การแก้ ปัญหายางพาราไทย เพื่อรับมือกับสถานการณ์ราคายางตก นับเป็นอีกหนึ่งความท้าทายของรัฐบาลมาทุกยุคทุกสมัย ยิ่งในปัจจุบัน สินค้ายางพาราของไทยกำลังเผชิญความท้าทายรอบด้าน ทั้งปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ที่โลกมีการแบ่งขั้ว ประเทศต่างๆ หันมาให้ความสำคัญกับการพึ่งพาตนเองมากขึ้น
โดย สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ ยังอัปเดตสถานการณ์ล่าสุดของ ปัญหายางพาราไทย เพิ่มเติมด้วยว่า เกษตรกร ผู้ประกอบการ และผู้ส่งออกสินค้ายางพาราเร่งปรับตัวรับมือกับความท้าทายรอบด้าน ทั้งปัญหาความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ และมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลกระทบต่อการค้าสินค้าเกษตร
เจาะลึก ปัญหายางพาราไทย กับโอกาสการพัฒนาบนเส้นทางการผลิตยางอย่างยั่งยืน
ในประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม การผลิตยางอย่างยั่งยืนเป็นเทรนด์สำคัญของโลก ซึ่งหมายถึงผู้ผลิตจะต้องมีความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ดูแลสวัสดิการคนงานและชุมชน ซึ่งการผลิตยางอย่างยั่งยืนมีความสำคัญมากขึ้น ตามแนวโน้มความต้องการของผู้บริโภคที่หันมาให้ความสำคัญกับสินค้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
เช่น กลุ่มบริษัทผู้ผลิตยางรถยนต์รายใหญ่ของโลก มีนโยบายรับซื้อน้ำยางที่ได้จากสวนยางพาราที่ได้รับการรับรองว่ามีการจัดการอย่างยั่งยืน ซึ่งองค์กรที่ให้การรับรองจะต้องเป็นที่ยอมรับจากนานาชาติ เช่น Forest Stewardship Council (FSC) ซึ่งไม้และผลิตภัณฑ์ที่มีเครื่องหมาย FSC เป็นการรับประกันว่า มาจากป่าที่มีการจัดการอย่างถูกต้องตามหลักการ
คือ มีการปลูกไม้แบบยั่งยืน หรือองค์กร Programe for the Endorecement Forest Certification (PEFC) โดย PEFC จะทำหน้าที่เป็นองค์กรแม่ข่าย ให้การประเมินและให้การยอมรับระบบการรับรองป่าไม้ระดับประเทศ ซึ่งประเทศไทยได้กำหนดมาตรฐานประเทศเกี่ยวกับการจัดการสวนป่าไม้เศรษฐกิจอย่างยั่งยืน (มอก.14061) และมาตรฐานห่วงโซ่ การควบคุมผลิตภัณฑ์จากป่าไม้ (มอก. 2861) ซึ่งเทียบเท่ากับมาตรฐาน PEFC

แนวโน้มการปกป้องคุ้มครองสิ่งแวดล้อม ยังส่งผลให้เพิ่มการใช้ยางรีไซเคิล โดยมีการนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ ช่วยลดขยะ ลดการผลิตยางบริสุทธิ์ที่ต้องใช้ทรัพยากรมากกว่า ซึ่งการผลิตยางบริสุทธิ์จะใช้น้ำในปริมาณมากเพื่อชะล้างสิ่งสกปรก และหากไม่ได้รับการจัดการอย่างถูกวิธี น้ำเสียจะส่งผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม ซึ่งหลายบริษัทมีการพัฒนาสินค้าจากยางรีไซเคิล เช่น ไนกี้ใช้ยางรีไซเคิลในพื้นรองเท้า และบริดจ์สโตนพัฒนายางรถยนต์จากยางรีไซเคิล เป็นต้น
นอกจากนี้ ตั้งแต่วันที่ 29 มิถุนายน 2566 กฎหมายว่าด้วยสินค้าที่ปลอดจากการตัดไม้ทำลายป่า (Deforestation-Free Products Regulations) หรือ EUDR ของสหภาพยุโรป (อียู) จะมีผลบังคับใช้ ซึ่งครอบคลุมสินค้ายางและผลิตภัณฑ์ (EUDR ครอบคลุมสินค้าเกษตร 7 รายการ ได้แก่ ปาล์มน้ำมัน วัว ถั่วเหลือง กาแฟ โกโก้ ไม้ และยาง รวมทั้งผลิตภัณฑ์จากสินค้าเกษตรดังกล่าว)
โดยจะมีช่วงระยะเวลาเปลี่ยนผ่าน 18 เดือน (จนถึงวันที่ 30 ธันวาคม 2567) สำหรับผู้ประกอบการก่อนดำเนินการตามกฎหมาย EUDR และอียูจะมีการประเมินประเทศคู่ค้า โดยจะแบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่ กลุ่มความเสี่ยงสูง (High Risk) กลุ่มความเสี่ยงมาตรฐาน (Standard Risk) และกลุ่มความเสี่ยงต่ำ (Low Risk) ซึ่งจะส่งผลต่อความเข้มงวดในการตรวจสอบสินค้า โดยเริ่มแรกอียูจะจัดให้ทุกประเทศอยู่ในกลุ่มความเสี่ยงมาตรฐานก่อน และภายในวันที่ 30 ธันวาคม 2567 จะประกาศรายชื่อประเทศที่อยู่ในกลุ่มความเสี่ยงสูง และความเสี่ยงต่ำ

