โลกที่ได้รับผลกระทบจากภาวะโลกร้อนอย่างหนักหน่วง เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้มนุษย์เริ่มหานวัตกรรมและเทคโนโลยี เพื่อสร้างความเคลื่อนไหวด้านสภาพแวดล้อม โดยหนึ่งภาคส่วนที่เป็นตัวการก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก ต้นเหตุของภาวะโลกร้อนนั่นคือ ภาคอุตสาหกรรม โดยเฉพาะภาค อุตสาหกรรมยานยนต์ ซึ่งโจทย์ที่คนทั้งโลกพยายามร่วมแก้ไปด้วยกัน นั่นคือ จะลดผลเสียจากการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลได้อย่างไร?
นี่เองเป็นจุดเริ่มต้นของการเกิด รถยนต์พลังงานไฟฟ้า หรือ EV (Electric Vehicle) ซึ่งขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้าจากแบตเตอรี่ ช่วยลดปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และก๊าซเรือนกระจกที่เกิดขึ้นจากท่อไอเสียได้ EV จึงเป็นความหวังในการช่วยลดมลพิษทางอากาศเลยทีเดียว
เพราะทุกวันนี้มีจำนวนผู้ใช้งานรถ EV เพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ โดยตลาดรถ EV มีแนวโน้มที่เติบโตขึ้นจนถึงประมาณ 1.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในปี พ.ศ. 2571 และอาจมีสัดส่วนราว 30% ของยอดขายรถยนต์ใหม่ทั่วโลกภายในปีพ.ศ. 2573 ซึ่งการเติบโตอย่างรวดเร็วของตลาดรถ EV ก็ทำให้ตลาดแบตเตอรี่สำหรับรถยนต์ไฟฟ้าพัฒนาตามไปด้วย
ด้วยข้อจำกัดที่ยังมีมากเกี่ยวกับการผลิตแบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้า ไม่ว่าจะเป็น ราคา ที่ยังสูงอยู่ ไปจนถึงสถานีชาร์จแบตเตอรี่ที่ยังไม่มีมากพอ หรือมีคุณภาพไม่ดีเพียงพอ ทำให้เหล่านวัตกรทั่วโลกพยายามคิดค้น นวัตกรรมแบตเตอรี่อัจฉริยะ และนวัตกรรมที่เกี่ยวข้องกับแบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้าขึ้นมาหลากหลายรูปแบบ
และเพื่อให้เห็นภาพ นวัตกรรมแบตเตอรี่อัจฉริยะ สำหรับ EV ในปัจจุบัน ไปจนถึงนวัตกรรมที่เกี่ยวข้องในอีโคซิสเตมของแบตเตอรี่สำหรับยานยนต์ไฟฟ้า วันนี้เรามีข้อมูลดีๆ มาอัปเดตกัน
3 พัฒนาการของ นวัตกรรมแบตเตอรี่อัจฉริยะ Key success ที่จะพลิกอนาคตรถ EV
บทความเรื่อง “เทคโนโลยีแบตเตอรี่ยุคใหม่พลิกอนาคตรถ EV” By Bangkok Bank InnoHub ได้อัปเดตถึง นวัตกรรมแบตเตอรี่อัจฉริยะ ในแง่ของ แบตเตอรี่ทางเลือกใหม่ โดยระบุว่า
แบตเตอรี่ที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน (Lithium-Ion Battery) ซึ่งเป็นประเภทเดียวกันกับแบตเตอรี่ในเครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แบบพกพาต่างๆ จุดเด่นคือมีน้ำหนักเบา ชาร์จไว และกักเก็บพลังงานได้เยอะ แต่แบตเตอรี่ประเภทนี้ยังคงมีข้อจำกัดอยู่บ้าง
โดยเฉพาะในด้านราคาและการเสื่อมสภาพตามรอบการชาร์จ ดังนั้นจึงต้องมีการพัฒนาเทคโนโลยีแบตเตอรี่อยู่เสมอเพื่อให้รถ EV สามารถเข้ามาแทนที่รถเครื่องยนต์สันดาปได้อย่างเต็มรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นราคาของแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนที่ถูกลง การคิดค้นพัฒนาแบตเตอรี่ทางเลือกใหม่ หรือ กระบวนการรีไซเคิลแบตเตอรี่ที่มีประสิทธิภาพ

แบตเตอรี่ลิเธียมไอออนที่ราคาถูกลงกว่าเดิม
