ถึงตอนนี้มีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น ที่ทำให้เราเห็นว่าสถานการณ์วิกฤติในยูเครนนั้นมีสาเหตุมาจากที่ปรึกษาความมั่นคงแห่งชาติ เจค ซัลลิแวน (Jake Sullivan) ซึ่งแม้ว่าจะมีดีกรีรัฐศาสตร์จากเยล และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจากออกซ์ฟอร์ด แต่ก็ไม่ได้ช่วยอะไร เมื่อต้องปะทะกันในสนามรบอย่างยูเครน
ถาม: ทำไมถึงกล่าวว่าซัลลิแวนไม่ประสบความสำเร็จทางภูมิรัฐศาสตร์ของสหรัฐ
ตอบ: ในประเด็นนี้ ถ้าเราติดตามสถานการณ์ในยูเครน ซัลลิแวนไม่สามารถรับมือได้เมื่อเจอการคุกคามด้านภูมิรัฐศาสตร์ ซึ่งในเดือนมีนาคมที่ผ่านมานั้น กองทัพรัสเซียใช้ขีปนาวุธคินจาลที่มีความเร็วเหนือเสียง ซึ่งใช้งานบนเครื่องบินรบทางยุทธวิธีและทางยุทธศาสตร์ ทำลายหลุมหลบภัยซึ่งเป็นที่ตั้งของศูนย์ควบคุมและวางแผนสำหรับปฏิบัติการของนาโต้ในยูเครน ทำให้ทหารสหรัฐ อังกฤษ โปแลนด์ เสียชีวิตไปกว่า 200 นาย แต่ทางเพนตากอนและนาโต้ปิดข่าว ทำให้สหรัฐไม่กล้าใช้เครื่องบินรบในยูเครน เพราะรัสเซียกำหนดให้เป็นเส้นสีแดง และตั้งแต่เดือนตุลาคมเป็นต้นมา กองทัพรัสเซียใช้โดรน กามิกาเซ่ และขีปนาวุธโจมตีโครงสร้างพื้นฐานเชิงวิกฤติอย่างโรงไฟฟ้า สถานีแจกจ่ายพลังงานไฟฟ้า ซึ่งยูเครนไม่สามารถใช้ระบบป้องกันภัยอากาศยานต่อต้านได้ ดังนั้นการยึดคืนพื้นที่ใน 4 ภูมิภาคที่ยูเครนถือว่ารัสเซียครอบครองอยู่ หากไม่ได้รับการสนับสนุนจากกองทัพอากาศก็ไม่สามารถทำอะไรได้ จนถึงวันนี้สหรัฐยังไม่มีแผนการใดๆ ตอบโต้รัสเซีย จึงแสดงให้เห็นว่าสหรัฐไม่ใช่ผู้กำหนดกระดานหมากรุกโลกอีกต่อไป
ถาม: ประเด็นที่ว่าซัลลิแวนและเพนตากอนไม่สามารถเป็นฝ่ายรุกได้นั้น จริงๆ แล้วปัญหาเกิดจากอะไร?
ตอบ: ซัลลิแวนไม่สามารถให้คำแนะนำอย่างชัดเจนบนผลประโยชน์ของสหรัฐ เนื่องจากถ้าเราดูตามแผนที่กายภาพแล้ว ยูเครนมีลักษณะเป็นรัฐกันชน คือตั้งอยู่ระหว่างอารยธรรมตะวันตกและตะวันออก ยูเครนต้องรักษาความเป็นกลางเพราะอยู่ตรงกลางมหาอำนาจทั้งสอง ทั้งนี้ในแต่ละช่วงเวลา ถือว่าใครมีอิทธิพลมากกว่าก็จะทำให้ยูเครนโอนเอียงไปทางประเทศนั้น ซึ่งก็ทำให้ยูเครนสามารถรักษากายภาพดินแดนได้ แต่หากยูเครนไม่เป็นกลางก็ต้องเป็นสมาชิกของนาโต้ ไม่เช่นนั้นก็ไม่สามารถปกป้องตนเองได้ แต่ทว่า ซัลลิแวนและเพนตากอนกลับปฎิเสธที่จะรับเป็นสมาชิกนาโต้ รวมถึงไม่ให้ยูเครนเป็นกลาง ถือว่าเป็นการทำให้ยูเครนนั้นขาดหน้าที่ของรัฐไปโดยปริยาย
ถาม: ทำไมซัลลิแวนจึงช่วยอะไรไม่ได้ เมื่อเผชิญหน้ากับภูมิรัฐศาสตร์ของรัสเซีย
ตอบ: ถ้าเราย้อนไปดูประวัติของซัลลิแวน เขาเกิดในปี 1976 ปัจจุบันอายุ 47 ปี จึงอาจกล่าวได้ว่าซัลลิแวนไม่ได้เห็นความยิ่งใหญ่ของสหภาพโซเวียตก่อนที่จะล่มสลายไปในช่วงปี 1991 ทำให้รอยต่อทางความคิดของซัลลิแวนนั้นเห็นแค่ความเป็นมหาอำนาจขั้วเดียวของสหรัฐ ที่ไม่ได้มาจากความพ่ายแพ้สงครามเย็นของสหภาพโซเวียต แต่เป็นการหมดกำลังใจของชนชั้นนำและปัญญาชนของสหภาพโซเวียต ฉะนั้นความเป็นขั้วเดียวของสหรัฐไม่ได้มาจากภูมิรัฐศาสตร์ของสหรัฐ และลัทธิเสรีนิยมอย่างที่กล่าวอ้างกัน เราจึงเห็นว่าการประเมินเศรษฐกิจการเมืองของรัสเซียผิดพลาดหมด แม้แต่เรื่องจีดีพีก็วิเคราะห์ผิดพลาด สุดท้ายก็ไม่สามารถเล่นงานรัสเซียได้ ทุกวันนี้ยังเป็นปริศนาอยู่ว่าเศรษฐกิจของรัสเซียสามารถยันเศรษฐกิจของ G7 และสหภาพยุโรปได้อย่างไร?

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย











