จากรายงาน e-Conomy SEA 2023: รายงานเศรษฐกิจดิจิทัลเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ thinkwithgoogle.com ระบุว่า “เศรษฐกิจดิจิทัล ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังเติบโต แต่หากจะบรรลุเป้าหมายที่สูงขึ้น ธุรกิจต้องทุ่มเทกับการทำกำไรให้มากขึ้นอย่างในปีที่ผ่านมา”
เพราะท่ามกลางความท้าทายของเศรษฐกิจระดับมหภาคที่เกิดขึ้นทั่วโลก ธุรกิจต่างๆ หันมาใช้วิธีที่ยั่งยืนและเน้นพึ่งพาตัวเองในการสร้างการเติบโต ทำให้ภูมิภาคนี้สร้างรายได้สูงเป็นสถิติใหม่ที่ 1แสนล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2023 นี้ ซึ่งเท่ากับเติบโตเร็วกว่ามูลค่าสินค้ารวมของ 2 ปีก่อนหน้าถึง 1.7 เท่า
ความสำเร็จอันโดดเด่นนี้เป็นเครื่องยืนยันว่าการทำกำไรคือเส้นทางที่เหมาะสำหรับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในการก้าวสู่ “ทศวรรษแห่งดิจิทัล” และดึงศักยภาพของช่วงเวลานี้ รายได้จำนวนมหาศาลนี้ยังชี้ให้เห็นถึงความสามารถในการฟื้นตัวและศักยภาพในการเติบโตของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วยอัตราการเข้าถึงอินเตอร์เน็ตที่ 70% – 80%2 ที่ยังคงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ นี้ทำให้เข้าถึงบริการดิจิทัลได้อย่างสะดวกสบายและกระตุ้นการบริโภคในหมู่ประชากรเมืองที่มีความมั่งคั่งในภูมิภาค
และในฐานะที่ประเทศไทย เป็นส่วนหนึ่งของภูมิภาคนี้ จึงไม่ควรพลาดโอกาสในการพัฒนา เศรษฐกิจดิจิทัล ให้เป็นฟันเฟืองหนึ่งในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจชาติ

เพราะใน รายงาน “e-Conomy SEA 2023” ฉบับเดียวกันนี้ ยังระบุถึง เศรษฐกิจดิจิทัลประเทศไทย(GMV) ว่าจะมีมูลค่าราว 3.6 หมื่นล้านดอลลาร์ หรือ เติบโต 16% จากปีที่ผ่านมา โดยตลาดไทยมีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 2 ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รองจากอินโดนีเซีย และคาดว่า ปี 2568 มูลค่าจะทะยานไปแตะ 5 หมื่นล้านดอลลาร์ และจะมีมูลค่าประมาณ 1-1.65 แสนล้านดอลลาร์ในปี 2573
โดยอีคอมเมิร์ซที่เติบโตอย่างแข็งแกร่งยังคงเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญที่ผลักดันให้มีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง ท่ามกลางความท้าทายทั้งด้านเศรษฐกิจและเงินเฟ้อ “แม้ต้องเผชิญกับความไม่แน่นอนด้านเศรษฐกิจมหภาค แต่เศรษฐกิจดิจิทัลไทยยังแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการฟื้นตัวอย่างน่าทึ่ง” นี่คือศักยภาพของ เศรษฐกิจดิจิทัล ของไทย ที่รายงานการวิเคราะห์ระดับโลกนี้ได้กล่าวไว้
ในวันนี้ เราจึงขอนำ อีกหนึ่งตัวอย่างของมณฑลในจีน อย่าง “มณฑลกวางตุ้ง” ที่ประสบความสำเร็จในการพัฒนา เศรษฐกิจดิจิทัล สร้างความมั่งคั่งให้ประเทศและมีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงเป็นอันดับ 2 ของโลก ซึ่งสถาบันเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารแห่งประเทศจีน (CAICT) ได้วางกรอบการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลของจีนไว้ 4 ด้าน ได้แก่

การสร้างอุตสาหกรรมดิจิทัล ครอบคลุมอุตสาหกรรมผลิตสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Information) โทรคมนาคม การบริการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและซอฟต์แวร์ และอินเทอร์เน็ต
