การพัฒนาระบบขนส่งทางรางในประเทศไทยวันนี้มีความก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว ทั้งรถไฟทางไกล รถไฟฟ้า รถไฟใต้ดิน รถไฟรางเดี่ยวในเขตเมือง รวมทั้งมีการก่อสร้างรถไฟทางคู่ การขยายเส้นทางรถไฟให้ครอบคลุมทั่วทั้งประเทศ เพื่อพัฒนาระบบการขนส่งและโลจิสติกส์ของประเทศให้มีประสิทธิภาพ รองรับการขยายตัวทางด้านเศรษฐกิจและสังคม รวมทั้งสนับสนุนความสามารถในการแข่งขันของประเทศได้ ซึ่งภารกิจที่กล่าวนี้ จำเป็นต้องมีการพัฒนา เทคโนโลยีระบบราง ไปด้วยอย่างจริงจัง ทั้งนี้ หากการพัฒนาระบบขนส่งทางรางเป็นไปได้อย่างแผนการที่วางไว้ ย่อมเป็นก้าวสำคัญที่จะทำให้การคมนาคมขนส่งทางรางของประเทศเปลี่ยนแปลงและพัฒนาไป นอกจากนี้หน่วยงานภาครัฐยังเร่งพัฒนาระบบขนส่งทางรางเพื่อการเชื่อมโยงระบบขนส่งกับประเทศในภูมิภาคเศรษฐกิจอาเซียน เพื่อให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางทั้งทางด้านเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวในภูมิภาค นอกจากนั้น อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่จะทำให้ภารกิจนี้ประสบความสำเร็จ คือ การพัฒนากำลังคนและบุคลากรระบบรางให้ทันกับการเติบโตของ เทคโนโลยีระบบราง ด้วยเหตุนี้เอง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการผลิตและพัฒนากำลังคนจึงต้องเร่งพัฒนาบุคลากรที่ปฏิบัติงานในกลุ่มสาขาวิชาชีพระบบขนส่งทางราง ให้มีความสามารถเชิงเทคนิคเฉพาะทางที่สอดรับกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรม รองรับการขยายตัวของระบบขนส่งทางรางภายในประเทศและภูมิภาค และขับเคลื่อนเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศให้เติบโตร่วมกันอย่างยั่งยืน และหนึ่งในศูนย์เชี่ยวชาญการพัฒนาบุคลากรในอีอีซี หรือ EEC Nets คือ ศูนย์เครือข่ายนวัตกรรมระบบราง หรือ ENRAIL ที่ได้รับการจัดตั้งขึ้นเพื่อตอบสนองภารกิจข้างต้นนี้ ซึ่งศูนย์นี้ดำเนินการโดย 2 สถาบันการศึกษา ได้แก่ วิทยาลัยเทคนิคชลบุรี ที่รับผิดชอบด้านการผลิตกำลังคนอาชีวะด้านระบบราง และ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี หรือ มทร.ธัญบุรี ที่รับผิดชอบผลิตกำลังคนทางฝั่งอุดมศึกษา นอกจากนั้น ทั้ง 2 สถาบัน ยังเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาทักษะบุคลากรที่ทำงานในภาคอุตสาหกรรมอีกด้วย การประชุมสัมมนาศูนย์เครือข่ายการพัฒนาบุคลากรเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC Nets) ครั้งที่ 2 ได้มีการรายงานอัปเดตจาก 2 สถาบันดังนี้ อภิชาติ อนุกูลเวช รองผู้อำนวยการวิทยาลัยเทคนิคชลบุรี อภิชาติ อนุกูลเวช รองผู้อำนวยการวิทยาลัยเทคนิคชลบุรี ได้รายงานว่า “ในส่วนของการพัฒนาบุคลากรระบบรางในระดับอาชีวศึกษา โดยผ่านศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีและระบบขนส่งทางราง ซึ่งวิทยาลัยเทคนิคชลบุรี จะเปิดหลักสูตรในสาขาเทคนิคการควบคุมและซ่อมบำรุงระบบขนส่งทางราง หลักสูตรนี้เปิดมา 6 ปีแล้ว มีการผลิตนักศึกษาไปแล้วใน 6 ปีนี้ ไม่ต่ำกว่า 300 คน ซึ่งจะเปิดรับนักเรียนที่จบ มัธยมศึกษาปีที่ 6 และ ปวช. เข้ามา”“ต่อมาเมื่อ 2 ปีที่แล้ว ทางวิทยาลัยเทคนิคชลบุรี ได้รับมอบหมายจาก สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ให้เป็นศูนย์บริหารเครือข่ายการผลิตและพัฒนากำลังคนอาชีวศึกษา หรือ CVM และสถาบันการศึกษาที่ได้รับคัดเลือกนี้ก็จะเป็น Excellent Center ด้วย เพราะฉะนั้นเราเป็น 1 ใน 8 ของ วิทยาลัยภาครัฐ ที่เปิดสอนในสาขาระบบราง พร้อมทั้งวิทยาลัยเทคนิคชลบุรียังได้รับคัดเลือกเป็นแม่ข่ายที่พร้อมดูแลเรื่องการผลิตกำลังคนใน 8 วิทยาลัยนี้ด้วย” “และใน ศูนย์บริหารเครือข่ายการผลิตและพัฒนากำลังคนอาชีวศึกษา หรือ CVM นี้ มีหน้าที่และภารกิจสำคัญในหลายประเด็น โดยเฉพาะภารกิจสำคัญ ในการพัฒนากำลังคนให้มีสมรรถนะสูง ตอบโจทย์การพัฒนาประเทศและความก้าวหน้าของ เทคโนโลยีระบบราง ซึ่งที่ผ่านมาเราให้ความสำคัญในประเด็นต่างๆ ดังนี้”
“หนึ่ง ผู้ที่ศึกษาจบจากสาขาระบบรางจะต้องมีมาตรฐานอาชีพที่รับรองโดยหน่วยงานรับรองคุณวุฒิระดับชาติ เช่น สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) หรือ สคช.”“ในส่วนของการพัฒนาหลักสูตร จากการไปประชุมเพื่อพัฒนาหลักสูตรในสาขาระบบราง ปี 2567 และจะไม่ใช่หลักสูตรรายวิชาแล้ว แต่จะหลักสูตรฐานสมรรถนะ หมายถึงเด็กที่เรียนในระบบจะได้รับมาตรฐานอาชีพรับรองเมื่อเรียนจบไปด้วย นี่เป็นผลจากการที่เราจัดหลักสูตรเชื่อมโยงกับ สคช. ซึ่งจะรับรองในปี 2567 ทั้งหมด 10 อาชีพ ยกตัวอย่าง การเรียนการสอนในหลักสูตรสาขาระบบราง นักศึกษาจะได้ฝึกทักษะในอาชีพวางแผนและตรวจสอบการซ่อมบำรุงระบบทางรถไฟ ชั้น 4 ในวันนี้ สำหรับหลักสูตรที่เปิดสอนเกี่ยวข้องกับระบบบราง ที่วิทยาลัยเทคนิคชลบุรี จะมี 3 สาขา คือ สาขาซ่อมบำรุงทางวิ่งรถไฟ สาขาซ่อมบำรุงตู้รถไฟ และสาขาซ่อมบำรุงระบบอาณัติสัญญาณ” “สอง การพัฒนาตาม EEC Model Type A ซึ่งที่ผ่านมาเรามีความร่วมมือกับบริษัทหลายบริษัท รวมถึงที่เป็นจุดเด่นของสาขาเลยก็คือ จะมีการเรียนการสอนในระบบ “ทวิวุฒิ” ด้วย ซึ่งผู้เรียนจะมีโอกาสได้รับวุฒิการศึกษาเมื่อเรียนจบ ทั้งจากวิทยาลัยเทคนิคชลบุรี และวิทยาลัยที่เราไปสร้างความร่วมมือทางวิชาการไว้ที่จีนด้วย”
“ที่ผ่านมา ในส่วนของการจัด EEC Model Type A เราได้พันธมิตรสำคัญจากการประชาสัมพันธ์โครงการ “ปั้นช่าง สร้างชาติ” โดย บมจ.เอเอ็มอาร์ เอเซีย (AMR) ซึ่งเป็นบริษัทที่ได้สัมปทานรถไฟฟ้าสายสีทอง ที่ช่วยสนับสนุนด้านการศึกษาให้สอดคล้องกับนโยบายด้าน ESG ของบริษัทฯ เพื่อส่งเสริมและพัฒนานักเรียนที่มีศักยภาพแต่ยังขาดโอกาส โดยรับเด็กนักศึกษาของเรา และให้ทุนปีละ 500,000 บาท ให้ทุนเด็กนักศึกษาทั้งหมดปีละ 15 คน จ่ายค่าเทอมให้ทั้งหมด และมีทุนรายเดือน เดือนละ 2,000 บาท จบแล้วการันตีว่ามีงานทำ” “ส่วนต่อมา คือ ความร่วมมือจัดการเรียนการสอนกับประเทศจีน เพิ่งผ่านมาในช่วงต้นปี เราได้พานักศึกษา จำนวน 19 คน ไปเรียนในหลักสูตรทวิวุฒิ คือ เรียนในประเทศไทย 1 ปี และไปเรียนที่ประเทศจีน อีก 1 ปี” “อย่างไรก็ดี จากการดำเนินงานทั้งหมดที่กล่าวมา เราพบว่ามีความท้าทายสำคัญ คือ วิกฤตการพัฒนาครู เพราะต้องยอมรับว่าเด็กจะเก่งได้ ครูต้องเก่งก่อน ดังนั้น ส่งที่เราพัฒนา คือ การพัฒนาทักษะของครู โดยการส่งครูไปทำงานฝึกทักษะวิชาชีพสำคัญร่วมกับสถานประกอบการ เพื่อให้ครูมาสอบและได้มาตรฐานวิชาชีพ” “ความร่วมมือที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต คือ สมาคมวิศวกรรมระบบขนส่งทางราง สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ และอีกหนึ่งหน่วยงานสำคัญ คือ กรมการขนส่งทางราง ขณะที่ มีการสร้างความร่วมมือทางวิชาการกับวิทยาลัยในประเทศจีนที่มีการเรียนการสอนในสาชาระบบรางเพิ่มเติมด้วย เพราะเราเล็งเห็นว่า การเรียนการสอนที่จีน นักศึกษาของเขาได้ฝึกงานจริงในด้านการผลิตรถไฟด้วยเทคโนโลยีทันสมัย ดังนั้น ถ้าเราส่งเด็กไปร่วมเรียนในรูปแบบ ทวิวุฒิ เด็กของเราย่อมมีโอกาสได้ฝึกงานในบรรยากาศการทำงานจริงด้วย” ผศ.ดร.เทอดเกียรติ ลิมปิทีปราการ หัวหน้าศูนย์เครือข่ายนวัตกรรมระบบรางในพื้นที่อีอีซี และ อาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (มทร.ธัญบุรี) ด้าน ผศ.ดร.เทอดเกียรติ ลิมปิทีปราการ หัวหน้าศูนย์เครือข่ายนวัตกรรมระบบรางในพื้นที่อีอีซี และ อาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (มทร.ธัญบุรี) “ในช่วง 3 เดือนที่ผ่านมา มีโอกาสได้พัฒนา 2 หลักสูตร หลักสูตรแรกเป็นการอบรมให้กับ บริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด คือ หลักสูตรการออกแบบสถานีรถไฟความเร็วสูง เป็นหลักสูตรที่เน้น Upskill ให้กับบุคลากรของอิตาเลียนไทย มีผู้เรียนจำนวน 20 คน เป็นรูปแบบ EEC Model Type B อีกหลักสูตรหนึ่ง อบรมให้กับนักศึกษาของ มทร.ธัญบุรี เอง จำนวน 46 คน โดยใช้ครุภัณฑ์ของอีอีซี” “นอกจากนั้น ถ้าแบ่งเป็นกิจกรรม เรามีการจัดกิจกรรมให้กับผู้เรียนหลายกลุ่ม กิจกรรมฝึกอบรมรถไฟความเร็วสูงให้กับนักศึกษา ลงนาม MOU กับอิตาเลียนไทย ส่งบุคลากรไปร่วม Rail Research Conference ตรงนี้ใช้งบประมาณจากบริษัทที่รับซ่อมบำรุงรถไฟ Airport Rail Link มาจ้างให้เราออกแบบหลักสูตรซ่อมบำรุงรถไฟความเร็วสูง และเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา เราได้ร่วมสร้างแบบจำลองสารสนเทศอาคารรถไฟความเร็วสูง ซึ่งในการสร้างนี้ รศ.ดร.สมหมาย ผิวสอาด อธิการบดี มทร.ธัญบุรี ได้เข้าไปร่วมชมและตรวจสอบคุณภาพการออกแบบด้วยตัวเอง”
“นอกจากนั้น ทักษะสำคัญที่เราได้อบรมให้กับ นักศึกษาจำนวน 46 คน ก็เป็นทักษะจำเป็น ที่สอดรับกับการมาของ รถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน นั่นคือ ทักษะในเรื่องสายส่งกระแสไฟฟ้ารถไฟความเร็วสูง เป็นการศึกษาในเรื่องการตรวจวัดค่าต่างๆ ของฉนวนสายส่งไฟฟ้า” “และจากการไปร่วมงาน Rail Research Conference ทำให้เราทราบว่าผู้ประกอบการ เช่น บริษัทที่ดูรถไฟฟ้าใต้ดินอยู่ในขณะนี้ กำลังปรับโหมดปัจจุบัน ให้มาเป็น Digital Maintenance ซึ่งเป็น Competency หรือจุดแข็งที่เขาอยากได้ นอกจากนั้นเรายังได้เรียนรู้ว่า ต่อไปเรื่องของระบบงานในสถานีรถไฟหรือโรงซ่อมบำรุง แม้จะยังเป็นระบบ Manual แต่ต่อไปจะมีการปรับเอาเทคโนโลยี Digital