“ถ้ามีปีกก็เครื่องบินดีๆ นี่เอง” นั่นคือความรู้สึกของคนที่เข้าไปเยี่ยมชมตู้โดยสารรถไฟ “สุดขอบฟ้า” หรือ Beyond Horizon โมเดลรถไฟโดยสารต้นแบบสุดหรูหรา ด้วยการออกแบบที่ได้แรงบันดาลใจจากเครื่องบินชั้นธุรกิจและชั้นเฟิร์สคลาส ผ่านการวิจัย พัฒนา และ ผลิตโดยคนไทย 100% ตอบรับความต้องการนับจากนี้ไปอีก 20 ปีเมืองไทยจะมีความต้องการตู้รถไฟโดยสารไม่น้อยกว่า 2,425 ตู้ ขณะที่ประเทศไทยยังแทบไม่มีผู้ประกอบการที่อยู่ในห่วงโซ่การผลิต ดังนั้นจึงต้องเร่งสร้างผู้ผลิตใน Supply Chain ที่มีความพร้อม ด้วย R&D + Tech Localization
รถไฟโดยสาร “สุดขอบฟ้า” เป็นรถไฟโดยสารต้นแบบคันแรกของประเทศไทย ในโครงการวิจัย “รถไฟไทยทำ” ตามนโยบายกระทรวงคมนาคม “ไทยเฟิร์ส” ได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจาก หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) ภายใต้แผนงานกลุ่มระบบคมนาคมแห่งอนาคต เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ร่วมกับ กิจการร่วมค้า ไซโนเจน-ปิ่นเพชร จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทเอกชนที่เข้าร่วมโครงการนี้ ขณะที่หน่วยงานวิจัยคือ ศูนย์วิจัยระบบรางและโครงสร้างพื้นฐาน, คณะวิศวกรรมศาสตร์, สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) หลังจากพัฒนาเสร็จแล้วจะส่งรถโดยสารต้นแบบให้ การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) นำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ โดยมีเป้าหมายร่วมกันผลักดัน ให้เกิดอุตสาหกรรมการผลิตรถขนส่งทางรางด้วยหลักคิด “การพึ่งพาตนเอง”
“สุดขอบฟ้า (Beyond Horizon)” ถูกออกแบบให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกเทียบเท่าเครื่องบินชั้นธุรกิจและชั้นเฟิร์สคลาส ประกอบด้วย 8 ที่นั่งชั้น Super Luxury และ 17 ที่นั่งชั้น Luxury พร้อมห้องน้ำสุญญากาศและสิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน จอมอนิเตอร์หน้าเบาะโดยสาร นอกจากจะมีข้อมูลต่างๆของขบวนรถไฟและเอนเตอร์เทนเมนต์ต่างๆแล้ว ยังสามารถกดเมนูสั่งอาหารได้ด้วย ซึ่งจะมีพนักงานเสิร์ฟหุ่นยนต์ชื่อว่า “น้องโบกี้” นำอาหารมาส่งถึงที่นั่ง ตัวรถเบาลงจากการออกแบบด้วยระบบ Space Frame Modular Concept และแคร่รถไฟที่ทำความเร็วได้ถึง 120 กิโลเมตรต่อชั่วโมง นับเป็นผลผลิตจากโครงการวิจัยพัฒนารถไฟโดยสารต้นแบบตอบทุกเป้าหมายได้อย่างคุ้มค่าการลงทุน




สำหรับโครงสร้างตัวรถและความปลอดภัย ออกแบบและทดสอบภายใต้มาตรฐานยุโรป มีความยาว 24 เมตร กว้าง 2.80 เมตร สมรรถนะและการใช้งานเป็นไปตามข้อกำหนดของ รฟท. มี 25 ที่นั่ง แบ่งเป็น Super Luxury Class 8 ที่นั่ง 2 แถว แถวละ 1 ที่นั่ง และ Luxury Class 17 ที่นั่ง 2 แถว แบบ 1 เก้าอี้ และ 2 เก้าอี้
หนึ่งในเป้าหมายสำคัญของการผลิตตู้รถไฟโดยสาร “สุดขอบฟ้า” คือการสนับสนุนให้ใช้วัตถุดิบในประเทศไทย โดยมีเป้าหมาย Local Content ตั้งไว้ 40% ตามนโยบายกระทรวงคมนาคม ที่กำหนดว่าต้องไม่น้อยกว่า 40% แต่รถไฟโดยสารสุดขอบฟ้าสามารถทำได้ 44.1% นอกจากนี้ หากพิจารณาเฉพาะตู้รถไฟและส่วนประกอบ ไม่รวมแคร่จะมี Local Content สูงถึง 76% จากชิ้นส่วนที่เกี่ยวข้องกว่า 300 ชิ้น สร้างผู้ประกอบการในห่วงโซ่การผลิตมากกว่า 10 ราย ส่วนที่เหลืออีก 56% เป็นชิ้นส่วนที่ต้องใช้เทคโนโลยีขั้นสูง และไม่มีผู้ประกอบการในประเทศ ต้องนำเข้าจากต่างประเทศ อาทิ แคร่ ห้องน้ำระบบสุญญากาศ เป็นต้น
เบื้องต้นจากการประเมินค่าใช้จ่ายในการพัฒนารถไฟโดยสารต้นแบบ พบว่ามีราคาถูกกว่าการนำเข้าไม่น้อยกว่า 30% ก่อให้เกิดประโยชน์ทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อ รฟท. และประเทศชาติ นอกจากนี้ยังสามารถสร้างทรัพย์สินทางปัญญาในรูปแบบสิทธิบัตรและอนุสิทธิบัตรจำนวน 7 ผลงานจากเป้าหมาย 2 ผลงาน สามารถขับเคลื่อนความพร้อมของเทคโนโลยีสู่ TRL 9 ผ่านการใช้งานและการทดสอบ ตามมาตรฐานระดับสากล

รศ.ดร.วีระศักดิ์ อุดมกิจเดชา ประธานคณะอนุกรรมการ แผนงานกลุ่มระบบคมนาคมแห่งอนาคต (บพข.) กล่าวถึงจุดเริ่มต้นของโครงการพัฒนาตู้โดยสารรถไฟต้นแบบ “สุดขอบฟ้า” ว่า บพข. เชื่อว่าองค์ความรู้ของคนไทยไม่ได้ด้อยกว่าชาติอื่น เพียงแต่เอกชนขาดโอกาส ขาดการสนับสนุน ซึ่ง บพข. ก็ต้องการสนับสนุนตามหน้าที่ที่เราควรทำ อย่างไรก็ตาม กรรมการกลั่นกรองของ บพข. เข้มงวดมากในการพิจารณาโครงการ และเมื่อผ่านโครงการผ่านการพิจารณาแล้วเราก็ช่วยเขาอย่างจริงจัง คือทำแบบกัลยาณมิตร ให้คำปรึกษา แนะนำ ไม่ใช่สนับสนุนทุนวิจัยจบแล้วก็คอยดูผลลัพธ์ที่จะออกมา แต่เราคอยสนับสนุนและร่วมรับผิดชอบ
“เมื่อกิจการร่วมค้า ไซโนเจน-ปิ่นเพชร เสนอโครงการเข้ามา เรามีเงื่อนไขว่าต้องมีนักวิจัยเป็นส่วนหนึ่งในทีม ไม่ใช่ว่าเราไม่ไว้ใจเอกชน ไม่ได้ดูถูกว่าเขาทำไม่ได้ แต่เราไม่ต้องการให้เขาเดินลำพัง ซึ่งสถาบันการศึกษา หน่วยงานวิจัย เช่น สวทช. มีคนเก่งๆ เยอะ ทำไมไม่ใช้เขา เพราะฉะนั้นเราจึงวางเงื่อนไขว่าต้องมีมหาวิทยาลัย หน่วยงานวิจัย เข้าร่วมวิจัยและพัฒนารถไฟโดยสารต้นแบบขบวนนี้ แต่ที่เรารู้สึกว่าได้มากกว่านั้นคือ ทีมงานผู้ผลิตเขาไปเจรจากับ รฟท. ซึ่งเป็นผู้ใช้ในอนาคตว่าอยากได้ตู้โดยสารรถไฟแบบไหน เพื่อออกแบบให้ตรงกับความต้องการของ รฟท. เพื่อไม่ให้งานต้นแบบชิ้นนี้ทำออกมาแล้วสูญเปล่า เป็นโครงการที่ทำให้เกิดความชื่นใจจริงๆ” รศ. ดร.วีระศักดิ์ กล่าว

