เจาะตลาด ส่องโอกาส & ความท้าทายของ อุตสาหกรรมการผลิตเสื้อผ้ารีไซเคิล ใน EEC

ในปัจจุบันวงการแฟชั่นทั่วโลกหันมาให้ความสนใจกับเทรนด์เสื้อผ้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ซึ่งหนึ่งในแนวทางที่ผู้ประกอบการเริ่มปรับตัวแล้วคือ การพัฒนาเสื้อผ้าที่ทำมาจากเส้นใยรีไซเคิล (Textile Recycling) เพื่อพัฒนา อุตสาหกรรมการผลิตเสื้อผ้ารีไซเคิล ให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม


ทว่า ใครที่คิดว่า การจะริเริ่มหรือบุกเบิก อุตสาหกรรมการผลิตเสื้อผ้ารีไซเคิล ดูจะเป็นเรื่องที่ไม่ยากอะไร อาจตองเปลี่ยนความคิด เพราะในบทความที่ทางเว็บไซต์สาลิกาได้นำเสนอเรื่อง “ทำไมเสื้อผ้ารีไซเคิลถึง “รีไซเคิล” ได้ยากมาก” ได้อธิบายไว้อย่างชัดเจนเพื่อแล้วว่า
“ปัจจุบันนี้ เรายังไม่เห็นระดับการรีไซเคิลในระดับเดียวกับที่เราเห็นในพื้นที่อื่นๆ เช่น การรีไซเคิลพลาสติก เป็นต้น เพราะสาเหตุหลักมาจากการรีไซเคิลเสื้อผ้ารีไซเคิลนั้นเป็นเรื่องยากมาก”
“การใช้โพลีเอสเตอร์และผ้าฝ้ายรีไซเคิลโดยแบรนด์ต่างๆ เช่น H&M และ Cotton On เป็นประเด็นสำคัญของโครงการริเริ่มเพื่อความยั่งยืนของบริษัทเหล่านี้ แต่แหล่งที่มาของเส้นใยรีไซเคิลเหล่านี้มักไม่ใช่เสื้อผ้า โพลีเอสเตอร์รีไซเคิลมักจะมาจากขวดพลาสติกและผ้าฝ้ายรีไซเคิลมักจะทำจากขยะจากการผลิต”

เสื้อผ้ารีไซเคิล

“ความจริงก็คือเสื้อผ้าส่วนใหญ่ไม่ได้ออกแบบมาให้รีไซเคิลได้ นั่นหมายความว่าอุตสาหกรรมแฟชั่นยังขาดโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นในการเปิดรับโมเดลเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างแท้จริง”
“นอกจากนั้นผ้าส่วนใหญ่ยังย้อมด้วยสารเคมี ซึ่งอาจส่งผลต่อการรีไซเคิล หากผ้าเดิมมีหลายสีผสมกัน เส้นด้ายหรือผ้าใหม่อาจต้องใช้การฟอกสีเพื่อย้อมเป็นสีใหม่”
ขณะที่ เสื้อผ้าที่ซับซ้อน เช่น แจ็กเก็ตแบบง่ายๆ ก็มีซับใน มีวัสดุต่างๆ มากกว่า 5 อย่าง รวมทั้งขอบกางเกง เช่น กระดุมและซิป หากเป้าหมายของการรีไซเคิล คือ เพื่อให้ได้วัสดุที่ใกล้เคียงกับวัสดุต้นทางมากที่สุด ส่วนประกอบและเส้นใยของเสื้อผ้าทั้งหมดจะต้องแยกจากกันก่อน”
“นั่นหมายความว่า ต้องใช้แรงงานและอาจมีราคาแพง ดังนั้นแทนที่จะรีไซเคิลให้ครบจบกระบวนการ จึงมักจะง่ายกว่าที่จะฉีกเสื้อผ้าแล้วเปลี่ยนให้เป็นผลิตภัณฑ์คุณภาพต่ำแทน เช่น เศษผ้าซึ่งใช้เป็นฉนวนกันความร้อน เป็นต้น”
อย่างไรก็ดี ที่ผ่านมา ในวงการแฟชั่นโลก ก็มีความพยายามจากหลายแบรนด์เสื้อผ้า ที่จะตัดเย็บจากผ้าที่รีไซเคิลจากเศษผ้าเหลือของอุตสาหกรรมและสิ่งทอที่ใช้งานแล้ว เช่น H&M เพิ่มสัดส่วนการใช้เส้นใยรีไซเคิลจาก 1.4% ในปี 2561 เป็น 17.9% ในปี 2564 และตั้งเป้าผลิตเสื้อผ้าที่ทำมาจากเส้นใยรีไซเคิล 100% ภายในปี 2573 เป็นต้น

อุตสาหกรรมรีไซเคิลเสื้อผ้า

แต่ในบริบทของประเทศไทย ล่าสุด ทาง Krungthai COMPASS ได้เปิดเผยข้อมูลสำคัญ ที่มีการคาดการณ์ว่ามูลค่าของตลาด Textile Recycling จะเติบโตราว 12% เป็น 1.3 พันล้านบาท ในปี 2575 จากปัจจุบันที่ราว 400 ล้านบาท โดยได้รับแรงสนับสนุนจากกระแสรักษ์โลก รวมถึงความเข้มงวดในมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมของสหรัฐ
และ EU ซึ่งเป็นตลาดส่งออกสิ่งทอ และเครื่องนุ่งห่มที่สำคัญของไทย ทำให้ผู้ประกอบการไทยเริ่มหันมาผลิตเสื้อผ้าหรือเส้นใยรีไซเคิล สะท้อนจากตัวเลขการขอรับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI ของกิจการผลิตเส้นใยรีไซเคิลในช่วงปี 2562-2565 มีจำนวน 7 โครงการ เงินลงทุนรวมกว่า 736 ล้านบาท
อย่างไรก็ดี การผลักดันให้ผู้ประกอบการไทยหันมาผลิตเสื้อผ้าหรือเส้นใยรีไซเคิลยังมีความท้าทาย 3 ประการ คือ
1. ปัญหาความไม่แน่นอนของอุปทานเสื้อผ้าที่ใช้แล้วเพื่อนำมารีไซเคิล เนื่องจากไทยยังขาดระบบในการจัดเก็บ และคัดแยกขยะสิ่งทอแบบครบวงจร
2. ต้นทุน R&D และเทคโนโลยีการรีไซเคิลสิ่งทอยังอยู่ในระดับสูง ขณะที่ผู้ประกอบการไทยส่วนใหญ่กว่า 98% เป็น SMEs ซึ่งอาจมีข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งเงินทุน
3. ขาดมาตรการสนับสนุนจากภาครัฐอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะมาตรการกระตุ้นการใช้เสื้อผ้าที่ทำมาจากเส้นใยรีไซเคิล
และเพื่อให้ผู้ประกอบการไทยได้เห็นภาพ ทาง Krungthai COMPASS จึงได้หยิบเอาประเด็นเรื่องการทำ อุตสาหกรรมการผลิตเสื้อผ้ารีไซเคิล มาวิเคราะห์เข้ากับบริบทในพื้นที่ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ซึ่งเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจของไทย ที่มีทางภาครัฐได้เดินหน้าส่งเสริมหลากหลายอุตสาหกรรมเป้าหมาย ซึ่งเทรนด์ Circular Economy หรือ เศรษฐกิจหมุนเวียน ก็เป็นอีกเทรนด์หนึ่งที่ได้รับการปรับเข้ากับนโยบายส่งเสริมอุตสาหกรรมเป้าหมายของไทยด้วย