twin เข้ามา มีส่วนช่วยลดเรื่องของพลังงาน และปรับกระบวนการให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น” “ส่วน MOU กับ อิตาเลียนไทย เราปรับจาก 2 ปี เป็น 4 ปี ซึ่งทำให้เราสามารถมีความร่วมมือกันในเชิงลึกได้มากขึ้น ส่วนแผนการขับเคลื่อนศูนย์ก็แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ การพัฒนากำลังคนขั้นสูง เพื่อเป็นการต่อยอดการฝึกอบรม และในส่วนของปริญญาตรี ซึ่งเราจะปรับหลักสูตรในปี 2568 จากเดิมเป็นหลักสูตร 3 ปี ในตอนนี้ จะปรับมาเป็น 2 ปี เพื่อให้ตอบโจทย์ความต้องการกำลังคน ผู้เรียนสามารถเรียนจบได้เร็วขึ้น โดยเฉพาะ สำหรับผู้ที่เรียนจบ ปวส. จาก 3 ปี ก็จะลดลงเหลือแค่ 2 ปี ซึ่งก็สอดคล้องกับเทรนด์ของเด็กยุคนี้ ที่ต้องการเรียนจบแล้วออกไปทำงานเลยไม่อยากเรียนนาน” “ต่อมา เป็นข้อเสนอแนะจากการดำเนินงานของทางศูนย์ และคิดว่า มี Skillset ที่ผู้เรียนในระบบรางจำเป็นต้องมี ซึ่งพอเราไปอบรมให้กับ อิตาเลียนไทย เราทราบเลยว่า การอบรมที่สามารถนำไปใช้งานได้จริงต้องอยู่ในระดับที่ 2 ซึ่งเราวางแผนไว้ว่าจะทำให้ได้ภายในปี 2568 และระดับสาม จะทำให้ได้ภายในปี 2570 โดยระดับสามก็จะสอดคล้องกับเทรนด์ Digital twin เป็นหลัก” “นอกจากนั้น อีกเทรนด์หนึ่งที่ผู้ประกอบการสะท้อนมา โดยเฉพาะบริษัทรับเหมาก่อสร้างซึ่งต้องผลิตอุปกรณ์ โดยเฉพาะหมอนรองราง ที่ต้องใช้เครื่องจักรและกระบวนการทำให้ปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์สูง ดังนั้น จึงเกิดการพูดคุยกันว่า เป็นไปได้ไหมที่จะให้ทางศูนย์ของเรา มาอบรมในเรื่องของกระบวนการผลิตที่ลดการใช้หรือปล่อยคาร์บอน รวมไปถึง เทคนิคในการปรับใช้ Green construction หรือลดการใช้คาร์บอนในกระบวนการก่อสร้างด้วย เพราะ Carbon Emission อยู่ในส่วนของ Construction ถึง 11 เปอร์เซ็นต์”
“ส่วนข้อเสนอแนะของศูนย์ เราต้องการพัฒนากำลังคนเพื่อทรานสฟอร์มไปสู่ ยุคดิจิทัล พร้อมไปกับการสร้างเครือข่ายผู้ประกอบการในระบบที่เน้นให้เกิด Carbon Neutrality และ Net Zero Emission ส่วนปัญหาและอุปสรรคที่พบ ในเรื่องของหลักสูตรที่จัดไปแล้ว บางครั้งจัดอบรมไปแล้วเพื่อตอบความต้องการเฉพาะกลุ่ม ก็ต้องมีการพัฒนาหลักสูตรใหม่ๆ ให้ตอบโจทย์ความต้องการของกลุ่มเป้าหมายให้กว้างขึ้น นอกจากนั้น ในตอนนี้ โครงการรถไฟความเร็วสูงที่ยังไม่ดำเนินการ ทำให้การพัฒนาทักษะที่จำเป็นสำหรับการติดตั้งและซ่อมบำรุงยังไม่ได้รับความสำคัญเท่าไร เราจึงให้ความสำคัญกับผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับระบบรางแทนในช่วงนี้” ตามติดภารกิจ EEC + 12 ศูนย์เชี่ยวชาญการพัฒนาบุคลากร : EEC Automation Park แหล่งเรียนรู้บ่มเพาะ ทักษะระบบอัตโนมัติ สำหรับคนทุกวัย (ตอนที่ 9)
ตามติดภารกิจ EEC + 12 ศูนย์เชี่ยวชาญการพัฒนาบุคลากร : ศูนย์ ENMATE พัฒนา Skillset บุคลากร ตอบโจทย์การพัฒนา อุตสาหกรรมพาณิชยนาวี ในทุกมิติ (ตอนที่ 8)
ตามติดภารกิจ EEC + 12 ศูนย์เชี่ยวชาญการพัฒนาบุคลากร : วิทยาลัยเทคนิคบ้านค่าย ต้นแบบสถาบันอาชีวศึกษา EEC Model Type A 100% (ตอนที่ 6)
Views: 3,190