เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ ริเริ่มจากการเป็นเครื่องมือสำรวจเพื่อนักวิจัยใช้ศึกษาการเปลี่ยนแปลงบนพื้นผิวโลก แต่ปัจจุบันภูมิสารสนเทศสามารถใช้เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ในหลากหลายวิชา ตั้งแต่ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานจนถึงระดับสูงหรือแม้กระทั่งในชีวิตประจำวัน ภูมิสารสนเทศสามารถช่วยให้นักเรียนพัฒนาทักษะการคิดเชิงพื้นที่ เช่น เข้าใจรูปแบบ ความสัมพันธ์ และกระบวนการทางพื้นที่ และนำไปใช้ในการแก้ไขปัญหาและสถานการณ์จริง ส่งเสริมการเรียนรู้ในศาสตร์หรือวิชาอื่นๆ
นักเรียนสามารถใช้ข้อมูลภูมิสารสนเทศและวิธีวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อสำรวจในประเด็นที่สนใจ เช่น ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ สังคมศึกษา คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และศิลปะ เช่น นักเรียนสามารถใช้ข้อมูลภาพถ่ายจากดาวเทียมและข้อมูล GIS เพื่อทำแผนที่เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ หาความสัมพันธ์ระหว่างสถานที่และเหตุการณ์ตามประวัติศาสตร์เพื่อร้อยเรียงเป็นเรื่องราว เปรียบเทียบแนวโน้มประชากร คำนวณระยะทางและพื้นที่ สำรวจปัญหาทางสิ่งแวดล้อม หรือสร้างผลงานทางศิลปะ เป็นต้น
ประโยชน์ของการประยุกต์ใช้ เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ เพื่อการศึกษา
การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศในการศึกษาจะเป็นประโยชน์อย่างมากมายสำหรับในด้านของผู้เรียนรู้และผู้ถ่ายทอด เช่น การเสริมสร้างความสนใจและกำลังใจในการเรียนรู้ของนักเรียน ส่งเสริมกระบวนการคิดวิเคราะห์และทักษะการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ เสริมสร้างทักษะความเข้าใจและความสามารถการใช้เทคโนโลยี เตรียมนักเรียนให้พร้อมสู่อาชีพและโอกาสในอนาคต การใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศสามารถทำให้กระบวนการเรียนรู้สนุกและน่าสนใจมากขึ้น ส่งผลให้การเรียนรู้มีประสิทธิภาพมากขึ้น เนื่องจากนักเรียนสามารถใช้แผนที่ ภาพถ่ายจากดาวเทียม มัลติมีเดีย ฟังก์ชั่นบนแผนที่ออนไลน์ ข้อมูลผลการวิเคราะห์จากภาพถ่ายดาวเทียม เพื่อการสำรวจตามสิ่งที่นักเรียนสนใจ
นอกจากนี้ยังสร้างความท้าทายนักเรียนในการค้นคว้าและรวบรวมข้อมูล ตีความหมายจากข้อมูล และสื่อสารผลการวิเคราะห์ ภูมิสารสนเทศยังช่วยให้นักเรียนเรียนรู้วิธีการใช้เทคโนโลยีอย่างสมเหตุสมผลและรับผิดชอบต่อสังคม รวมถึงการเรียนรู้วิธีการเข้าถึง ประเมิน และแบ่งปันข้อมูลในยุคดิจิทัล สามารถทำให้นักเรียนเรียนรู้โลกภายนอกห้องเรียนจากการวิเคราะห์เชิงพื้นที่ เช่น วิเคราะห์หาหมู่บ้านที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาการรั่วไหลของสารเคมีจากโรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่ เป็นต้น ในที่สุดสิ่งเหล่านี้จะช่วยให้พวกเขาพัฒนาทักษะการทำงานร่วมกัน สร้างสรรค์นวัตกรรมที่จำเป็นสำหรับศตวรรษที่ 21
ความท้าทายการประยุกต์ใช้ภูมิสารสนเทศเพื่อการศึกษายุคใหม่
การใช้ เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ ในสังคมไทยเริ่มเป็นที่แพร่หลายผ่านแอพลิเคชั่นแผนที่ออนไลน์ หลายคนเริ่มคุ้นเคยกับการสืบค้นหาสถานที่หรือการสร้างแผนที่อย่างง่ายบนแอพพลิเคชั่น แต่หากเป็นการวิเคราะห์ข้อมูลภาพถ่ายจากดาวเทียมในเชิงลึกยังมีข้อจำกัดในหลายประการ
