“น้ำทะเลครึ่งโลก” เปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่! และความรู้เกี่ยวกับ Phytoplankton

Plankton หมายถึง สิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถเคลื่อนที่ไปตามที่ต่างๆ ได้ด้วยตัวเอง ต้องอาศัยการล่องลอยไปตามกระแสน้ำที่จะพัดพาไปในที่ต่างๆ

Plankton ที่พบโดยส่วนใหญ่มักมีขนาดเล็ก และไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ต้องอาศัยกล้องจุลทรรศน์ อย่างไรก็ตาม เราสามารถพบ Plankton บางชนิดที่มีขนาดใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง แมงกะพรุน ที่ถือเป็น Plankton ชนิดหนึ่ง
เราสามารถแบ่ง Plankton ออกได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ  ตามความสามารถในการสังเคราะห์แสง และสร้างอาหารเองได้ ประกอบด้วย
1. Phytoplankton คือ Plankton ที่มีความสามารถสังเคราะห์แสง และสร้างอาหารเองได้ ไม่ว่าจะเป็น พืชขนาดเล็ก และสาหร่ายต่างๆ เช่น สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน สาหร่ายสีเขียว Diatom และ Protozoa ที่สามารถสังเคราะห์แสงได้บางชนิด เป็นต้น
2. Zooplankton คือ Plankton ที่ไม่สามารถสังเคราะห์แสง และสร้างอาหารเองได้ ประกอบด้วย Protozoa ตัวอ่อนของสัตว์ สิ่งมีชีวิตพวกกุ้ง ปู แมงกะพรุน และลูกปลาขนาดเล็ก เป็นต้น
Phytoplankton เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความสำคัญยิ่งต่อระบบนิเวศ เนื่องจากสิ่งมีชีวิตกลุ่มนี้มีความสามารถในการสังเคราะห์แสง และสร้างอาหารเองได้
ดังนั้น Phytoplankton จึงจัดเป็นผู้ผลิตปฐมภูมิของห่วงโซ่ และสายใยอาหาร
เราสามารถพบ Phytoplankton ได้ทั้งในระบบนิเวศน้ำจืด ระบบนิเวศน้ำเค็ม ตลอดจนในระบบนิเวศน้ำกร่อย
Phytoplankton ส่วนใหญ่มักจะเป็นสิ่งมีชีวิตพวกสาหร่าย ไม่ว่าจะเป็นสาหร่ายที่เป็น Prokaryote หรือสาหร่ายที่เป็น Euryarchaeota
โดยพบว่าในทะเล และทะเลสาบ จะพบ Phytoplankton ในกลุ่ม Diatoms และกลุ่ม Dinoflagellates เป็นกลุ่มหลัก

ส่วนในแหล่งน้ำจืด จะพบสาหร่ายสีเขียว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พวก Desmids เป็นกลุ่มหลัก
Zooplankton ถือเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความสำคัญยิ่งต่อระบบนิเวศ เนื่องจาก Zooplankton เป็นตัวช่วยในกระบวนการหมุนเวียนพลังงาน และถ่ายทอดสารอาหารต่างๆ จาก Phytoplankton ไปสู่สิ่งมีชีวิตในระดับที่สูงขึ้นต่อไปของห่วงโซ่ และสายใยอาหาร
Zooplankton ต่างจาก Phytoplankton ตรงที่ Zooplankton ไม่มีความสามารถในการสังเคราะห์แสง และสร้างอาหารได้เช่นเดียวกับแพลงก์ตอนพืช
โดยเราสามารถพบ Zooplankton ได้ทั้งในระบบนิเวศน้ำจืด ระบบนิเวศน้ำเค็ม ตลอดจนในระบบนิเวศน้ำกร่อยเช่นเดียวกับ Phytoplankton
โดย Zooplankton ส่วนใหญ่จะเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีขนาดเล็กไปจนถึงขนาดใหญ่ เช่น Protozoa สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก ตลอดจนตัวอ่อนของสัตว์ต่างๆ ที่ล่องลอยอยู่ในกระแสน้ำ
ประโยชน์ของ Plankton
1. Plankton เป็นองค์ประกอบที่สำคัญยิ่งต่อระบบนิเวศทั้งในแง่การเป็นผู้ผลิต ผู้บริโภค ตลอดจนผู้ย่อยสลายที่มีความสำคัญยิ่งในการหมุนเวียนพลังงานตลอดจนสารอาหารต่างภายในระบบนิเวศ
2. Phytoplankton เป็นกลุ่มสิ่งมีชีวิตหลักอย่างหนึ่งที่ช่วยในการสร้างก๊าซออกซิเจน ซึ่งเป็นสิ่งที่มีความสำคัญยิ่งต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิต
3. ในทะเลที่มี Plankton กลุ่ม Diatoms จำนวนมาก ซึ่งสาหร่าย Diatoms ที่ตายลงทับถมกันอยู่ภายใต้ทะเล จะเกิดเป็นสิ่งที่เรียกว่า Diatomaceous Earth ซึ่งซากไดอะตอมเหล่านี้สามารถนำมาทำประโยชน์ได้หลายอย่าง เช่น ทำยาสีฟัน ยาขัดรองเท้า เป็นต้น
4. Zooplankton บางชนิด เช่น Rotifers สามารถนำมาทำการเพาะเลี้ยงเพื่อเป็นอาหารของลูกปลาวัยอ่อน ซึ่งจัดเป็นอุตสาหกรรมที่สามารถทำรายได้ที่สูงมาก
5. ไม่ว่าจะเป็น Phytoplankton หรือ Zooplankton สามารถนำมาทำเป็นอาหารได้ เช่น สาหร่ายเทาน้ำ แมงกะพรุน เคย ลูกกุ้งลูกปลาขนาดเล็ก เป็นต้น
6. Plankton บางชนิดสามารถใช้เป็นตัวชี้บ่งทางชีวภาพสำหรับสภาวะแวดล้อมได้ เช่น Protozoaบางชนิด สามารถบ่งบอกถึงคุณภาพของแหล่งน้ำนั้นว่าดีหรือเสียได้ และบางชนิด เช่น Foraminifera สามารถบอกถึงแหล่งน้ำมันใต้ดินในทะเลได้ เป็นต้น
ล่าสุด Phytoplankton กำลังก่อให้เกิดปัญหาใหญ่ในท้องทะเลโลก
เมื่อทีมนักสมุทรศาสตร์จากสหรัฐอเมริกา และสหราชอาณาจักร ได้ออกมาเปิดเผยข้อมูลความเปลี่ยนแปลงของน้ำทะเลทั่วโลก
ซึ่งเป็นข้อมูลที่น่าตกใจมากว่า พื้นที่ราวครึ่งหนึ่งของผืนมหาสมุทรทั่วโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแถบใกล้เส้นศูนย์สูตร กำลังเปลี่ยนเป็นสีเขียวเข้มขึ้นเรื่อยๆ เนื่องจากภาวะโลกร้อน
การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศดังกล่าว ทำให้สิ่งมีชีวิตขนาดจิ๋วในน้ำทะเลคือ Phytoplankton ซึ่งใช้สาร Chlorophyll และกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง ในการผลิตพลังงานให้กับตัวเอง
มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว และเพิ่มจำนวนประชากรขึ้นอย่างมหาศาลในเวลาอันสั้น ส่งผลกระทบใหญ่หลวงต่อระบบนิเวศในมหาสมุทรอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
รายงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature ฉบับล่าสุด ระบุว่า แม้ปรากฏการณ์นี้จะทำให้โลกดูเป็นสีเขียว สวยมากขึ้น ทว่ากลับไม่เป็นผลดีต่อสิ่งแวดล้อมแต่อย่างใด
เนื่องจากการเติบโตเกินขีดจำกัดของประชากร Plankton จะทำให้ผืนน้ำโดยรอบขาดออกซิเจนจนกลายเป็นเขตมรณะ ซึ่งยากที่สิ่งมีชีวิตจะเหลือรอด และอาศัยอยู่ในบริเวณนั้นได้

