ถึงตอนนี้ หลายประเทศเชื่อกันว่าสถานะของเงินดอลลาร์น่าจะมาถึงทางตัน ในฐานะสกุลเงินสำหรับการชำระหนี้ระหว่างประเทศ ซึ่งถ้าดูกันตรงนี้ จะมีความเป็นไปได้มากน้อยแค่ไหนอย่างไร?
ความเข้าใจในเรื่องนี้เป็นเรื่องที่เราไม่ได้เรียนกันในมหาวิทยาลัย เนื่องจากตำราเศรษฐศาสตร์มหภาค หรือเศรษฐศาสตร์ระหว่างประเทศที่ใช้กันนั้น อธิบายเหมือนกับตำราที่ใช้เรียนกันในกลุ่มแองโกลแซกซอน ทำให้เหมือนกับว่าเป็นเรื่องปกติ แต่รัสเซียและจีนไม่ได้คิดแบบนั้น
ปัญหาคือ ทำไมประเทศในโลกถึงมีมุมมองเรื่องของเงินดอลลาร์แตกต่างกัน ซึ่งในส่วนนี้จะไม่กล่าวถึงตำราวิชาเศรษฐศาสตร์ที่ใช้กันในห้องเรียนทั่วไป
แต่จะกล่าวถึงตำราและวิธีคิดของรัสเซียในเรื่องของเงินดอลลาร์
ความจริงเรื่องนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากการที่ว่ารัสเซียมีมุมมองของตนเอง แต่เกี่ยวกับว่าหลังจากที่เศรษฐกิจของสหภาพโซเวียตล่มสลายลงในปี 1991 กลับมีปริมาณเงินดอลลาร์เข้ามาในรัสเซียและประเทศที่เป็นอดีตค่ายสังคมนิยมอย่างมหาศาล ซึ่งนักวิชาการได้เริ่มขบคิดหาคำตอบกันจนเข้าใจได้ว่า เงินจำนวนมากที่เศรษฐกิจรัสเซียพึ่งพาเงินดอลลาร์จากการลงทุนนั้น เกิดขึ้นเนื่องจากเศรษฐกิจรัสเซียได้ลดการพึ่งพาเงินรูเบิลและปรับตัวเข้าสู่เศรษฐกิจตลาดแบบเสรี ทำให้เศรษฐกิจรัสเซียขายทรัพยากรธรรมชาติเป็นหลัก และที่สำคัญ สหรัฐอเมริกาไม่มีคู่แข่งหรือโซนที่กำหนดไม่ให้เงินดอลลาร์ทำงานด้วยการเอาชนะทางการเมืองระหว่างประเทศ
เงินดอลลาร์ไม่ได้มีชัยชนะจากสงครามโดยการปลดระวางอาวุธในสหภาพโซเวียต แต่มีชัยชนะจากความตกต่ำของความเชื่อและศีลธรรมในระบบการเมืองและเศรษฐกิจต่างหาก
ดังนั้นการพิมพ์เงินดอลลาร์และส่งเข้าสู่ยุโรปตะวันออก จึงทำให้เศรษฐกิจสหรัฐได้ไขมันก้อนมหึมาทางเศรษฐกิจที่ช่วยแก้ปัญหาเงินเฟ้อของตนเองให้อยู่ในระดับที่ต่ำได้ โดยแต่ละประเทศได้สำรองเงินดอลลาร์และทำการค้าด้วยเงินดอลลาร์โดยไม่มีคู่แข่งจากเงินสกุลใดๆ การเติบโตของเศรษฐกิจอเมริกายืดเยื้อหลังการจากไปของเรแกน บริษัทอเมริกันได้นำรูปแบบการผลิตที่ใช้แรงงานอย่างเอารัดเอาเปรียบที่สุดไปดำเนินการในประเทศโลกที่ 3 ซึ่งเป็นการประหยัดค่าจ้างและต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อม สิ่งนี้ทำให้สามารถจำกัดอัตราเงินเฟ้อของผู้บริโภคและเพิ่มความลึกของการแบ่งงาน
