ปีหน้ามาแน่! “ซูเปอร์คอมพิวเตอร์” แห่งอนาคตเครื่องแรกของโลก ที่มีศักยภาพเทียบเท่า “สมอง” ของมนุษย์

ขณะนี้ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ชื่อ DeepSouth กำลังได้รับการพัฒนาโดยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์นซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย เมื่อเปิดให้บริการออนไลน์ในปีหน้า จะมีความสามารถในการดำเนินการซินแนปติก (การถ่ายทอดกระแสประสาทจากเซลล์ประสาทหนึ่งไปอีกเซลล์ประสาทหนึ่ง) 228 ล้านล้านต่อวินาที ซึ่งเทียบได้กับอัตราการดำเนินการโดยประมาณในสมองของมนุษย์ และในอนาคตมันอาจจะช่วยสร้างสมองไซบอร์กที่ทรงพลังกว่าสมองของมนุษย์


ซูเปอร์คอมพิวเตอร์
ซูเปอร์คอมพิวเตอร์เครื่องแรกของโลกที่สามารถจำลองเครือข่ายในระดับสมองมนุษย์ได้รับการประกาศโดยนักวิจัยจากศูนย์พัฒนาระบบ Neuromorphic ระหว่างประเทศ (ICNS) ที่มหาวิทยาลัยเวสเทิร์นซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย โดยร่วมมือกับพันธมิตรในสาขานิวโรมอร์ฟิก (ระบบคอมพิวเตอร์ที่เลียนแบบการทำงานจากสมอง) ในการพัฒนาโครงการสุดล้ำนี้ โดยมีทั้งนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยซิดนีย์ มหาวิทยาลัยเมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย และมหาวิทยาลัยอาเคิน ประเทศเยอรมนี
DeepSouth ใช้ระบบประสาทที่เลียนแบบกระบวนการทางชีววิทยา โดยใช้ฮาร์ดแวร์เพื่อจำลองเครือข่ายขนาดใหญ่ของเซลล์ประสาทที่มีประสิทธิภาพ ด้วยกระบวนการทำงานของซินแนปติกดังกล่าว เพื่อทำความเข้าใจให้ดีขึ้นว่าสมองของมนุษย์สามารถใช้พลังเพียงเล็กน้อยในการประมวลผลข้อมูลจำนวนมหาศาลได้อย่างไร เพราะฉะนั้นการวิจัยและพัฒนานี้จะปฏิวัติความเข้าใจของเราเกี่ยวกับวิธีการทำงานของสมองของเราและหากนักวิจัยสามารถค้นพบและไขปัญหานี้ได้ สักวันหนึ่งจะสามารถสร้างสมองไซบอร์กที่ทรงพลังกว่าสมองของเราได้อย่างมาก
ศาสตราจารย์ André van Schaik ผู้อำนวยการ ICNS ได้ประกาศโครงการนี้ในการประชุมเชิงปฏิบัติการ ICNS NeuroEng ประจำปี 2566 ซึ่งเชิญผู้เชี่ยวชาญชั้นนำของโลกมาที่ซิดนีย์เพื่อเข้าร่วมการประชุมทางประสาทวิทยาเชิงคอมพิวเตอร์และวิศวกรรมนิวโรมอร์ฟิก เป็นเวลา 3 วัน
ศาสตราจารย์ André van Schaik ผู้อำนวยการ ICNS
เขากล่าวว่า DeepSouth โดดเด่นจากซูเปอร์คอมพิวเตอร์อื่นๆ เนื่องจากถูกสร้างขึ้นโดยมีจุดประสงค์เพื่อทำงานเหมือนกับเครือข่ายของเซลล์ประสาท ซึ่งต้องใช้พลังงานน้อยลงและทำให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น แตกต่างกับซูเปอร์คอมพิวเตอร์ที่ได้รับการปรับให้เหมาะกับโหลดการประมวลผลแบบดั้งเดิมซึ่งต้องการพลังงานมาก
“ความก้าวหน้าในการทำความเข้าใจวิธีที่สมองคำนวณโดยใช้เซลล์ประสาทถูกขัดขวางเนื่องจากเราไม่สามารถจำลองเครือข่ายที่คล้ายกับสมองได้ในวงกว้าง การจำลองโครงข่ายประสาทเทียมบนคอมพิวเตอร์มาตรฐานโดยใช้หน่วยประมวลผลกราฟิก (GPU) และหน่วยประมวลผลกลางแบบมัลติคอร์ (CPU) นั้นช้าเกินไปและใช้พลังงานมาก แต่ระบบของเราจะเปลี่ยนแปลงสิ่งนั้น โดยแพลตฟอร์มนี้จะพัฒนาความเข้าใจของเราเกี่ยวกับสมองและพัฒนาแอปพลิเคชันคอมพิวเตอร์ระดับสมองในสาขาที่หลากหลาย รวมถึงเทคโนโลยีการตรวจจับ ชีวการแพทย์ หุ่นยนต์ อวกาศ และแอปพลิเคชัน AI ขนาดใหญ่”
ศาสตราจารย์ André van Schaik อธิบายเพิ่มเติมว่า ในทางปฏิบัติ นวัตกรรมนี้จะนำไปสู่ความก้าวหน้าในอุปกรณ์อัจฉริยะต่างๆ เช่น โทรศัพท์มือถือ เซ็นเซอร์สำหรับการผลิตและการเกษตร รวมถึงแอปพลิเคชัน AI ที่ใช้พลังงานน้อยลงและชาญฉลาดยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังช่วยให้เข้าใจได้ดีขึ้นว่าสมองของมนุษย์ที่มีสุขภาพดีหรือเป็นโรค ทำงานอย่างไร

ด้าน Ralph Etienne-Cummings จากมหาวิทยาลัยจอห์น ฮอปกินส์ ในเมืองบัลติมอร์ รัฐแมริแลนด์ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องกับงานนี้ กล่าวกับ New Scientist ว่า DeepSouth จะเป็นผู้เปลี่ยนเกมสำหรับการศึกษาด้านประสาทวิทยาศาสตร์
“ถ้าคุณพยายามที่จะเข้าใจสมอง นี่จะเป็นฮาร์ดแวร์ที่ต้องทำ” เขากล่าว พร้อมกับเพิ่มเติมมุมมองที่น่าสนใจอีกว่า “จะมีนักวิจัยสองประเภทหลักที่สนใจในเทคโนโลยี ได้แก่ ผู้ที่ศึกษาประสาทวิทยาศาสตร์ และผู้ที่ต้องการสร้างต้นแบบโซลูชันทางวิศวกรรมใหม่ในพื้นที่ AI”
ทั้งนี้ เหตุผลที่ตั้งชื่อซูเปอร์คอมพิวเตอร์นี้ว่า DeepSouth ก็เพื่อเป็นการแสดงความเคารพต่อระบบ TrueNorth ของ IBM ซึ่งริเริ่มความพยายามในการสร้างเครื่องจักรที่จำลองเครือข่ายขนาดใหญ่ของเซลล์ประสาทในสมองของมนุษย์ และ Deep Blue ซึ่งเป็นคอมพิวเตอร์เครื่องแรกที่เป็นแชมป์หมากรุกโลก ขณะเดียวกันชื่อนี้ยังบ่งบอกถึงที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของประเทศออสเตรเลียซึ่งอยู่ทางซีกโลกใต้อีกด้วย
DeepSouth ซึ่งตั้งเป้าเปิดดำเนินการภายในเดือนเมษายนปีหน้า (2567) จะประจำอยู่ที่มหาวิทยาลัยเวสเทิร์นซิดนีย์ และจะมีส่วนสำคัญต่อการเติบโตของภูมิภาคในฐานะศูนย์กลางด้านเทคโนโลยีขั้นสูง
อย่างไรก็ตาม พึงทราบว่า DeepSouth เป็นเพียงหนึ่งในโครงการวิจัยจำนวนมาก ที่มีเป้าหมายเพื่อสร้างเครื่องจักรที่จะแข่งขันกับสมองของมนุษย์ เพราะยังมีนักวิจัยอื่นๆ ที่กำลังพยายามแก้ไขปัญหาเดียวกันนี้ด้วยการสร้าง “คอมพิวเตอร์ชีวภาพ “ที่ขับเคลื่อนโดยเซลล์สมองจริงๆ ซึ่งในอนาคต เราก็คาดหวังว่าจะมีนวัตกรรมประเภทนี้มากขึ้นเรื่อยๆ

DeepSouth
DeepSouth

คุณสมบัติที่โดดเด่นและประโยชน์หลักของซูเปอร์คอมพิวเตอร์ “DeepSouth”

  • การประมวลผลแบบขนานขนาดใหญ่ที่รวดเร็วเป็นพิเศษ แต่ใช้พลังงานน้อยกว่ามาก สมองของมนุษย์สามารถประมวลผลการดำเนินการทางคณิตศาสตร์ที่เทียบเท่ากับเอ็กซาฟล็อป (Exaflop หรือ EFLOP เป็นหน่วยวัดความเร็วในการประมวลผล) – พันล้านล้าน (1 ตามด้วยศูนย์ 18 ตัว) ต่อวินาที – ด้วยกำลังเพียง 20 วัตต์ด้วยการใช้วิศวกรรมนิวโรมอร์ฟิกที่จำลองวิธีการทำงานของสมอง DeepSouth สามารถประมวลผลข้อมูลจำนวนมหาศาลได้อย่างรวดเร็ว โดยใช้พลังงานน้อยกว่ามาก ในขณะที่มีขนาดเล็กกว่าซูเปอร์คอมพิวเตอร์อื่น ๆ มาก
  • ความสามารถในการขยายขนาด DeepSouth ปรับขนาดได้ ทำให้สามารถเพิ่มฮาร์ดแวร์ได้มากขึ้น เพื่อสร้างระบบที่ใหญ่ขึ้น หรือลดขนาดลงสำหรับแอปพลิเคชันพกพาขนาดเล็กลงหรือแอปพลิเคชันที่คุ้มต้นทุนมากขึ้น
  • กำหนดค่าใหม่ได้ การใช้ประโยชน์จาก Field Programmable Gate Arrays (FPGA) ซึ่งเป็นชิปหรือไอซีที่ภายในมีองค์ประกอบพื้นฐานและสามารถปรับเปลี่ยนโครงสร้างของวงจรในระดับลอจิกได้ เช่น สร้างฟังก์ชันลอจิกแบบต่างๆ ได้ โดยการโปรแกรมชุดข้อมูลเข้าไปในตัวชิป ช่วยอำนวยความสะดวกในการเขียนโปรแกรมฮาร์ดแวร์ใหม่ ทำให้สามารถเพิ่มโมเดลเซลล์ประสาทใหม่ รูปแบบการเชื่อมต่อ และกฎการเรียนรู้ เอาชนะข้อจำกัดที่พบในระบบคอมพิวเตอร์นิวโรมอร์ฟิกอื่นๆ ด้วยฮาร์ดแวร์ที่ออกแบบเอง DeepSouth จะสามารถเข้าถึงได้จากระยะไกล ช่วยให้สามารถอธิบายแบบจำลองประสาทและการออกแบบโครงข่ายประสาทเทียมในภาษาการเขียนโปรแกรมยอดนิยมที่ใช้อย่างแพร่หลายในเว็บแอปพลิเคชัน การพัฒนาซอฟต์แวร์ วิทยาศาสตร์ข้อมูล และแมชชีนเลิร์นนิง (ML) อย่าง Python ด้วยการพัฒนานี้ช่วยให้นักวิจัยสามารถใช้แพลตฟอร์มได้โดยไม่จำเป็นต้องมีความรู้โดยละเอียดเกี่ยวกับการกำหนดค่าฮาร์ดแวร์
  • ความพร้อมใช้งานเชิงพาณิชย์ การใช้ประโยชน์จากฮาร์ดแวร์ที่มีจำหน่ายในท้องตลาดช่วยให้มั่นใจได้ว่ามีการปรับปรุงฮาร์ดแวร์อย่างต่อเนื่อง โดยไม่ขึ้นอยู่กับทีมที่ออกแบบซูเปอร์คอมพิวเตอร์ จึงสามารถเอาชนะข้อจำกัดที่พบในระบบคอมพิวเตอร์นิวโรมอร์ฟิกอื่นๆ ด้วยฮาร์ดแวร์ที่ออกแบบเองซึ่งต้องใช้ชิปสั่งทำพิเศษที่ใช้เวลาในการออกแบบและผลิตเป็นจำนวนมาก และมีต้นทุนชิปหลายสิบล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อชิป แต่การใช้ฮาร์ดแวร์ที่กำหนดค่าใหม่ได้ของ DeepSouth จึงหมายความว่าต้นแบบนั้นจะง่ายต่อการทำซ้ำที่ศูนย์ข้อมูลทั่วโลก
  • ปัญญาประดิษฐ์ที่มีประสิทธิภาพเหนือระดับ ด้วยการเลียนแบบสมอง ทำให้เราสามารถสร้างกระบวนการ AI ที่มีประสิทธิภาพมากกว่าโมเดลซูเปอร์คอมพิวเตอร์ในปัจจุบัน