เพราะหนึ่งในจุดอ่อนสำคัญของแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนในปัจจุบันคือราคาที่ค่อนข้างสูง จึงมีการลดส่วนประกอบที่มีราคาสูงอย่างนิกเกิลแมงกานีสโคบอลต์ออกไซด์ (NMC) ที่นำมาใช้เป็นวัสดุของแบตเตอรี่ และหันมาใช้ลิเธียมไอออนฟอสเฟต (LFP) แทน ซึ่งเป็นตัวเลือกที่ราคาถูกกว่า
โดยบริษัทรถยนต์ไฟฟ้ายักษ์ใหญ่อย่าง Tesla ได้เริ่มใช้แบตเตอรี่ LFP กับรถยนต์บางรุ่นแล้ว และทางด้านแบรนด์รถยนต์ชั้นนำอย่าง Ford และ Volkswagen เองก็ได้วางแผนที่จะใช้แบตเตอรี่ LFP กับรถ EV บางโมเดลของตนเองด้วยเช่นกัน
ไม่เพียงเท่านั้น บางบริษัท เช่น Sila OneD Battery Sciences และ Sionic Energy ก็ได้เริ่มวิจัยพัฒนาการนำซิลิคอน (Silicon) มาใช้แทนแกรไฟต์ (Graphite) ซึ่งนอกจากจะมีราคาถูกแล้ว ยังช่วยให้แบตเตอรี่เก็บพลังงานได้มากขึ้นและชาร์จได้เร็วขึ้นอีกด้วย

แบตเตอรี่โซลิดสเตต (Solid-State Battery) ทางเลือกใหม่ที่ยั่งยืนกว่า
ปกติแล้วแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนจะใช้อิเล็กโทรไลต์หรือสารนำไฟฟ้าที่เป็นของเหลว แต่แบตเตอรี่โซลิดสเตตใช้อิเล็กโทรไลต์ที่เป็นเซรามิกหรือวัสดุของแข็งอื่นๆ แทน ซึ่งทำให้ชาร์จได้เร็วขึ้น สามารถกักเก็บพลังงานได้ในปริมาณมาก และมีความปลอดภัยสูงเนื่องจากโอกาสติดไฟต่ำ นอกจากนี้แบตเตอรี่โซลิดสเตตยังสามารถลดปริมาณคาร์บอนฟุตพรินต์ (Carbon Footprint) ของแบตเตอรี่รถ EV ลงได้อีก 24% หรืออาจลดถึง 39% หากเลือกใช้วัสดุและกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากที่สุด
อย่างไรก็ตาม แบตเตอรี่โซลิดสเตตอาจมีข้อจำกัดด้านอายุการใช้งาน และแม้แบตเตอรี่ชนิดนี้จะมีโอกาสเกิดการรั่วไหลและติดไฟน้อยกว่า แต่จำเป็นต้องพัฒนาคุณสมบัติด้านความปลอดภัยในส่วนอื่น ๆ อยู่ เช่น ระบบควบคุมอุณหภูมิ และแนวทางป้องกันไฟฟ้าลัดวงจร เป็นต้น
และด้วยประสิทธิภาพในการกักเก็บพลังงาน บวกกับศักยภาพในการลดมลภาวะของแบตเตอรี่โซลิดสเตตนี้เอง ธุรกิจพลังงานและบริษัทรถยนต์หลายแห่งจึงเริ่มวิจัยพัฒนาแบตเตอรี่ชนิดนี้ ไม่ว่าจะเป็น Samsung SDI Toyota Motor Volkswagen BMW และ Ford Motor

แบตเตอรี่เก่า นำกลับมาใช้ใหม่
เพื่อตอบโจทย์ด้านสิ่งแวดล้อม ในปัจจุบันมีแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนและชิ้นส่วนจากการผลิตที่สามารถนำไปรีไซเคิลได้อยู่กว่า 600,000 ตัน การวิจัยพบว่าการรีไซเคิลจะช่วยลดปริมาณการใช้ลิเธียม โคบอลต์ นิกเกิลและทองแดงลงได้ 25% ถึง 55% ภายในปีพ.ศ. 2583 การรีไซเคิลจึงถือเป็นอีกหนึ่งที่มาของวัตถุดิบหลักสำหรับการผลิตแบตเตอรี่
การรีไซเคิลแบตเตอรี่มักใช้วิธีที่เรียกว่า โลหวิทยาสารละลาย (Hydrometallurgy) ซึ่งเป็นกระบวนการหลอมวัสดุในแบตเตอรี่และแยกสกัดออกมาด้วยกรดและตัวทำละลายบางชนิด จนได้เป็นนิกเกิล โคบอลต์ แกรไฟต์ ทองแดง และลิเธียมออกมา จากนั้นสิ่งที่สกัดได้เหล่านี้ก็จะถูกนำมาผลิตเป็นแบตเตอรี่อีกครั้ง ซึ่งผลวิจัยเผยว่าวัสดุรีไซเคิลเหล่านี้มีประสิทธิภาพการใช้งานทัดเทียมกับของวัสดุใหม่เลยทีเดียว
แม้ว่าวัสดุรีไซเคิลจะยังไม่สามารถมาทดแทนปริมาณวัตถุดิบทั้งหมดได้ แต่ก็นับเป็นตัวช่วยลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมของอุตสาหกรรมยานยนต์ที่เห็นผลได้จริง และจะกลายเป็นส่วนสำคัญในกระบวนการผลิตแบตเตอรี่ในอนาคตอันใกล้นี้อย่างแน่นอน