นักวิเคราะห์ของรัสเซียมีความเห็นว่าแท้ที่จริงแล้วตั้งแต่ปี 1980 เป็นต้นมา รายได้ที่แท้จริงของประชากรสหรัฐฯ ลดลงอย่างต่อเนื่อง และอัตราการเติบโตของรายได้เฉลี่ยที่แท้จริงของชาวอเมริกันไม่ถึงระดับของปี 1970 ซึ่งตอนนี้รายได้ดังกล่าวลดลงเกือบ 30% ดังนั้นกำลังซื้อที่ลดลงถูกชดเชยด้วยการปล่อยสินเชื่อแก่ผู้บริโภคและการสะสมของหนี้สาธารณะ ส่งผลให้หนี้ของประชากรสหรัฐและหนี้สาธารณะเพิ่มขึ้นอย่างมาก เศรษฐกิจสหรัฐฯในสมัยของเรแกนนั้นเป็นเศรษฐกิจบนฐานการเงินโลกาภิวัฒน์ ซึ่งไม่ได้อยู่บนฐานการผลิตเหมือนกับประเทศอื่นๆ
กล่าวคือ การสร้างมูลค่าของการแลกเปลี่ยนสินค้าด้วยเงินดอลลาร์ และชัยชนะทางการเมืองระหว่างประเทศ และความหดหู่ทางศีลธรรมในจิตใจของชาวรัสเซีย เงินดอลลาร์ทำหน้าที่หมุนเวียนการเงินส่วนใหญ่ในโลก ในเวลาเดียวกัน เงินดอลลาร์ก็เพิ่มหนี้ที่ไม่มีหลักประกัน และไม่มีอะไรมากไปกว่ารายการในบัญชีของระบบธนาคารกลางสหรัฐ ดังนั้นดอลลาร์จึงมีลักษณะเหมือนการปลอมแปลงเข้ามามีส่วนร่วมในการกระจายความมั่งคั่งที่แท้จริงในระบบเศรษฐกิจโลก โดยส่วนใหญ่อยู่ในทิศทางจากรัฐที่ไม่ตัวตนในการกำหนดอธิปไตยของตนเองไปสู่รัฐจักรวาล ซึ่งหากสหภาพโซเวียตไม่ล่มสลายในปี 1991 เศรษฐกิจของสหรัฐก็จะต้องพังทลายลง
ถึงตรงนี้ เรแกนโนมิกส์ที่เชื่อกันว่ามหัศจรรย์นั้นคงจะไม่ใช่ เนื่องจากการแก้ปัญหาเงินเฟ้อที่ใช้หลักเศรษฐศาสตร์นั้นทำได้แค่ในช่วงปี 1983-1985 โดยอดีตประธานเฟด พอล โวคเกอร์ แต่หลังจากนั้นก็ไม่สามารถแก้ปัญหาขาดดุลการค้าและขาดดุลงบประมาณได้ ทำให้ต้องใช้แนวทางภูมิรัฐศาสตร์กับญี่ปุ่น โดยการเพิ่มค่าเงินเยน ทำให้เศรษฐกิจสหรัฐดูดกลืนเศรษฐกิจญี่ปุ่นไปในตัว ต่อมาเมื่อสหภาพโซเวียตใช้นโยบายแนวคิดการเมืองแบบใหม่ บวกกับการใช้หลักการทางภูมิรัฐศาสตร์ร่วมมือกับซาอุดีอาระเบียทุ่มตลาดน้ำมัน ทำให้ฐานะการเงินของเศรษฐกิจสหภาพโซเวียตล่มสลายลง เมื่อนั้นเงินดอลลาร์จึงสามารถกระจายตัวไปสู่พื้นที่ต่างๆ ในค่ายสังคมนิยมและทั่วโลกอย่างง่ายดาย ซึ่งด้วยวิธีการแบบนี้ทำเงินดอลลาร์มีอายุยืนยาวมากว่า 25 ปี
สรุปคือ เงินดอลลาร์มีสถานะตั้งอยู่บนฐานการเงินและการบริการ ดังนั้นจีดีพีของสหรัฐและรัฐบริวารจึงมีความอ่อนแอ การนับจีดีพีแบบสหรัฐอิงกับเงินดอลลาร์ นโยบายระหว่างประเทศ และการทำสงคราม ในขณะที่จีดีพีของรัสเซียอยู่ในโซนการผลิตที่สร้างมูลค่าจากเทคโนโลยี ทักษะแรงงาน ทรัพยากร ดังนั้นจีดีพีของรัสเซียจะอิงกับปริมาณสินค้าและการบริการที่เกี่ยวข้องมากกว่า

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย












