ในช่วงที่ผ่านมา หลังจากที่ผมทำดุษฎีนิพนธ์หัวข้อ “แนวโน้มการใช้ e-Education ในการบริหารงานวิชาการสถาบันอถุดมศึกษาของไทย” (Download Full Text ได้ที่: https://dric.nrct.go.th/index.php?/Search/SearchDetail/283563)
และได้เผยแพร่แนวคิด ทฤษฎี EDFR ของ “ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุมพล พูลภัทรชีวิน” ในเว็บไซต์สำนักข่าว SALIKA (https://salika.co/2018/10/15/ethnographic-delphi-futures-research) ได้มีนักศึกษาปริญญาเอก และปริญญาโท ติดต่อหลังไมค์ผมมามากมาย ไม่ว่าจะขอประสานไปยัง “ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุมพล พูลภัทรชีวิน” หรือผมเอง ในส่วนของคำปรึกษา หรือการเป็นผู้ทรงคุณวุฒิงานวิจัย ซึ่งผมได้ให้คำแนะนำไปครบทุกคน และได้เรียนให้ “ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุมพล พูลภัทรชีวิน” ทราบโดยตลอด เนื่องจาก EDFR เป็นแนวคิดและทฤษฎีของท่าน

อย่างไรก็ดี ในช่วงที่ผมทำดุษฎีนิพนธ์ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ท่านอาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ คือ “รองศาสตราจารย์ ดร.สุชาดา นันทะไชย” ได้กรุณาให้คำชี้แนะ และนักศึกษาปริญญาเอกในขณะนั้นคือผมเอง ได้เสนอความคิดเห็น และท่านอาจารย์ที่ปรึกษาได้ให้ความเห็นชอบ เพิ่มขั้นตอนการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือวิจัย ทั้งความเที่ยง และความตรงเพิ่มเข้ามา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การเพิ่มขั้นตอนการสร้างเครื่องมือวิจัย ก่อนที่จะเข้าสู่ขั้นตอน EDFR ของท่าน “ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุมพล พูลภัทรชีวิน”
ผมจึงขออนุญาตท่าน “ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุมพล พูลภัทรชีวิน” เรียกขั้นตอนที่เพิ่มเติมเข้ามาว่า EDFR2 เพื่อเพิ่มขั้นตอนการตรวจสอบเครื่องมือวิจัยก่อนจะเข้าสู่กระบวนการ EDFR ของท่าน “ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุมพล พูลภัทรชีวิน” ตามปกติต่อไป ซึ่งได้รับการยอมรับแล้วว่า เป็นระเบียบวิธีวิจัยที่มีความน่าเชื่อถือสูงมาก เห็นได้จากการติดต่อประสานเข้ามาอย่างไม่ขาดสาย จากนักวิจัยรุ่นใหม่ โดยเฉพาะนักศึกษาระดับปริญญาเอก และปริญญาโท ในช่วงที่ผ่านมา

โดยรายละเอียดของ EDFR2 ผมขอยกตัวอย่างดังนี้ครับ
การวิจัย “แนวโน้มการใช้ e-Education ในการบริหารงานวิชาการสถาบันอุดมศึกษาของไทยในทศวรรษหน้า” (พ.ศ.2556-พ.ศ.2566) แบ่งการศึกษาออกเป็น 7 ขั้นตอนดังนี้
ขั้นตอนที่ 1 การกำหนดและเตรียมตัวกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ (panel experts) จำนวน 17 คนขึ้นไป ซึ่งเป็นผู้ให้ข้อมูลหลัก (key informants) ตามเกณฑ์การกำหนดจำนวนผู้เชี่ยวชาญของ Macmillan (Macmillan, 1971) ที่กล่าวว่าหากผู้เชี่ยวชาญมีจำนวนตั้งแต่ 17 คนขึ้นไป ค่าความคลาดเคลื่อนจะมีน้อยที่สุด การกำหนดและเตรียมตัวกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ (panel experts) จำนวน 21 คน จะมีค่าความคลาดเคลื่อนคือ 0.02 ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับต่ำ การกำหนดและเตรียมตัวกลุ่มผู้เชี่ยวชาญจำนวนผู้เชี่ยวชาญที่เลือกถือว่ามีจำนวนมากเพียงพอเพื่อจะได้ความคิดเห็นใหม่ๆ และได้คำตอบที่มีน้ำหนักความน่าเชื่อถือ ขั้นตอนนี้เป็นส่วนที่สำคัญมาก เพราะผู้เชี่ยวชาญเป็นผู้ให้ข้อมูลที่น่าเชื่อถือ ผู้วิจัยต้องติดตามกลุ่มผู้เชี่ยวชาญเป็นการส่วนตัว อธิบายจุดมุ่งหมายขั้นตอนต่างๆ ของการวิจัย เวลาที่ใช้โดยประมาณ และประโยชน์ของการวิจัย ย้ำถึงความจำเป็น และความสำคัญของผู้เชี่ยวชาญ และเกณฑ์การเลือกด้านเนื้อหาการวิจัย