การเปลี่ยนผ่าน (transition) ภาคอุตสาหกรรมสู่ความเป็นดิจิทัล โดยการเพิ่มปริมาณและประสิทธิภาพการผลิตให้แก่อุตสาหกรรมแบบดั้งเดิมโดยอาศัยเทคโนโลยีดิจิทัล เช่น การใช้อินเทอร์เน็ตในภาคอุตสาหกรรม (Industrial Internet of Things: IIoT) ระบบเชื่อมต่อยานยนต์กับสิ่งรอบตัว (Vehicle-to-everything: V2X) และเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม หรือการใช้บริการต่าง ๆ ผ่านเทคโนโลยีแพลตฟอร์ม
การเปลี่ยนผ่านภาคบริหารสู่ความเป็นดิจิทัล บูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลร่วมกับการบริหารจัดการและการพัฒนาบริการสาธารณะ
การสร้างคุณค่าให้ข้อมูล สร้างมาตรฐานการเก็บ ซื้อ-ขาย กำหนดราคา และปกป้องข้อมูลเป็นต้น
อย่างไรก็ดี เป้าหมายของพัฒนาการทาง เศรษฐกิจดิจิทัล ในแต่ละมณฑลของจีนย่อมแตกต่างกัน โดยมณฑลกวางตุ้งซึ่งเป็นมณฑลที่มีขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดของจีนมายาวนานกว่าสามทศวรรษ ได้ประกาศ ภารกิจสำคัญด้านเศรษฐกิจดิจิทัลของมณฑลกวางตุ้ง ค.ศ. 2023 เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2566 โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะส่งเสริมการสร้างอุตสาหกรรมดิจิทัลและผลักดันการเปลี่ยนผ่านภาคอุตสาหกรรมสู่ความเป็นดิจิทัลอย่างเต็มที่ นอกจากนี้ มณฑลกวางตุ้งยังตั้งเป้าหมายที่จะเร่งพัฒนานวัตกรรมและเทคโนโลยีดิจิทัล รวมทั้งยกระดับโครงสร้างพื้นฐานทางดิจิทัล (เช่น สถานี 5G) อีกด้วย
เปิดเส้นทางการพัฒนา ‘เศรษฐกิจดิจิทัล’ ของมณฑลกวางตุ้ง
มณฑลกวางตุ้งเป็นมณฑลแรกของจีนที่ออกนโยบายด้านเศรษฐกิจดิจิทัล เมื่อเดือนพฤษภาคม 2546 รัฐบาลมณฑลกวางตุ้งออก มาตรการการรับรองคุณสมบัติและการตรวจสอบประจำปีของหน่วยรับรองกิจการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (Administrative Measures for the Qualification Recognition and Annual Examination of E-commerce certification Bodies (Interim)) เป็นครั้งแรก
โดยมีจุดประสงค์เพื่อส่งเสริมการพัฒนาด้าน E-commerce และสร้างมาตรฐานการกำกับดูแลหน่วยรับรอง (certification body) ด้าน E-commerce ตลอดจนเพื่อรับประกันความปลอดภัยและความน่าเชื่อถือของหนังสือรับรองดิจิทัล อันช่วยให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของมณฑลกวางตุ้งในการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลโดยอาศัยแรงหนุนของภาคอุตสาหกรรมบริการที่เริ่มเปลี่ยนผ่านสู่ความเป็นดิจิทัล
ต่อมา ช่วงปี 2555 – 2559 มณฑลกวางตุ้งออกนโยบายส่งเสริมการพัฒนาอุตสาหกรรมสู่ความเป็นดิจิทัลและสนับสนุนการยกระดับอุตสาหกรรมบริการเป็นจำนวนมาก ตัวอย่างเช่น ความคิดเห็นเกี่ยวกับการเร่งพัฒนาการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์โดยสำนักงานทั่วไปประจำรัฐบาลท้องถิ่นมณฑลกวางตุ้ง (Opinions of the General Office of the People’s Government of Guangdong Province on Accelerating the Development of E-commerce) แนวทางความคิดเห็นเกี่ยวกับการส่งเสริมการพัฒนาการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ข้ามพรมแดนอย่างมีคุณภาพและรวดเร็วโดยสำนักงานทั่วไปประจำรัฐบาลท้องถิ่นมณฑลกวางตุ้ง (Implementation Opinions of the General Office of the People’s Government of Guangdong Province on Promoting the Healthy and Rapid Development of Cross-border E-commerce) และ แผนปฏิบัติการเพื่อพัฒนาการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์อย่างจริงจังและเร่งการสร้างอำนาจทางเศรษฐกิจใหม่ (Implementation Plans on Vigorously Developing E-commerce and Accelerating the Cultivation of New Economic Power)
