ภาวะโลกรวน ทำไทยติดอันดับโลก ประเทศเสี่ยงเจอภัยพิบัติ นักวิชาการแนะรัฐ สร้างกลไก “เข้าถึงเทคโนโลยี” พร้อมปรับตัว รับมือ Climate Change

มาถึงวันนี้ เชื่อว่าทุกคนทราบถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ หรือ Climate change กันแล้ว เพราะภัยพิบัติทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นบ่อยและรุนแรงขึ้นทั่วโลก รวมถึงในบริบทของประเทศไทย ทุกคนล้วนรู้สึกตรงกันว่าอากาศร้อนขึ้น และเกิดทั้ง ภัยแล้ง น้ำท่วม บ่อยขึ้น ยาวนานขึ้น และนี่เองเป็นสาเหตุให้เกิดการระดมสมองจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อรับมือกับ Climate Change ในทุกรูปแบบ


และล่าสุด สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย หรือ ทีดีอาร์ไอ ได้เผยแพร่บทสัมภาษณ์ ดร.กรรณิการ์ ธรรมพานิชวงค์ นักวิชาการอาวุโส นโยบายด้านภูมิอากาศและการพัฒนาสีเขียว ประจำ ทีดีอาร์ไอ ได้กล่าวถึงสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของประเทศไทยในขณะนี้ว่า
“ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา อุณหภูมิเฉลี่ยของประเทศไทยเพิ่มขึ้นประมาณ 1 องศา ทำให้อากาศของไทยอุ่นขึ้น หนาวน้อยลง ฤดูร้อนยาวขึ้น และฤดูหนาวสั้นลง ขณะเดียวกันการเกิดของฝนมีความแปรปรวนมากขึ้น ทำให้ไทยได้รับผลกระทบถึงสองเด้ง ทั้งน้ำท่วม และภัยแล้ง ที่เสี่ยงแล้งเพราะจำนวนวันที่ฝนตกต่อเนื่องน้อยลง ในขณะเดียวกันเมื่อฝนตกลงแต่ละครั้งกลับตกในปริมาณที่มากทำให้เกิดปัญหาน้ำท่วม อีกทั้งยังมีพายุซึ่งเป็นพายุที่รุนแรงระดับตั้งแต่พายุดีเปรสชันขึ้นไปพัดเข้ามาอีก ทำให้หลายพื้นที่ในประเทศไทยเสี่ยงสูงต่อปัญหาน้ำท่วมฉับพลันด้วย”
ดร.กรรณิการ์ ธรรมพานิชวงค์ นักวิชาการอาวุโส นโยบายด้านภูมิอากาศและการพัฒนาสีเขียว ประจำ ทีดีอาร์ไอ
นอกจากนั้น ในแง่ของภาพรวมของผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดขึ้นกับเศรษฐกิจสังคมไทย ดร.กรรณิการ์ ได้ให้ข้อมูลเพิ่มเติมในประเด็นนี้ว่า
“ในส่วนของผลกระทบในระดับมหภาค มีงานศึกษาของพิม มโนพิโมกษ์ และคณะ (2565) ทำการวิเคราะห์ผลกระทบของสภาพอากาศที่ผิดปกติ (Climate shocks) ต่อเศรษฐกิจมหภาคของไทย พบว่าสภาพภูมิอากาศที่ผิดปกติสามารถทำให้การเติบโตของเศรษฐกิจและภาคการผลิตหลักของประเทศหดตัวประมาณ 0.7 เปอร์เซ็นต์สำหรับทุกภาคการผลิต โดยภาคการผลิตที่ได้รับผลกระทบรุนแรงที่สุดคือภาคเกษตรกรรม ที่ผลผลิตจะหดตัวทันที 0.75 เปอร์เซ็นต์ ในขณะที่ภาคการผลิตอื่น ๆ จะทยอยได้รับผลกระทบและหดตัวสูงสุดที่ 0.6 เปอร์เซ็นต์ หลังจากผ่านไปแล้วถึง 2–3 ไตรมาส และจะเห็นว่าภาคเกษตรกรรมได้รับผลกระทบที่ค่อนข้างสูงจากสภาพอากาศที่ผิดปกติ”
“ถ้าเจาะลึกลงไปดูในภาคเกษตรกรรม พบว่ามีงานศึกษาของ Attavanich (2017) ซึ่งติดตามผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อภาคเกษตรไทยตั้งแต่ปี 2554 และมองไปในอนาคตจนถึงปี 2588 ซึ่งชี้ว่าผลกระทบหรือความเสียหายของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อภาคเกษตรของไทย อยู่ที่ประมาณ 6.1 แสนล้านบาทถึง 2.85 ล้านล้านบาท เมื่อคิดเป็นรายปีจะอยู่ที่ปีละ 1.7 หมื่นล้านบาทไปจนถึง 8.3 หมื่นล้านบาท”

