำงานแทนการขับรถยนต์ ขณะเดียวกันก็มีการร้องขอให้ธุรกิจขนาดใหญ่พิจารณาชั่วโมงการทำงานของพนักงานให้ยืดหยุ่นมากขึ้น รวมถึงจัดเตรียมที่จอดจักรยานที่ปลอดภัย รวมถึงห้องเปลี่ยนเสื้อผ้าและห้องอาบน้ำสำหรับพนักงานด้วย

ที่มา :