ยกตัวอย่างเช่น เรื่องความซับซ้อนในวิธีการวิเคราะห์ข้อมูลภูมิสารสนเทศ การเลือกชุดข้อมูลให้ถูกต้องเนื่องจากความหลายหลายของภาพถ่ายจากดาวเทียม อีกทั้งโปรแกรมวิเคราะห์ยังคงต้องอาศัยทักษะความรู้เฉพาะด้าน ทำให้บุคคลากรด้านการศึกษา จำเป็นต้องเรียนรู้เพิ่มเติม พัฒนาทักษะความเป็นมืออาชีพด้านภูมิสารสนเทศ และจำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนจากผู้เชี่ยวขาญเพื่อเรียนรู้วิธีการประยุกต์ใช้อยู่เสมอ
ตัวอย่างโครงการด้านภูมิสารสนเทศเพื่อการศึกษา
โครงการด้านภูมิสารสนเทศสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ในหลากลายสาขาวิชา หลากหลายระดับชั้น และ และวัตถุประสงค์ในการเรียนรู้ต่างๆ อาทิ การใช้ GIS เพื่อจำทำแผนที่ผลกระทบจากการระบาดของโรค COVID-19 ทั้งในพื้นที่ท้องถิ่นของนักเรียนและระดับโลก การสำรวจสาเหตุและผลของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในจังหวัดของนักเรียน การสร้างแผนที่นำเสนอเรื่องราวในชุมชนของตนเอง เป็นต้น
นอกจากนี้เทคนิคทางภูมิสารสนเทศยังสามารถใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อศึกษาอีกหลากหลายด้านที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของมนุษย์เรา เช่น การปล่อยก๊าซเรือนกระจก การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ การเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเล และภัยพิบัติธรรมชาติ การดำเนินโครงการด้านภูมิสารสนเทศเหล่านี้ เป็นโอกาศให้นักเรียนสามารถเพิ่มพูนความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมของพวกเขา และพัฒนาทักษะในการรวมรวมข้อมูลและวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล ซึ่งเป็นทักษะที่จำเป็นไม่ว่าในอนาคตจะทำงานในสาขาวิชาชีพใดๆ
แหล่งทรัพยากรสำหรับภูมิสารสนเทศเพื่อการศึกษา
ปัจจุบันมีแหล่งข้อมูลทางด้านภูมิสารสนเทศ ทั้งข้อมูล GIS ข้อมูลภาพถ่ายจากดาวเทียม ผลวิเคราะห์ภาพถ่ายจากดาวเทียม รวมไปกรณีศึกษางานค้นคว้าต่างๆ ที่นำเสนอด้วยเทคนิคแบบ Story map เผยแพร่บนอินเทอร์เน็ตมากมาย เข้าถึงง่ายและสะดวกกว่าแต่ก่อน สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้กับการศึกษาได้เลยทันที
ตัวอย่างเช่น Esri เป็นผู้ให้บริการซอฟต์แวร์ด้าน GIS และได้จัดสรรผลิตภัณฑ์สำหรับด้านการศึกษา เช่น ArcGIS Online, ArcGIS StoryMaps, ArcGIS Learn, และ Esri Academy เป็นต้น ในส่วนของภาพถ่ายจากดาวเทียมเกี่ยวกับสถานการณ์ต่างๆทั่วโลกสามารถดูได้จากเว็บไซต์ของ NASA, ESA และเฟสบุ๊คของ GISTDA ที่เป็นข้อมูลให้เข้าถึงได้ฟรี
เว็บไซต์ GIS Lounge ยังเป็นแหล่งความรู้จากต่างประเทศเกี่ยวกับเทคนิควิธีการวิเคราะห์ GIS เช่น ข้อมูล ซอฟต์แวร์ สื่อการสอน และข่าวสาร นอกจากนี้เฟสบุ๊ค มิตรเอิร์ธ – mitrearth แหล่งรวบรวมและเผยแพร่ข้อมูลข้อมูลภูมิสารสนเทศเกี่ยวกับประเทศไทยที่ทั้งการวิเคราะห์เรื่องราวที่เกิดขึ้นในประเทศในมุมมองของภูมิสารสนเทศ อีกทั้งแจกข้อมูลให้โหลดกันได้ฟรีเพื่อประโยชน์ทางด้านการศึกษา
อ้างอิง : GISTDA สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน)
อัปเดตมุมมองการพัฒนาการศึกษาทุกด้าน
‘9 ราชมงคล’ ผนึกกำลังครั้งใหญ่ สร้างอีโคซิสเตมด้านนวัตกรรม หนุนผู้ประกอบการไทย