ซูเปอร์คอมพิวเตอร์

ส่องตลาดซูเปอร์คอมพิวเตอร์​ทั่วโลก ยังคงเดินหน้าวิจัยและพัฒนาอย่างเข้มข้นและต่อเนื่อง

จากรายงานของ Mordor Intelligence ระบุว่าขนาดตลาดซูเปอร์คอมพิวเตอร์อยู่ที่ประมาณ 12.09 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2566 และคาดว่าจะสูงถึง 12.14 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายในปี 2571 โดยมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยสะสมต่อปี (CAGR) 0.09% ในช่วงระยะเวลาคาดการณ์ (2566-2571)
หนึ่งในแนวโน้มสำคัญของตลาดซูเปอร์คอมพิวเตอร์คือ “การใช้เทคโนโลยีคลาวด์ที่เพิ่มขึ้น” ด้วยภาระงานที่มากขึ้น ศูนย์ซูเปอร์คอมพิวเตอร์จึงหันมาใช้ระบบคลาวด์ และระบบคลาวด์กำลังใช้งานแอปพลิเคชันแบบขนาน หรือ Pararell Application (แอปพลิเคชันที่ประกอบด้วยหลายกระบวนการที่สามารถดำเนินการได้ในหน่วยประมวลผลหลายหน่วย) เนื่องจากไม่จำเป็นต้องใช้สถาปัตยกรรมเฉพาะใดๆ
ปัจจุบัน สถาปัตยกรรมของซูเปอร์คอมพิวเตอร์สมัยใหม่ได้รับการกำหนดค่าส่วนใหญ่ด้วยการประมวลผลแบบขนาน ซึ่งหมายความว่าจะแยกปัญหาออกเป็นชิ้นๆ ในขณะที่ทำงานหลายชิ้นพร้อมกัน การประมวลผลแบบ Exascale ที่มีประสิทธิภาพสูงมากนี้ ช่วยให้เราสามารถประมวลผลข้อมูลที่มีขนาดใหญ่มากๆ ให้เสร็จได้ภายในเวลาไม่กี่นาที/ชั่วโมง จากปกติที่ต้องใช้เวลาหลายวัน นับเป็นแนวโน้มสำคัญที่ทำให้ทั่วโลกมีการลงทุนในระบบคอมพิวเตอร์ Exascale มากขึ้น

