จี 7 บนความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ กับการแสวงหาฐานการผลิตใหม่ในอาเซียน

การประชุม G7 ประจำปี 2566 ที่เมืองฮิโรชิมา ประเทศญี่ปุ่น ให้น้ำหนักของเนื้อหาการประชุมไปที่ประเด็นความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ท่าทีของ G7 สะท้อนว่าประเด็นภูมิรัฐศาสตร์โลกจะยังคงเป็นชนวนสำคัญที่สร้างความเปราะบางให้กับเศรษฐกิจโลกในระยะกลาง-ระยะยาว มาตรการกดดันทางเศรษฐกิจเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาการแบ่งห่วงโซ่การผลิตโลกชัดขึ้น


การประชุมผู้นำกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว 7 ประเทศ (G7 Summit 2023) ณ เมืองฮิโรชิมา ประเทศญี่ปุ่นระหว่างวันที่ 19-21 พฤษภาคม 2566 ประกอบด้วยผู้นำสหรัฐฯ สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส เยอรมนี ญี่ปุ่น อิตาลี แคนาดา และสหภาพยุโรป สาระสำคัญของการประชุมให้น้ำหนักไปที่ประเด็นความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ระหว่างประเทศ ทั้งการเดินหน้าสนับสนุนยูเครนและคว่ำบาตรรัสเซีย การส่งสัญญาณลดทอนบทบาทจีนในเวทีโลกในด้านเศรษฐกิจและเทคโนโลยี นำโดยสหรัฐฯ และพันธมิตรได้เริ่มดำเนินการในหลายมาตรการไปแล้ว อาทิ การห้ามส่งออกเทคโนโลยีชิปประมวลผลไปจีน การควบคุมการส่งออกสินค้าเทคโนโลยีไปจีนเพิ่มเติม การวางแนวทางเพิ่มความแข็งแกร่งและขยายห่วงโซ่อุปทานใหม่ทดแทนจีน พร้อมทั้งเดินหน้ากดดันจีนด้านต่างๆ
การประชุม G7 ประจำปี 2566 ที่เมืองฮิโรชิมา ประเทศญี่ปุ่น // www.g7hiroshima.go.jp
ท่ามกลางแรงกดดันจาก G7 ผ่านมาตรการควบคุมการส่งออกสินค้าเทคโนโลยีไปจีน ทำให้นักลงทุนในจีนและนักลงทุน G7 ย้ายฐานการผลิตจากจีนเพิ่มขึ้น ศูนย์วิจัยกสิกรไทย มองว่า ในระยะเปลี่ยนผ่านไทยน่าจะได้รับอานิสงส์การลงทุนบางส่วนจากการปรับเปลี่ยนห่วงโซ่อิเล็กทรอนิกส์ใหม่ โดยเฉพาะด้านการประกอบชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ซึ่งเป็นบทบาทหลักของไทย แต่ก็ยังต้องเผชิญการแข่งขันกับประเทศในภูมิภาคโดยเฉพาะมาเลเซีย เวียดนาม และอินเดีย ซึ่งมีบทบาทคล้ายคลึงกับไทย
สำหรับในระยะกลาง-ระยะยาว โอกาสรับเม็ดเงินลงทุนใหม่ในกลุ่มเทคโนโลยีใหม่ๆ คงต้องขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของนักลงทุนที่เล็งเห็นโอกาสจากประเทศผู้รับทุนเป็นหลัก ดังจะเห็นได้จากตัวอย่างเช่นอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าที่ค่ายรถยนต์จีนเร่งทำตลาดแข่งขับกับค่ายรถตะวันตก ซึ่งไทยมีความพร้อมในอุตสาหกรรมยานยนต์ดั้งเดิมอยู่แล้วจึงมีแต้มต่อการลงทุนมากกว่าประเทศอื่น แต่สำหรับอุตสาหกรรมไฮเทคใหม่ๆ ในอนาคตต้องแข่งขันด้านความพร้อมการเป็นฐานการผลิตกับอาเซียนด้วยกัน