ภายหลัง ตั้งแต่ปี 2561 เป็นต้นมา นโยบายที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจดิจิทัลของมณฑลกวางตุ้งได้ให้ความสำคัญต่อการออกแบบโครงสร้างเศรษฐกิจดิจิทัลและรัฐบาลดิจิทัลมากยิ่งขึ้น เช่น แผนพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลของมณฑลกวางตุ้ง (ค.ศ. 2018 – 2025) (Digital Economy Development Plan of Guangdong Province (2018-2025))
เศรษฐกิจดิจิทัลของมณฑลกวางตุ้งในปัจจุบัน
จากรายงานดัชนีการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลของจีน (ค.ศ. 2023) ซึ่งจัดทำโดยสถาบันวิจัยอิเล็กทรอนิกส์ที่ 5 (China CEPREI Laboratory) ภายใต้การบริหารจัดการกระทรวงอุตสาหกรรมและสารสนเทศจีนเผยว่า เขตเศรษฐกิจปักกิ่ง-เทียนจิน-เหอเป่ย เขตเศรษฐกิจสามเหลี่ยมลุ่มแม่น้ำแยงซี (YRD) และเขตเศรษฐกิจกวางตุ้ง-ฮ่องกง-มาเก๊า (GBA) คือกลุ่มพื้นที่ที่มีศักยภาพในการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลของจีน โดยมีกรุงปักกิ่ง นครเซี่ยงไฮ้ นครกว่างโจว และเมืองเซินเจิ้นเป็นเมืองสำคัญ
ทั้งนี้ มณฑลกวางตุ้งมีค่าดัชนีการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลอยู่ในระดับแนวหน้าของจีน ทั้งยังประยุกต์ใช้เศรษฐกิจดิจิทัลเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจคุณภาพสูงของมณฑลอีกด้วย
ขณะเดียวกัน ตัวเลขจากสถาบัน CAICT ระบุว่า ในปี 2565 มณฑลกวางตุ้งมีขนาดเศรษฐกิจดิจิทัล 6.41 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.6 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า มูลค่าสูงเป็นอันดับหนึ่งของจีนต่อเนื่องเป็นปีที่ 6 และคิดเป็นสัดส่วนกว่าร้อยละ 49.7 ของมูลค่า GDP ของมณฑลกวางตุ้ง นอกจากนี้ มูลค่าการจำหน่ายภาคการผลิตสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Information) ของมณฑลกวางตุ้งยังมีมูลค่าสูงที่สุดในจีนถึง 32 ปีติดต่อกัน
เศรษฐกิจดิจิทัลกับการพัฒนาคุณภาพสูงของมณฑลกวางตุ้ง
ปัจจุบัน จีนให้ความสำคัญกับแนวคิด “การพัฒนาคุณภาพสูง” อย่างมาก สี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน เคยกล่าวไว้ว่า “การพัฒนาคุณภาพสูงคือภารกิจหลักในการสร้างประเทศสังคมนิยมสมัยใหม่อย่างรอบด้าน” ซึ่งสำหรับมณฑลกวางตุ้งนั้น คงปฏิเสธไม่ได้ว่า “เศรษฐกิจดิจิทัล” จะเป็นอีกหนึ่งในแรงขับเคลื่อนสำคัญสำหรับการพัฒนาที่มีคุณภาพสูง
เพราะมณฑลกวางตุ้งมีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับหนึ่งของจีนและมีความโดดเด่นด้านอุตสาหกรรมการผลิต ได้ผลักดันการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ เพื่อยกระดับภาคอุตสาหกรรมและผลักดันการเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมแบบดั้งเดิมไปสู่ความเป็นดิจิทัลมาอย่างต่อเนื่อง
โดยนอกจากจะมีการสนับสนุนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงเช่น 5G บิ๊กดาต้า (Big Data) อินเตอร์เน็ตในทุกสรรพสิ่ง (Internet of Things: IoT) อินเตอร์เน็ตในทุกสรรพสิ่งของภาคอุตสาหกรรม (Industrail Internet of Things: IIoT) ปัญญาประดิษฐ์ (AI) บล็อกเชน (Blockchain) และเทคโนโลยีขั้นสูงอื่นๆ มาประยุกต์ใช้ในบริบททางอุตสาหกรรมแล้ว รัฐบาลมณฑลกวางตุ้งยังสนับสนุนการจัดตั้งห้องปฏิบัติการระดับมณฑลเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาด้วยนวัตกรรมอีกด้วย