สินค้ายางพาราของไทยกำลังเผชิญความท้าทายจากปัจจัยรอบด้าน จะต้องเร่งพัฒนาเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน โดยการสร้างมูลค่าเพิ่มตลอดห่วงโซ่คุณค่าของสินค้า เริ่มตั้งแต่การทำสวนยางอย่างยั่งยืนตามมาตรฐานสากล มีระบบตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) การพัฒนาผลิตภัณฑ์ยางให้มีมูลค่าสูงขึ้น เน้นการวิจัยและพัฒนานวัตกรรม ใช้เทคโนโลยี ตลอดจนส่งเสริมให้มีการนำผลงานวิจัยมาใช้ประโยชน์ ให้มีการนำยางพารามาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย เช่น วัสดุภัณฑ์ก่อสร้างบ้านและอาคาร เฟอร์นิเจอร์ และผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ เป็นต้น
ในด้านการตลาด ทาง สนค. จึงแนะนำว่าจะต้องทำการตลาดเชิงรุก เน้นความต้องการเฉพาะของแต่ละตลาด มีการทำวิจัยด้านการตลาด รวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลความต้องการของผู้บริโภค เพื่อระบุโอกาสและความท้าทาย ซึ่งนอกจากตลาดส่งออกหลักที่ไทยมีอยู่เดิม (เช่น จีน สหรัฐ มาเลเซีย และญี่ปุ่น) ยังมีตลาดเกิดใหม่ที่มีศักยภาพสำหรับสินค้ายางพารา เช่น กลุ่มประเทศตะวันออกกลาง ซาอุดีอาระเบีย อินเดีย แอฟริกา และลาตินอเมริกา เป็นต้น
อัปเดตความพยายามครั้งล่าสุดกับการแก้ ปัญหายางพาราไทย เพื่อสร้างเสถียรภาพทางราคา ยกระดับชีวิตชาวสวนยางให้ดีขึ้น
อย่างไรก็ดี ล่าสุด ในวันที่ 15 ธันวาคม ที่ผ่านมา ศาสตราจารย์ นฤมล ภิญโญสินวัฒน์ ผู้แทนการค้าไทย เป็นประธานประชุมโครงการยางล้อ โดยมี เณริน จันทกร ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เศรษฐเกียรติ กระจ่างวงษ์ รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ นณกรณ์ ตรรกวิรพัท ผู้ว่าการการยางแห่งประเทศไทย สุขทัศน์ ต่างวิริยกุล รองผู้ว่าการการยางแห่งประเทศไทย และผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมประชุม
โดยผู้แทนการค้า กล่าวว่า เพื่อเป็นการกลไกการบริหารจัดการยางพาราโดยใช้ระบบตลาดนำการผลิต (ผลิต แปรรูป และตลาด) ของการยางแห่งประเทศไทย ทั้งนี้ เพื่อสร้างเสถียรภาพราคายางพาราภายในประเทศ และเพิ่มมูลผลผลิต รวมถึงความเป็นอยู่ที่ดีของเกษตรกรและสถาบันเกษตรกร และสร้างรายได้ให้กับการยางแห่งประเทศไทย (กยท.) ตามนโยบายของรัฐบาล และของนายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี ที่มุ่งส่งเสริมราคายางพาราเพื่อช่วยเหลือเกษตรกร ไม่ต้องโค่นยางพาราไปปลูกพืชอื่น โดยให้จับมือภาคเอกชนผลิตยางรถยนต์ที่มีคุณภาพใช้หน่วยงานของราชการ รวมถึงส่งออกขายทั่วโลก ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อเกษตรกรชาวสวนยางช่วยทำให้ยางพารามีราคาสูงขึ้น

ทั้งนี้ ผู้แทนการค้า ยังกล่าวว่า ที่ประชุมได้เห็นชอบกำหนดเป้าหมายดูดซับปริมาณยางพาราภายในระบบตลาด ปี 2567 – 2570 อย่างน้อย 4 ล้านตัน ทั้งในส่วนของการผลิตยางรถยนต์ และการบริหารจัดการวัตถุดิบยาง โดยให้ กยท. ดำเนินการประสานความร่วมมือกับภาคเอกชน ด้านการจ้างผลิตยางล้อตามเป้าหมาย
และในส่วนของภาครัฐ จำนวนยางที่ผลิตเพื่อให้รถราชการใช้จะต้องผ่านความเห็นชอบของคณะกรรมการนโยบายยางธรรมชาติ และได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี นอกจากนั้น ให้ดำเนินการผลิตยางเพื่อใช้ในรถยนต์ภาคการเกษตร รวมถึงรถยนต์ประเภทอื่นๆ สำหรับทั้งตลาดในประเทศและส่งออก
“การดำเนินการดังข้างต้น จะช่วยรักษาเสถียรภาพราคายาง ลดการพึ่งพาตลาดโลก โดยเพิ่มการใช้ยางในประเทศ ทำให้ยางพาราของสถาบันเกษตรกรมีช่องทางจำหน่ายที่ชัดเจน มียางล้อที่มีคุณภาพและราคาเหมาะสมเพื่อตอบสนองผู้มีรายได้น้อยสร้างมูลเพิ่มให้อุตสาหกรรมยางพาราของประเทศไทย” ผู้แทนการค้าย้ำอย่างมั่นใจ
อัปเดต “ทางออก” ของทุกปัญหา ที่เกิดขึ้นได้ด้วยความร่วมมือของทุกฝ่าย
ส่องแนวทางความร่วมมือ ไทย-จีน ที่พร้อมพัฒนาให้ อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าและชิ้นส่วน เติบโตไปด้วยกัน