ในช่วงที่ผ่านมา ภาคเอกชนอุตสาหกรรม EV หลายบริษัทมีความสนใจลงทุนในไทยมากขึ้น สะท้อนความสำเร็จนโยบายส่งเสริมการผลิตยานยนต์ไฟฟ้าอย่างต่อเนื่องเป็นรูปธรรมของรัฐบาล โดยมาตรการสนับสนุนการใช้ยานยนต์ไฟฟ้าประเภทรถยนต์และรถจักรยานยนต์ของรัฐบาล ได้กระตุ้นให้ตลาดยานยนต์ไฟฟ้า รวมถึงอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง เกิดการเจริญเติบโตเพิ่มสูงขึ้น และยังพบว่าภาคเอกชนในอุตสาหกรรมผู้ผลิตแบตเตอรี่ EV ระดับโลกอย่างน้อย 3 บริษัท ได้แสดงความสนใจเข้ามาลงทุนในไทย ได้แก่
1) บริษัท Contemporary Amperex Technology Co., Limited (CATL) ผู้ผลิตแบตเตอรี่ EV ชั้นนำของโลก และมีส่วนแบ่งทางการตลาดมากที่สุดในการผลิตแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าของโลก
2) บริษัท BYD ผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าและแบตเตอรี่ชั้นนำของจีน ซึ่งกำลังเติบโตอย่างมากในอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า
3) บริษัท SVOLT (เอสวอลต์) ผู้ผลิตแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าในเครือเกรท วอลล์ มอเตอร์ ของจีน รวมถึงรัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมการพัฒนาบุคลากรและกำลังคน เพื่อดึงดูดความสนใจของผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าและแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า ให้เข้ามาลงทุนในไทยมากยิ่งขึ้น

ข้อมูลสมาคมยานยนต์ของไทยระบุว่า แบรนด์จีนครองส่วนแบ่งตลาดยานยนต์ไฟฟ้าของไทยสูงราวร้อยละ 90 ในปี 2021 โดยผู้ผลิตยานยนต์ไฟฟ้าจากจีนอย่างเอ็มจี (MG) และเกรท วอลล์ มอเตอร์ (Great Wall Motor) ได้จัดตั้งโรงงานในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (อีอีซี) ขณะที่ บีวายดี (BYD) และเนตา ออโต (Neta Auto) ได้เข้ามาดำเนินธุรกิจในไทยเช่นกัน ทำให้ไทยมีแนวโน้มส่งออกยานยนต์ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในอนาคต
อย่างไรก็ตาม ปัจจัยที่เป็นความเสี่ยงและน่ากังวล คือ นโยบายการขึ้นค่าแรงของรัฐบาลใหม่ ซึ่งทำให้ค่าแรงของไทยสูงกว่าประเทศในภูมิภาคบางประเทศ โดยเฉพาะเวียดนาม เหล่านี้อาจเป็นปัจจัยกดดันให้นักลงทุนมีแนวโน้มย้ายฐานการผลิตไปเวียดนาม และประเทศอื่นๆ มากขึ้น
ในทางกลับกัน การเพิ่มผลิตภาพแรงงาน หรือ ความสามารถในการทำงาน ให้ได้ในอัตราที่มากกว่าและเร็วกว่าการเพิ่มของต้นทุนแรงงาน จะเป็นหนทางที่ดีที่สุดที่จะทำให้ภาคธุรกิจเอกชนสามารถอยู่รอดและแข่งขันได้อย่างยั่งยืน ซึ่งหากรัฐบาลเป็นผู้ผลักดันให้มีการปรับเพิ่มค่าแรงขั้นต่ำ ก็ควรเข้ามาช่วยรับภาระค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการเพิ่มประสิทธิภาพแรงงานนี้ รวมถึงมีมาตรการสนับสนุนสำหรับกลุ่มธุรกิจที่มีความเปราะบาง ให้สามารถข้ามผ่านสถานการณ์ที่ท้าทายนี้ไปด้วยกัน และกลายเป็นฐานการผลิตสำคัญของภูมิรัฐศาสตร์ยุคใหม่อย่างแท้จริง