“สาเหตุที่เกิดผลกระทบกับภาคเกษตรกรรมอย่างรุนแรงมาก เพราะภาคเกษตรกรรมเป็นภาคที่พึ่งพาดินฟ้าอากาศในการผลิตค่อนข้างมาก ไม่ว่าจะเป็นการปลูกพืช ทำปศุสัตว์ และทำประมง ดังนั้นสภาพอากาศที่ไม่เหมาะสมจึงสร้างผลกระทบต่อการทำการเกษตรทั้งทางตรงและทางอ้อม แน่นอนว่ากระทบต่อไปยังรายได้การบริโภค ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจึงไม่ใช่เรื่องที่ไกลตัวอีกต่อไป”
ทั้งนี้ ดร.กรรณิการ์ ได้กล่าวต่อถึงความพร้อมในการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของไทยว่า
“ประเทศไทยเราค่อนข้างให้ความสำคัญเรื่องของการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสังคมคาร์บอนต่ำในระดับที่มาก อย่างไรก็ตามทำแค่ด้านลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพียงอย่างเดียวไม่พอ แต่ควรเดินหน้าด้านการปรับตัวเพื่อลดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศควบคู่ไปด้วย”
“เนื่องจากประเทศไทยเป็นอันดับต้นๆของโลกที่เสี่ยงสูงและได้รับผลกระทบสูงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ถ้าพิจารณาดัชนี Global Climate Risk Index ย้อนหลัง พบว่าประเทศไทยติดอันดับ 1 ใน 10 ของโลกที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์สภาพภูมิอากาศสุดขั้วติดต่อกันอย่างน้อยๆ 7 ปี โดยเหตุการณ์ที่มีส่วนสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยติดอันดับต้นๆ ของโลกคือเหตุการณ์มหาอุทกภัยที่เกิดขึ้นในปี 2554”
“ปัจจุบันหลายภาคส่วนในประเทศไทยยังมีการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเพื่อบรรเทาผลกระทบและความเสียหายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศน้อยมาก  ยังมีผู้คนและองค์กรจำนวนมากที่ยังไม่เข้าใจด้วยซ้ำว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ส่งผลกระทบอย่างไรกับชีวิตพวกเขา องค์กรของเขา และประเทศของเราทั้งหมด และยังไม่เห็นความสำคัญว่าเรายังไม่มีการปรับเปลี่ยนแนวคิดในการที่จะขับเคลื่อนเศรษฐกิจของไทยไปสู่ภูมิคุ้มกันในระยะยาว หรือ ภาษาอังกฤษเรียกว่า Long-term Climate Resilience ผลที่ตามมาคือการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศยังมีค่อนข้างน้อย  การดำเนินการส่วนใหญ่เน้นการรับมือภัยพิบัติ เฉพาะหน้าหรือระยะสั้นเท่านั้น”
ในตอนท้ายของบทสัมภาษณ์ นักวิชาการจากทีดีอาร์ไอ ได้ฝากข้อเสนอต่อภาครัฐด้วยว่า
“อยากฝากให้ภาครัฐมองถึงกลไกสามด้านที่ช่วยสนับสนุนด้านการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยต้องคิดให้จบห่วงโซ่ คือ
1. เรื่องของการเข้าถึงเทคโนโลยีที่สนับสนุนการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
2. การเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่จะมาใช้ในการลงทุนในการปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิต ซึ่งต้องอาศัยการขับเคลื่อนของหลายภาคส่วน เช่น สถาบันการเงิน ตลาดทุน
3. เรื่องของการสร้างการรับรู้ของคนว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสร้างผลกระทบอย่างไรกับสาขาการผลิตนั้นๆ และช่วยสนับสนุนให้มีการคิดนอกกรอบจากสิ่งที่เคยทำมาตลอด โดยรัฐอาจเริ่มจากการสร้างตัวอย่างในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในแต่ละสาขาหรือแต่ละพื้นที่ เพื่อให้เห็นว่าสาขาต่างๆ เช่น ท่องเที่ยว หรือเกษตร ถ้าจะปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต้องเริ่มจากตรงไหน และให้ผู้ที่อยู่ในสาขานั้นๆ ไปดูว่าตัวอย่างไหนเหมาะสมกับบริบทของตนเองเพื่อนำไปสู่การปรับใช้
นอกจากนั้น ดร.กรรณิการ์ ระบุถึงความเป็นไปได้ที่ไทยจะบรรลุถึงคำมั่นสัญญาที่จะขับเคลื่อนให้ถึงเป้าความเป็นกลางทางคาร์บอนในปี ค.ศ. 2050 และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเป็นศูนย์ในปี ค.ศ. 2065 ว่า
“ส่วนตัวมองว่าเรื่องการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมีความหวัง เพราะตอนนี้มีความก้าวหน้าของเทคโนโลยีมาก ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยีพลังงานสะอาด เช่น กรีนไฮโดรเจน เทคโนโลยีในการดักจับคาร์บอน ดังนั้นมีหนทางให้ไทยนำเทคโนโลยีเหล่านี้เข้าไปในภาคเศรษฐกิจต่างๆ แต่อีกด้านหนึ่งที่จำเป็นต้องขับเคลื่อน คือเรื่องการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศให้เข้มข้นมากขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องที่สำคัญมากๆ ที่ต้องเริ่มทำตั้งแต่วันนี้ ไม่ใช่ว่ารอให้เหตุการณ์รุนแรงไปมากกว่านี้แล้วจะสายเกินไป ดังนั้นรัฐต้องบาลานซ์ 2 ด้าน ทั้งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก กับการปรับตัวที่ต้องทำควบคู่กันไป และภาครัฐควรเชื่อมต่อตัวผู้ประกอบการในการที่จะมาทำเรื่องของการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น”

ที่มา บทสัมภาษณ์ ดร.กรรณิการ์ ธรรมพานิชวงค์ เรื่อง “แก้โจทย์Climate Change ให้โลกอยู่ได้ คนอยู่รอด” ฉบับเต็มได้ที่ลิงก์ https://tdri.or.th/2023/10/interview-climate-change/


อัปเดตแนวทางแก้ปัญหาภาวะโลกรวน

เปลี่ยนคาร์บอนไดออกไซด์ ตัวการก่อ “ภาวะโลกรวน” ให้เป็น “ผงโปรตีนจากคาร์บอน” อาหารลดโลกร้อน

ภาคเกษตรไทย ต้องเตรียมรับมือ Climate Risk ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศ ที่นับวันจะรุนแรงขึ้นได้อย่างไร?

ส่องแนวทาง “พลิกวิกฤตเป็นโอกาส” ในวันที่โลกร้อนกระทบ ธุรกิจท่องเที่ยว