เช่น ห้องปฏิบัติการ Guangdong Artificial Intelligence and Digital Economy Laboratory (Guangzhou) หรือ “Pazhou lab” ซึ่งเปิดตัวเมื่อเดือนเมษายน 2563 ในย่านผาโจว นครกว่างโจว โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อดำเนินโครงการการวิจัยด้านปัญญาประดิษฐ์ยุคใหม่ เทคโนโลยีการสื่อสารแห่งอนาคต และเศรษฐกิจดิจิทัล เป็นต้น

นอกเหนือจากนี้ มณฑลกวางตุ้งยังสนับสนุนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในภาคการเกษตรและการบริการเช่นกัน โดยในภาคการเกษตร มีการแบ่งกระบวนการผลิตออกเป็น 3 ขั้นเพื่อให้ง่ายต่อวางแผนการพัฒนาอย่างเป็นระบบ ได้แก่
ก่อนการผลิต มุ่งเน้นการนำเทคโนโลยีมาใช้ในอุตสาหกรรมพัฒนาเมล็ดพันธุ์
ระหว่างการผลิต ส่งเสริมการนำเทคโนโลยีมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการปลูกพืช การดูแลป่าไม้ ปศุสัตว์ ประมง และแปรรูปสินค้าเกษตร
หลังการผลิต มุ่งเน้นการพัฒนาระบบ E-commerce ในชนบท โดยเฉพาะการบ่มเพาะธุรกิจรูปแบบใหม่ที่มีความเป็นดิจิทัลในเขตชนบท ขณะที่ ด้านการบริการ มณฑลกวางตุ้งให้ความสำคัญกับภาคการคมนาคม โลจิสติกส์ การเงิน การค้า การศึกษา การแพทย์ การท่องเที่ยวและวัฒนธรรม และคุณภาพการดำรงชีพของประชาชน โดยส่งเสริมการบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลกับการบริการเพื่อสร้างวงจรบริการอัจฉริยะที่สะดวกและเป็นประโยชน์ต่อประชาชน
จะเห็นได้ว่า นอกจากมณฑลกวางตุ้งจะมีพื้นฐานทางอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจที่เข้มแข็งแล้ว ยังวางแผนและเดินหน้าสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน ซึ่งครอบคลุมการวางโครงสร้างพื้นฐาน (มณฑลกวางตุ้งมีสถานีฐาน 5G กว่า 280,000 แห่ง จำนวนมากที่สุดในจีน) การสนับสนุนภาคเอกชนในการสร้างนวัตกรรมดิจิทัลใหม่ๆ ไปจนถึงการกำหนดกฎ ระเบียบและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งส่งเสริมให้เกิดการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงานในแต่ละอุตสาหกรรมอย่างเต็มที่ โดยในอนาคต มณฑลกวางตุ้งจะยังคงมุ่งเป้าไปที่การสร้างอุตสาหกรรมดิจิทัลและการเปลี่ยนผ่านภาคอุตสาหกรรมไปสู่ความเป็นดิจิทัลต่อไปและจะเดินหน้าพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลอย่างเต็มที่
ดังนั้น ประเทศไทย ในฐานะที่มีขนาดเศรษฐกิจดิจิทัลใหญ่เป็นอันดับที่ 2 ของอาเซียน (รองจากอินโดนิเซีย) และเริ่มพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลอย่างจริงจังในช่วงปี 2560 โดยมีจุดแข็งด้านการบริโภคทางดิจิทัล แต่ยังคงขาดแคลนบุคลากรด้านดิจิทัล รวมถึงนวัตกรรม การวิจัยและพัฒนาและบริการที่นำไปประยุกต์ใช้ได้จริง
ดังนั้น ความรุดหน้าทางนวัตกรรมดิจิทัลของมณฑลกวางตุ้งจะเป็นโอกาสของความร่วมมือระหว่างไทยกับมณฑลกวางตุ้งในการแลกเปลี่ยนการวิจัยและพัฒนา การพัฒนาบุคลากร และเรียนรู้กฎระเบียบระหว่างกัน เพื่อสร้างพลวัตรให้แก่ “เศรษฐกิจดิจิทัล” ของไทย ให้สามารถเดินหน้าต่อไปได้อย่างรวดเร็วมากยิ่งขึ้น
ที่มา :
- บทความเรื่อง “e-Conomy SEA 2023: รายงานเศรษฐกิจดิจิทัลเอเชียตะวันออกเฉียงใต้” จากเว็บไซต์ thinkwithgoogle.com
- บทความเรื่อง “เจาะลึกความสำเร็จ “กวางตุ้ง” ครองแชมป์เศรษฐกิจดิจิทัลจีน โอกาศความร่วมมือของไทย” จากเว็บไซต์ Thaibizchina
เรียนรู้จากจีนในหลากหลายมิติ
ส่องแนวทางความร่วมมือ ไทย-จีน ที่พร้อมพัฒนาให้ อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าและชิ้นส่วน เติบโตไปด้วยกัน