ทีมผู้วิจัยซึ่งนำโดยนักวิทยาศาสตร์จาก ศูนย์สมุทรศาสตร์แห่งชาติ (NOC: National Oceanography Centre) ในเมือง Southampton สหราชอาณาจักร
ระบุว่า ผลจากวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียม ที่รวบรวมไว้เป็นเวลายาวนานถึง 20 ปี เพียงพอที่จะเป็นตัวบ่งชี้ถึงความเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศผิวน้ำในมหาสมุทรได้
ภาพถ่ายดาวเทียมดังกล่าวเป็นภาพจากการสะท้อนแสงของผิวมหาสมุทร ซึ่งบันทึกไว้โดยดาวเทียม MODIS-Aqua โดยสีของน้ำทะเลที่ตรวจจับได้จากการสะท้อนแสงดังกล่าว
ได้บ่งบอกถึงจำนวนประชากรของ Phytoplankton ได้แม่นยำกว่าวิธีดั้งเดิมอื่นๆ อย่างเช่นค่าประมาณการของระดับสาร Chlorophyll ในน้ำ
ดังเช่น ความเปลี่ยนแปลงที่ผืนมหาสมุทรบริเวณแถบเส้นศูนย์สูตร ซึ่งกินบริเวณกว้างเกือบครึ่งหนึ่งของพื้นที่มหาสมุทรทั่วโลก กำลังเปลี่ยนเป็นสีเขียวเข้มขึ้นเรื่อยๆ ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา
แสดงถึงการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วโดยไม่หยุดยั้งของประชากร Phytoplankton

เมื่อนำแบบแผนการขยายตัวของน้ำทะเลสีเขียวนี้ไปตรวจสอบ โดยเปรียบเทียบกับข้อมูลในแบบจำลองคอมพิวเตอร์
ทีมผู้วิจัยพบว่า มันสอดคล้องกันพอดี กับแบบแผนความเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศโลก
ซึ่งทั้งหมดนี้ เป็นเครื่องบ่งชี้ว่า อุณหภูมิผิวน้ำที่สูงขึ้นเนื่องจากภาวะโลกร้อน คือปัจจัยสำคัญที่เร่งให้น้ำทะเลเปลี่ยนสี และมีอ็อกซิเจนลดลง
แม้ Phytoplankton จะสามารถดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศ และช่วยให้เกิดการจมตัวลงของคาร์บอนสู่ก้นมหาสมุทรได้มากขึ้น
แต่การเพิ่มจำนวนประชากรอย่างเกินขีดจำกัดของ Phytoplankton ไม่ได้ทำให้ภาวะโลกร้อนชะลอตัว หรือบรรเทาความรุนแรงลง
เนื่องจากการที่น้ำทะเลเน่าเสียจากการขาดอ็อกซิเจน จะส่งผลให้ห่วงโซ่อาหารหลักของท้องทะเลถูกทำลายไปด้วยนั่นเองครับ