นอกจากตัวอย่างที่ยกมาในบทความนี้แล้ว ยังมีเทคโนโลยีแบตเตอรี่อื่นๆ ที่ถูกพัฒนาขึ้นอีกมากมายเพื่อรองรับและสนับสนุนการใช้รถ EV จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเทคโนโลยีแบตเตอรี่คือตัวแปรสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน และจะยิ่งทวีความสำคัญมากขึ้นในอนาคตที่รถยนต์พลังงานไฟฟ้าถูกนำมาใช้งานอย่างแพร่หลาย เรียกได้ว่าแบตเตอรี่จะไม่เพียงขับเคลื่อนยานพาหนะเท่านั้น แต่ยังขับเคลื่อนอนาคตของอุตสาหกรรมยานยนต์อีกด้วย
รีวิวความสำเร็จ 9 องค์กร สร้าง “แพล็ตฟอร์มแพ็กแบตเตอรี่มาตรฐานแบบสับเปลี่ยนสำหรับมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า ยกระดับอุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่
เพื่อผลักดันให้ประเทศไทยเข้าสู่การเป็นสังคมคาร์บอนต่ำและสอดคล้องกับแผนพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (Roadmap 30@30) ที่ตั้งเป้าหมายที่จะผลิตยานยนต์ที่ปล่อยมลพิษเป็นศูนย์อย่างน้อย 30% ภายในปี ค.ศ. 2030 โครงการวิจัยและพัฒนาแพลตฟอร์มแพ็กแบตเตอรี่มาตรฐานแบบสับเปลี่ยนสำหรับมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า จึงเกิดขึ้น ด้วยจุดประสงค์ในการยกระดับอุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ในประเทศไทย
ทั้งนี้ เป็นความสำเร็จของระบบนิเวศวิจัยและนวัตกรรมที่มีการทำงานร่วมกันระหว่างภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง 9 องค์กร ได้แก่ สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ โดย หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) เป็นผู้ให้ทุน
และมีบริษัท เบต้า เอ็นเนอร์ยี่ โซลูชั่น จำกัด บริษัท จีพี มอเตอร์ (ประเทศไทย) จำกัด บริษัท บางจาก คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย บริษัท ไอ-มอเตอร์แมนูแฟคเจอริ่ง จำกัด และบริษัท กริดวิซ (ประเทศไทย) จำกัด เป็นผู้ให้ทุนร่วม รวมทั้งดำเนินการวิจัยและพัฒนาร่วมกับ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี และมหาวิทยาลัยขอนแก่น คิดค้นผลงานที่ตอบโจทย์ภาคเอกชนและกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ
เพราะจะเห็นได้ว่าในปัจจุบัน ประเทศไทยมีจักรยานยนต์เป็นยานพาหนะที่ได้รับความนิยมและมีจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ ส่งผลให้มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่เพิ่มขึ้น จึงทำให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องพยายามสร้างความตระหนัก และผลักดันให้ประเทศไทยเข้าสู่การเป็นสังคมคาร์บอนต่ำได้โดยเร็ว

โครงการนี้แสดงให้เห็นถึงการเกิดนวัตกรรมที่ตอบโจทย์ผู้ใช้คือภาคเอกชน โดยมีรัฐบาลผลักดัน และยังแสดงถึงการเพิ่มขีดความสามารถของการสร้างองค์ความรู้ และพัฒนาบุคลากรภาคการผลิตไปพร้อมๆกัน
“อุตสาหกรรมรถมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า นับว่ามีอนาคตมาก และประเทศไทยก็ใช้มอเตอร์ไซค์เป็นจำนวนมาก ทั้งวินมอเตอร์ไซค์รับจ้างและมอเตอร์ไซค์สำหรับส่งของ โดยมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า จะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีโดยเฉพาะแพลตฟอร์มแพ็กแบตเตอรี่แบบสับเปลี่ยนสำหรับมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าฯ ซึ่งทำให้ผู้ใช้สามารถเปลี่ยนแบตเตอรี่ได้ง่าย”
“อย่างไรก็ตามการจะก้าวไปสู่ประเทศพัฒนาแล้วต้องขายความรู้ ขายวิทยาศาสตร์ ขายเทคโนโลยี ซึ่งจะทำให้ผลิตภาพสูงขึ้นและแข่งขันกับนานาประเทศได้ โดยใช้เวลา 1 ปีครึ่ง ทีมวิจัยและภาคเอกชน สามารถทำให้เกิดแพกแบตเตอรี่สำเร็จ และรัฐบาลพร้อมจะส่งเสริมให้อุตสาหกรรมเหล่านี้ไปสู่ต่างประเทศด้วย” ศาสตราจารย์ (พิเศษ) ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ได้กล่าวในโอกาสเป็นประธานในพิธีเปิดการทดสอบภาคสนามจากผลงานโครงการวิจัยและพัฒนานี้
อย่างไรก็ดี โครงการนี้มีส่วนสำคัญให้เกิดการพัฒนาในหลากหลายมิติ คือ
ผลักดันให้เกิดมาตรฐานเทคนิคกลางระหว่างแบตเตอรี่ มอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า ตู้ประจุไฟฟ้า รวมถึงอุปกรณ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการสับเปลี่ยนแบตเตอรี่ของมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าในประเทศไทย
ส่งเสริมให้ผู้ให้บริการด้านแบตเตอรี่ มอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า และตู้ประจุไฟฟ้าในแต่ละราย สามารถดำเนินการระหว่างกันได้ผ่านมาตรฐานกลางที่วางไว้ ซึ่งจะทำให้ผู้ใช้งานมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า สามารถสับเปลี่ยนแบตเตอรี่ได้สะดวกมากยิ่งขึ้น
ลดค่าใช้จ่ายในการผลิต การถือครองมอเตอร์ไซค์ แพ็กและสถานีประจุไฟฟ้า โดยมุ่งหวังว่าจะส่งผลให้เกิดการใช้งานยานยนต์ที่สะดวกอย่างแพร่หลายและเกิดอุตสาหกรรมที่พึ่งพาตนเองได้ภายในประเทศ
และในโครงการได้มีต้นแบบเกิดขึ้น คือ ต้นแบบแพ็กแบตเตอรี่มาตรฐานแบบสับเปลี่ยน 1 รุ่น ที่ใช้งานกับ ต้นแบบมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า 2 รุ่น 2 ยี่ห้อ และต้นแบบสถานีสับเปลี่ยน 3 สถานี ซึ่งติดตั้งสถานีชาร์จที่บริเวณหน้าศูนย์ประชุมอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย สวทช. ปั๊มน้ำมันบางจาก เอกมัย-รามอินทรา คู่ขนาน 4 กรุงเทพมหานคร และศูนย์การเรียนรู้ กฟผ. สำนักงานกลาง จ.นนทบุรี โดยจากนี้จะทดสอบต้นแบบทั้งหมดที่พัฒนาจากข้อกำหนดร่วมในสภาวะการใช้งานจริง เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะความเป็นไปได้ในการพัฒนาแพล็ตฟอร์มสำหรับประเทศไทยต่อไป
ทั้งนี้ ด้วยความร่วมมือในโครงการนี้ จะก่อให้เกิดการพัฒนาระบบนิเวศยานยนต์ไฟฟ้าในไทยจนออกมาเป็นผลสำเร็จ นำไปสู่การยกระดับอุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ในประเทศไทย เกิดการลงทุนด้านวิจัยและพัฒนา และต่อยอดสู่อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าได้ในอนาคต
เทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อยานยนต์สมัยใหม่ ได้รับการพัฒนาไปแบบไม่หยุดยั้ง
ส่องทิศทาง อุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ไทย ส่งสัญญาณโตแรง อานิสงส์จากการสร้างฐานการผลิต EV ใน EEC













