Barbie Culture ตอนที่ 4 (ทฤษฎีเกมแห่งอำนาจ)
ทฤษฎีเกมแห่งอำนาจ (Game Of Power Theory) หรือ “ทฤษฎีเกม”
ผมเคยเขียนเรื่อง “ทฤษฎีเกม” มาแล้วหลายครั้งใน SALIKA ของเราแห่งนี้ โดย “บิดาแห่งทฤษฎีเกม” นี้มีชื่อว่า John Von Newman ซึ่งคิดค้น “ทฤษฎีเกม” ขึ้นในปี ค.ศ. 1928
“ทฤษฎีเกม” เป็นการศึกษากระบวนการตัดสินใจภายใต้สถานการณ์แห่งความขัดแย้ง หรือ (Conflict Situations) ซึ่ง John Von Newman ขนานนามว่า Minimax
Minimax คือการวิเคราะห์ความเคลื่อนไหวทุกย่างก้าวของเราเองในทุกๆ ความเป็นไปได้ เพื่อคำนวณว่า ความเคลื่อนไหวใดที่เปิดโอกาสให้คู่แข่งสร้างความสูญเสียให้แก่เรามากที่สุด
ดังนั้น กลยุทธ์ที่ดีที่สุดก็คือ เราต้องเลือกการเคลื่อนไหวที่ก่อความสูญเสียสูงสุดน้อยที่สุด หรือ Minimum Maximum Possible Loss
เราสามารถแบ่ง “ทฤษฎีเกมแห่งอำนาจ” ออกได้เป็น 2 ประเภท กล่าวคือ
1. Zero-Sum Games หรือ The Winner Take All หมายถึง เกมที่ผลรวมผลได้ของผู้ชนะ มีค่าเท่ากับผลรวมความเสียหายที่ผู้แพ้ได้รับ หรือผู้เสียจะสูญเสียทั้งหมด เกมนี้จึงต้องต่อสู้กันอย่างถึงที่สุด ชนิดที่เรียกว่าแพ้ไม่ได้ เพราะถ้าแพ้ก็อาจหมดตัวไปเลย
2. Nonzero-Sum Games หรือ Win-Win/Loss-Loss หมายถึง เกมที่ผลได้ของผู้ชนะมีค่าไม่เท่ากับความเสียหายที่ผู้แพ้ได้รับ ดังนั้น Nonzero-Sum Games ผู้แข่งขันทุกคนอาจเป็นผู้ชนะ หรืออาจจะเป็นผู้แพ้ทั้งหมดก็ได้
เราสามารถนำ “ทฤษฎีเกมแห่งอำนาจ” มาใช้ในการวิเคราะห์ การแข่งขันระหว่างเจ้าตลาดของเล่นโลก 2 ราย อันได้แก่ MATTEL กับ LEGO ได้
เพราะในประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา ทั้ง LEGO และ MATTEL ต่างถือเป็นคู่แข่งตัวฉกาจของกันและกันเสมอมา
เพราะในประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา ทั้ง LEGO และ MATTEL ต่างสร้างขุมสมบัติของตัวเองจากยอดขายของเล่น และผลัดกันนำผลัดกันตาม ในเกมช่วงชิงความเป็น “หมายเลข 1 ของโลก” ตลอดมา
อย่างไรก็ดี ในปัจจุบันนั้น แม้ MATTEL จะตกอันดับในฐานะผู้ผลิตของเล่นเด็กยักษ์ใหญ่อันดับ 2 ของโลก รองจาก LEGO ส่วนอันดับ 3 คือ BANDAI NAMCO และ TOMY ตามด้วย HASBRO ที่ตอนนี้กลายมาเป็นพันธมิตรกับ MATTEL