ด้าน ผศ.ดร.รัฐภูมิ ปริชาตปรีชา อาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าลาดกระบัง (สจล.) ในฐานะรองหัวหน้าโครงการรถไฟไทยทำ Thai Makes Train “Beyond Horizon” บอกเล่าที่มาของ “รถไฟไทยทำ” ว่า การที่เราพัฒนารถไฟโดยสารแบบ Luxury เพราะต้องการทำให้สามารถแข่งขันกับสายการบิน รวมถึงผู้ใช้รถยนต์ส่วนตัวได้ เพื่อดึงผู้โดยสารกลุ่มนี้ ซึ่งเป็นกลุ่มใหม่ที่อาจไม่เคยใช้บริการรถไฟมาก่อน ได้หันมาใช้บริการรถไฟของ รฟท. เพื่อสร้างรายได้ให้กับ รฟท. เมื่อ รฟท. มีรายได้ก็สามารถนำรายได้นั้นไปพัฒนารถไฟชั้น 3 หรือตู้โดยสารแบบอื่นๆ มาให้บริการประชาชนได้มากขึ้น นอกจากนี้ยังตอบโจทย์ด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืนได้อีกด้วย
“ในด้านสิ่งแวดล้อม ถ้าเราเปลี่ยนคน 25 คนจากการใช้รถยนต์ส่วนตัวมานั่งรถไฟขบวนนี้ ตอบโจทย์ด้านการประหยัดพลังงาน เมื่อเทียบกับการใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือเครื่องบิน เนื่องจากพลังงานที่ใช้ในการขับเคลื่อนในระยะทางเท่ากัน น้ำหนักเท่ากัน รถไฟใช้พลังงานน้อยกว่ารถยนต์ถึง 8 เท่า ในด้านความยั่งยืน รัฐบาลลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานรางรถไฟด้วยงบประมาณจำนวนมหาศาล แต่เรามีปัญหาว่าจะดึงประชาชนเปลี่ยนจากการใช้รถยนต์หรือเครื่องบินมาใช้รถไฟอย่างไร ซึ่งรถไฟโดยสารสุดขอบฟ้า ผลิตขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหานี้ ใช้วัตถุดิบในประเทศ ช่วยสร้างความยั่งยืนเรื่องเทคโนโลยีในการพึ่งพาตัวเอง ไม่อย่างนั้นเราจะต้องซื้อจากต่างประเทศอย่างเดียว เช่นภายใน 20 ปีถ้าเราต้องการตู้โดยสาร 2 พันกว่าตู้ หากซื้อทั้งหมดต้องใช้เงินตู้ละ 50 ล้านบาท มูลค่าเป็นแสนล้าน แล้วไม่ใช่แค่ซื้อตู้อย่างเดียว ตลอดอายุการใช้งาน 35 ปี อะไหล่ทุกชิ้นต้องนำเข้าทั้งหมด แต่ถ้าเราผลิตได้เอง ใช้วัตถุดิบในประเทศอย่างน้อย 40% นั่นหมายถึงอะไหล่อย่างน้อย 40% ใช้ของภายในประเทศ ตลอดอายุการใช้งาน ซึ่งเป็นความยั่งยืนของผู้ประกอบการในห่วงโซ่การผลิต ซึ่งปิ่นเพชรเปรียบเสมือนผู้บุกเบิกโครงการนี้ ในอนาคก็จะมีเจ้าอื่นๆเกิดตามมา” ผศ.ดร.รัฐภูมิ กล่าว


ด้าน เมธัส เลิศเศรษฐการ กรรมการรองผู้จัดการ กิจการร่วมค้า ไซโนเจน-ปิ่นเพชร จำกัด ผู้พัฒนารถไฟโดยสารสุดขอบฟ้า กล่าวถึงแรงบันดาลใจในการทำโครงการนี้ เพราะเชื่อว่าคนไทยทำได้ ด้วยระบบการผลิตตามมาตรฐานของการรถไฟและมาตรฐานสากล เมื่อรถโดยสารต้นแบบทำสำเร็จ รฟท. นำไปดำเนินการต่อในเชิงพาณิชย์ ปิ่นเพชรก็ต้องเข้าประมูลตามระบบ เราต้องการเพียงแค่โอกาสในการเข้าร่วมประมูลต่อสู้กับผู้ประกอบการรายใหญ่หรือผู้ประกอบการต่างประเทศ ซึ่งค่อนข้างมั่นใจว่าฝีมือคนไทยสู้ได้
ปิดท้ายด้วย อนันต์ โพธิ์นิ่มแดง รองผู้ว่าการรถไฟประเทศไทย กล่าวว่า ในส่วนของ รฟท. เน้นในเรื่องมาตรฐานด้านบริการและความปลอดภัยเป็นอันดับแรก ซึ่งทีมผู้วิจัยได้ดำเนินการตามมาตรฐานทุกขั้นตอน ขั้นต่อมาคือการทดสอบวิ่งบนรางรถไฟจริง ซึ่งได้ทดสอบไปแล้วหนึ่งครั้ง โดยจะทดสอบตามมาตรฐานเพื่อนำไปใช้งานร่วมกับหัวรถจักรของ รฟท.อีกหลายครั้ง เพื่อดูความสอดคล้องกับตู้ขบวนอื่นที่ รฟท.ใช้อยู่ในปัจจุบัน สำหรับแผนการเดินรถในอนาคต คงต้องดูอีกทีว่าระเบียบการจัดซื้อรถโดยสารจำนวนที่นั่งแบบรถไฟสุดขอบฟ้า จะดำเนินการอย่างไร ซึ่งตู้โดยสารลักษณะนี้เหมาะกับผู้โดยสารระยะกลางและระยะไกล โดยเฉพาะการใช้งานบนรถไฟรางคู่ที่เน้นระยะไกลประมาณ 500 กิโลเมตรขึ้นไป


“รฟท.พยายามดำเนินการตามนโยบายของรัฐบาลในเรื่องไทยเฟิร์ท การใช้วัตถุดิบภายในประเทศ ซึ่งตู้โดยสารรถไฟสุดขอบฟ้า สามารถใช้ชิ้นส่วนวัตถุดิบภายในประเทศได้มากกว่า 40% และถ้าไม่รวมระบบแคร่ก็ได้ถึง 70% ถือเป็นจุดเด่นและมิติใหม่ของรถไฟไทย” รองผู้ว่า รฟท. กล่าว