เสื้อผ้ารีไซเคิล

โดย Krungthai COMPASS มองว่า ความท้าทายบางส่วนบรรเทาลงได้ หากผู้ประกอบการผลิตเส้นใยและผลิตเสื้อผ้ารีไซเคิลลงทุนในพื้นที่ EEC เนื่องจากมีโรงงานผลิตเส้นใยและเสื้อผ้ากว่า 340 แห่ง จึงช่วยลดความไม่แน่นอนของวัตถุดิบตั้งต้นในการผลิตเส้นใย และเสื้อผ้ารีไซเคิล ได้
ประกอบกับทำเลของ EEC มีความได้เปรียบด้านการขนส่งที่สามารถเชื่อมโยงไปยังอาเซียน และภูมิภาคอื่นๆ จึงเอื้อต่อการนำเข้าเศษผ้าเก่าหรือเสื้อผ้าที่ใช้แล้วจากต่างประเทศผ่านท่าเรือแหลมฉบัง หรือผ่านชายแดนไทย-กัมพูชา รวมทั้งมีความพร้อมของสาธารณูปโภคและโครงข่ายคมนาคมที่ครอบคลุม นอกจากนี้ กิจการผลิตด้ายหรือผ้ายังได้รับสิทธิประโยชน์จากภาครัฐ อาทิ ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลอย่างน้อย 3 ปี ยกเว้นอากรขาเข้าวัตถุดิบ และเครื่องจักรที่ใช้ในการผลิตเพื่อส่งออก ตลอดจนยกเว้นอากรสำหรับสารเคมีที่นำเข้ามาเพื่อใช้ในการ R&D หรือการทดสอบที่เกี่ยวข้อง
อย่างไรก็ดี Krungthai COMPASS เน้นย้ำว่าการลงทุนในกิจการผลิตเส้นใยรีไซเคิลใน EEC ยังต้องการความร่วมมือเชิงนโยบายระหว่างภาครัฐ และภาคเอกชนในการส่งเสริม และพัฒนาผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ SMEs ดังนั้น ภาครัฐควรมีการจัดทำ Roadmap ในการพัฒนาเสื้อผ้าที่ทำมาจากเส้นใยรีไซเคิล ควบคู่ไปกับการส่งเสริมองค์ความรู้ และสนับสนุนค่าใช้จ่ายในเทคโนโลยีการรีไซเคิลสิ่งทอ ขณะที่ผู้ประกอบการควรสร้างเครือข่ายพันธมิตรที่แข็งแกร่งตลอดห่วงโซ่อุปทาน เพื่อยกระดับศักยภาพในการผลิตเสื้อผ้ารีไซเคิล ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสในการส่งออก และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันได้อย่างยั่งยืน

ที่มา : บทความวิเคราะห์เรื่อง “โอกาส – ความท้าทายการผลิตเสื้อผ้ารีไซเคิลใน EEC” โดย สุคนธ์ทิพย์ ชัยสายัณห์ ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS ธนาคารกรุงไทย


 

Previous articleรู้ทุกเรื่องก่อนฉีด วัคซีนไฟเซอร์รุ่นใหม่ ประสิทธิภาพดีแค่ไหน ใครควรฉีดบ้าง?
Next articleสาลิกาคาบข่าว Vol.74
mm
เริ่มต้นขีดเขียนในฐานะ สื่อมวลชน กับงานผู้สื่อข่าวประจำกองประชาสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในปี 2546 ก่อนไปหาประสบการณ์ชีวิตที่เมลเบิร์น ออสเตรเลียมา 1 ปี และกลับมายึดอาชีพ “นักเขียน” จริงจัง กับการเป็น กองบรรณาธิการนิตยสารชีวจิต 3 ปี หลังจากนั้นคิดว่าน่าจะเปลี่ยนสายไปทำงานในบริษัท PR agancy ได้ 6 เดือน เมื่อรู้ว่าไม่ถูกจริต เลยออกมาเป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ประจำกองบรรณาธิการนิตยสารฟีลกู้ดอย่าง Happy+ อยู่ 1 ปี สัมภาษณ์ทั้งดาราและคนบันดาลใจ ก่อนเข้าสู่ระบบงานประจำอีกครั้งกับนิตยสาร MBA กับการเป็นนักเขียนที่รับผิดชอบในเซคชั่นหลักสูตร MBA ของสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ สั่งสมประสบการณ์อยู่ 3 ปี ก็ได้เวลา Upskill สู่งาน Online content writer ที่ใช้ความชอบและความหลงใหลในการถ่ายทอดเรื่องราวดีๆ ความรู้ใหม่ๆ ในยุค Education 4.0 อุตสาหกรรมทางการแพทย์ ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์