ทว่า MATTEL ยังคงเป็นเจ้าของ Franchise ธุรกิจ Multi-media ขนาดใหญ่ของโลก ที่มีทั้งหนังสือ การ์ตูน วิดีโอเกม รายการทีวี และภาพยนตร์
โดยมี Brand ของเล่นยอดนิยม 3 อันดับแรก คือ Barbie, Hot Wheels และ Fisher-Price รวมถึงยี่ห้อของเล่นอื่นๆ อีก อาทิ American Girl, Thomas & Friends, UNO และ MEGA
เพราะในความเป็นจริงก็คือ MATTEL มิได้มีแค่ Barbie เท่านั้น แต่ยังถือลิขสิทธิ์ของเล่นของบริษัทบันเทิงระดับโลกอย่าง Disney และ Warner Brothers อีกด้วย
ย้อนกลับไปในปี ค.ศ. 1945
Isadore Elliot Handler และ Ruth Handler สองสามีภรรยาชาวอเมริกัน ได้เริ่มต้นทำธุรกิจผลิตกรอบรูปร่วมกับ Harold Matt Matson ในโรงรถที่บ้านของ Harold
โดยตั้งชื่อบริษัทว่า MATTEL ซึ่งที่มาจากการรวม “ชื่อกลาง” ของ Isadore กับ Harold คือ Elliot และ Matt เข้าด้วยกัน กลายเป็น MATTEL
เมื่อผลิตกรอบรูปแต่ละอันเสร็จแล้ว ทั้งสามคนนำเศษไม้และพลาสติกที่เหลือจากการทำกรอบรูป มาผลิตเฟอร์นิเจอร์สำหรับบ้านตุ๊กตาขายจนประสบความสำเร็จ
ต่อมา Harold Matt Matson ประสบปัญหาด้านสุขภาพ เขาจึงขายหุ้นคืนให้กับ Isadore Elliot Handler และ Ruth Handler ทั้งคู่จึงตัดสินใจเบนเข็มธุรกิจมาผลิตบ้านตุ๊กตาและเฟอร์นิเจอร์ของเล่นเพียงอย่างเดียว
อย่างไรก็ตาม ในปี ค.ศ. 1947 MATTEL ได้วางจำหน่าย Uke-a-Doodle กีตาร์ฮาวายพลาสติก ต่อด้วยการผลิต Piano จิ๋วพลาสติก จนประสบความสำเร็จ กลายเป็นของเล่นยอดฮิต
แต่ทั้งคู่พบว่า ธุรกิจที่จะประสบความสำเร็จได้ต้องมี “อัตลักษณ์” โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ธุรกิจของเล่นต้องเป็นของเล่นพื้นฐานให้กับของเล่นชิ้นอื่นได้ต่อไปในอนาคต
จึงนำมาสู่ การถือกำเนิดของ Barbie

จุดเริ่มต้นของ Barbie เกิดจากการที่ Ruth Handler เริ่มสังเกตเห็นว่า Barbara บุตรสาวของเธอชอบเล่นตุ๊กตากระดาษที่มีลักษณะตุ๊กตารูปร่างหญิงสาวที่เริ่มเป็นผู้ใหญ่มากกว่าตุ๊กตาเด็ก
ประกอบกับแรงบันดาลใจที่ได้เห็น Bild Lilly สุดเซ็กซี่ เมื่อครั้งเธอไปเที่ยวสวิส
Ruth Handler จึงนำข้อมูลทั้งสองอย่างมาใช้ในการตัดสินใจออกแบบตุ๊กตานางแบบวัยรุ่น สะโพกผาย ขายาว แต่งหน้าอ่อนๆ สวมชุดว่ายน้ำเย้ายวน และที่สำคัญก็คือ มีหน้าอก โดยตั้งชื่อตุ๊กตาตัวนี้ว่า Barbie ตามชื่อ Barbara ลูกสาวสุดที่รักของเธอ
ทั้งที่ในยุคนั้น ตุ๊กตาซึ่งเป็นที่นิยมสำหรับเด็กผู้หญิง คือตุ๊กตาเด็กทารก Isadore Elliot Handler จึงบอกภรรยาของเขาว่า “Ruth ไม่มีแม่คนไหนซื้อตุ๊กตามีหน้าอกให้ลูกสาวหรอก”
ทว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น ผิดไปจากคำทำนายของ Isadore Elliot Handler
เพราะทันทีที่ Barbie เปิดตัวในงาน American toy Fair ยอดสั่งซื้อในอเมริกาก็พุ่งขึ้นสูงถึง 350,000 ตัว เรียกได้ว่า ประสบความสำเร็จเพียงข้ามคืนเลยทีเดียว
ทำให้ MATTEL ต้องเร่งมือผลิตตามคำสั่งซื้อใหม่ที่เป็นกระแสมาจากยุโรป และอีก 150 ประเทศทั่วโลก พร้อมต่อยอดด้วยการผลิต Ken ที่ตั้งชื่อตามลูกชายหัวแก้วหัวแหวนของเธอเช่นกัน
ผลสำเร็จในครั้งนี้ นำไปสู่การที่ MATTEL เข้าจดทะเบียนบริษัทในตลาดหลักทรัพย์ New York ในปี ค.ศ. 1965 และกลายเป็นบริษัทติดอันดับ Fortune 500 หรือ 1 ใน 500 บริษัทที่ใหญ่ที่สุดในโลกในทันที