ขั้นตอนที่ 2 สัมภาษณ์กลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน ตามเกณฑ์การกำหนดจำนวนผู้เชี่ยวชาญของ Macmillan (Macmillan, 1971) และเกณฑ์การเลือกด้านเนื้อหาการวิจัย เพื่อนำมาเป็นกรอบเนื้อหาร่วมกับข้อมูลที่ได้จากการตรวจเอกสารในการสร้างแบบสัมภาษณ์ ได้เป็นเครื่องมือวิจัย EDFR รอบที่ 1 เป็นแบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้าง (semi-structure interview) ชนิดปลายเปิด (open-ended) นำไปตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา โดยผู้ทรงคุณวุฒิอีก 5 คนด้วยการหาค่า ioc (The Index Of Item-Objective Congruence) โดยผู้วิจัยพิจารณาคัดเลือกข้อความที่มีค่า ioc ตั้งแต่ 0.6 ขึ้นไป และเข้าสู่ขั้นตอน Try-out กับกลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิอีก 5 คนที่ไม่ใช่ผู้ให้ข้อมูลหลัก (key informants) รวมขั้นตอนนี้ใช้ผู้ทรงคุณวุฒิรวม 15 คนที่ไม่ใช่ผู้ให้ข้อมูลหลัก (key informants) ของงานวิจัยครั้งนี้
ขั้นตอนที่ 3 การสัมภาษณ์กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ EDFR รอบที่ 1 ขั้นตอนคล้ายกับ EFR (Ethenographic Futures Research) แต่ EDFR (Ethenographic Delphi Futures Research) มีความยืดหยุ่นมากกว่า ผู้วิจัยเริ่มสัมภาษณ์จาก ภาพอนาคตที่ดี (Optimistic Realistic Scenario: O-R) ภาพอนาคตที่ไม่ดี (Pessimistic Realistic Scenario: P-R) ภาพอนาคตที่มีความเป็นไปได้มากที่สุด (Most Probable: M-P) ทั้งนี้เพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญคิดในหลายแง่มุม ซึ่งเป็นการมองในแง่บวกก่อน แล้วจึงพิจารณาในแง่ลบ และความเป็นไปได้มากที่สุด นอกจากนั้นผู้วิจัยเพิ่มเติมการสัมภาษณ์ในประเด็นต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับแนวโน้มการใช้ e-Education ในการบริหารงานวิชาการสถาบันอุดมศึกษาของไทยในทศวรรษหน้า (พ.ศ.2556-พ.ศ.2566)
ขั้นตอนที่ 4 วิเคราะห์/สังเคราะห์ข้อมูล ข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญมาวิเคราะห์และสังเคราะห์เพื่อเขียนแนวโน้มในแบบสอบถาม EDFR รอบที่ 2 ขั้นตอนนี้เป็นการนำผลการสัมภาษณ์จากขั้นตอนที่ 2 มาวิเคราะห์เนื้อหาเพื่อสร้างเครื่องมือในขั้นตอนที่ 4
ขั้นตอนที่ 5 สร้างเครื่องมือ EDFR รอบที่ 2 นำข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญทุกคนมารวมกัน ตัดทอนข้อความที่ซ้ำกันหรือตัดส่วนที่เกินไปจากกรอบของการวิจัยที่กำหนดไว้ออกไป โดยการหาถ้อยคำที่ครอบคลุมข้อความทั้งหมด ทั้งนี้ผู้วิจัยได้พยายามรักษาถ้อยคำของผู้ให้สัมภาษณ์และความหมายเดิมของผู้เชี่ยวชาญให้มากที่สุด โดยได้ความคิดเห็นเป็นแนวโน้ม และนำไปสร้างแบบสอบถามชนิดมาตรประมาณค่า (rating scales) 5 ระดับ
ขั้นตอนที่ 6 ทำ EDFR รอบที่ 2 และรอบที่ 3 ด้วยการนำแบบสอบถามไปสอบถามผู้เชี่ยวชาญ และวิเคราะห์ค่ามัธยฐาน (median) ค่าฐานนิยม (mode) และค่าพิสัยระหว่างควอร์ไทล์ (interquartile range) เพื่อทำการจำแนกข้อมูลหาฉันทามติ (consensus) ในการทำ EDFR รอบที่ 3 ผู้เชี่ยวชาญแต่ละท่านจะได้รับรู้ข้อมูลป้อนกลับเชิงสถิติ (statistical feedbacks) เป็นของกลุ่มโดยส่วนรวมโดยหาค่าร้อยละ ค่ามัธยฐาน (median) ค่าฐานนิยม (mode) และค่าพิสัยระหว่างควอร์ไทล์ (interquartile range) ของกลุ่ม ผนวกด้วยคำตอบเดิมของตนเอง แล้วผู้เชี่ยวชาญแต่ละคนพิจารณาตอบใหม่
ขั้นตอนที่ 7 เขียนแนวโน้ม นำผลการตอบแบบสอบถามของผู้เชี่ยวชาญมาวิเคราะห์ตามเกณฑ์ที่กำหนดในระเบียบวิธีวิจัย EDFR ซึ่งโดยทั่วไปถือตามเกณฑ์ที่มีแนวโน้มความเป็นไปได้ค่อนข้างสูง คือ ค่ามัธยฐาน (median) ที่ 3.5 ขึ้นไป และพิจารณาความสอดคล้องของคำตอบของผู้เชี่ยวชาญ โดยพิจารณาจาก ค่าพิสัยระหว่างควอร์ไทล์ (interquartile range) ไม่เกิน 1.5
นักวิจัย หรือนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา หรือระดับอุดมศึกษา ที่สนใจระเบียบ EDFR และ EDFR2 สามารถสอบถามผู้เขียน (ดร.จักรกฤษณ์ สิริริน) ได้ที่ [email protected] หรือจะสอบถามกับ “ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุมพล พูลภัทรชีวิน” โดยตรง สามารถประสานผ่านผู้เขียน (ดร.จักรกฤษณ์ สิริริน) ได้ครับ