อีก 3 ปีถัดมา คือในปี ค.ศ. 1968 Isadore Elliot Handler อยากผลิต “รถเหล็ก” ที่ทรงพลัง มีสไตล์ รวดเร็ว และเท่สำหรับเด็กผู้ชายบ้าง
เขาจึงไปว่าจ้างนักออกแบบรถยนต์ของ General Motors ให้มาออกแบบ “รถเหล็ก” ให้ Mattel นี่คือจุดเริ่มต้นของ Hot Wheels ซึ่งต่อมากลายเป็น Brand “รถเหล็ก” อันดับ 1 ของโลก
อย่างไรก็ดี ความรุ่งโรจน์ของ MATTEL ในยุคแรก ดำรงอยู่เพียงช่วงเวลาสั้นๆ เนื่องจากเกิดปัญหาภายใน ผู้ก่อตั้งทั้งสองถูกลูกน้องหักหลัง เหมือนที่ Steve Jobs เคยโดนที่ Apple
Isadore Elliot Handler และ Ruth Handler ถูกไล่ออกจากบริษัทที่ตัวเองเป็นผู้ก่อตั้ง!
แต่กรรมติดจรวด แม้บรรดาผู้ทรยศจะพยายามแล้ว พยายามเล่า ไม่ว่าจะเป็น การเข้าซื้อกิจการของเล่น Brand ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น Western Publishing สำนักพิมพ์หนังสือเด็ก และเจ้าของธุรกิจของเล่น Electronics รายใหญ่ที่สุดในสหรัฐฯ
ทว่า MATTEL ยุคผู้ทุรยศก็ได้แต่คว้าน้ำเหลว จนต้องขายกิจการอื่นๆ ในเครือเพื่อหาเงินมาใช้หนี้ที่เกิดจากความล้มเหลวของ Western Publishing ที่ซื้อมา
ยังไม่เข็ด พวกมันยังหาญกล้า สร้าง Brand ซ้อน Brand ใหม่ นั่นคือ MATTEL Electronics เพื่อผลิตวีดิโอเกม ในปี ค.ศ.1977 แต่แล้ว ผลลัพธ์ก็เหมือนเดิม เมื่อธุรกิจอยู่ในมือคนชั่ว เพราะไม่นาน MATTEL Electronics ก็ขาดทุนจนถูกฟ้องล้มละลาย
บริษัทเหลือแต่ซากซังกะตาย คนที่เหลืออยู่จึงหันกลับมาให้ความสำคัญกับสินค้าขายดีตลอดกาลคือ Barbie
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Hot Wheels ควบคู่กับการพัฒนาของเล่นใหม่ๆ และเริ่มจับตลาด OEM ผลิตของเล่นให้กับ Turner Broadcasting เจ้าของ Cartoon Network และ Warner Brothers โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Disney
ตามด้วยการเข้าซื้อกิจการ Fisher-Price บริษัทผลิตของเล่นสำหรับเด็ก ซึ่งเป็นคู่แข่งตัวฉกาจ
และ International Games บริษัทผู้ผลิตเกม UNO และ Skip-Bo
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในปี ค.ศ. 2018 MATTEL ประกาศเปิดตัว MATTEL Films

และ MATTEL Playground Productions เพื่อสร้างภาพยนตร์จากสินค้า MATTEL ทั้งหมด

ที่ตอนนี้กลายเป็นหนึ่งในธุรกิจที่สร้างตำนานระดับโลกไปแล้ว เพราะได้ทั้งเงิน และได้ทั้งกล่อง
ผลพวงจากความฮิตของหนัง Barbie ที่กวาดรายได้ทั่วโลกไปแล้วเกือบ 1,000 ล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐ ขึ้นแท่นเป็นภาพยนตร์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของ Warner Brothers

สร้างปรากฏการณ์ให้ห้างสรรพสินค้าต่างๆ นำตุ๊กตา Barbie กลับมาปัดฝุ่นวางขายเต็มพรึ่บแผนกของเล่น!
โดยหลังจากนี้ MATTEL มีแผนสร้างภาพยนตร์จากของเล่นตามมาถึง 14 เรื่อง
อาทิ Barney Hot Wheels American Girls Magic 8 Ball Thomas& Friends รวมถึงภาพยนตร์จากวิดีโอเกม UNO
ทั้งหมดนี้ก็เพื่อให้ของเล่นของ MATTEL กลับมามีชีวิตอีกครั้ง!