ซูเปอร์คอมพิวเตอร์มีส่วนอย่างมากต่อความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ของประเทศและความมั่นคงของชาติ ศูนย์ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ใช้บริการคลาวด์มากขึ้นเพื่อจัดการปริมาณงานและความปลอดภัย บริการคลาวด์รันโปรแกรมคู่ขนานที่ไม่ต้องใช้โครงสร้างพื้นฐานที่มีความเชี่ยวชาญสูง อย่างไรก็ตาม คาดว่าในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า จะมีแอปฯ ที่ซับซ้อนกว่านี้ที่ทำงานบนคลาวด์ ตัวอย่างเช่น Cray ผู้ผลิตซูเปอร์คอมพิวเตอร์ที่ตั้งอยู่ในสหรัฐอเมริกา ร่วมมือกับ Microsoft เพื่อปรับใช้อุปกรณ์และระบบจัดเก็บข้อมูลกับแพลตฟอร์ม Azure Cloud ด้วยการใช้ Microsoft Azure ลูกค้าสามารถรันเวิร์คโหลดเชิงกลยุทธ์ในบริการคลาวด์ของ Microsoft Azure ได้
ขณะที่การเพิ่มขึ้นของซัพพลายเออร์ในตลาดได้รับแรงหนุนจากความปรารถนาที่จะรักษาความสามารถในการแข่งขันและจัดหาเทคโนโลยีที่ทันสมัยที่สุดพร้อมพลังการประมวลผลที่สูงขึ้น ตัวอย่างเช่น ในเดือนกุมภาพันธ์ 2565 รัฐบาลอินเดียได้เปิดตัวซูเปอร์คอมพิวเตอร์อันทรงพลังชื่อ Param Pravega ที่มีความสามารถในการประมวลผลระดับซูเปอร์คอมพิวเตอร์ 3.3 เพตาฟล็อปส์ (petaflops เป็นหน่วยวัดสมรรถนะในการทำงานของคอมพิวเตอร์) ได้รับการติดตั้งที่สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งอินเดียในเมืองบังกาลอร์ โดยเป็นส่วนหนึ่งของโครงการริเริ่ม Made in India
นอกจากนี้ การลงทุนที่เพิ่มขึ้นในการวิจัยและพัฒนาซูเปอร์คอมพิวเตอร์โดยบรรดาบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ กำลังมีส่วนทำให้รายได้ของตลาดนี้เติบโต ตัวอย่างเช่น Aurora ซึ่งเป็นซูเปอร์คอมพิวเตอร์ที่สร้างโดย Intel ในย่านชานเมืองชิคาโก ร่วมกับห้องปฏิบัติการ Argonne National Laboratory ของกระทรวงพลังงานสหรัฐอเมริกา เพื่อการวิจัยปัญญาประดิษฐ์ (AI) จะมีความเร็วกว่าที่คาดไว้ถึงสองเท่า จากข้อมูลของ Intel ระบุว่า ซูเปอร์คอมพิวเตอร์นี้สามารถประมวลผลการคำนวณได้ 2 ล้านล้านล้านต่อวินาที ขณะที่การขยายกิจกรรมขององค์กรของรัฐบาลกลางในประเทศกำลังพัฒนา ก็คาดว่าจะช่วยกระตุ้นการเติบโตของรายได้ในตลาดนี้เช่นกัน
ซูเปอร์คอมพิวเตอร์
อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ส่งผลบวกต่อตลาดซูเปอร์คอมพิวเตอร์คือ ความต้องการพลังการประมวลผลที่สูงขึ้น โดยองค์กรที่มีข้อมูลจำนวนมากที่ต้องการจัดการและประมวลผล กำลังมองหาการวิเคราะห์ข้อมูลที่มีประสิทธิภาพเพื่อช่วยในการตัดสินใจ และซูเปอร์คอมพิวเตอร์คือคำตอบ ขณะเดียวกันรัฐบาลทั่วโลกตระหนักดีว่าซูเปอร์คอมพิวเตอร์มีความจำเป็นต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจและความสามารถในการแข่งขันของประเทศของตน จึงใช้ซูเปอร์คอมพิวเตอร์เพื่อพัฒนาอุปกรณ์สงครามอิเล็กทรอนิกส์และระบบป้องกันที่ล้ำสมัย
อย่างไรก็ตาม ต้นทุนการติดตั้งที่สูงและพื้นที่กว้างขวาง เป็นอุปสรรคสำคัญในการขยายรายได้ของตลาด ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ซึ่งมีราคาแพงกว่าคอมพิวเตอร์ทั่วไปถึง 10 เท่า และมีค่าบำรุงรักษาสูง โดยจะต้องแต่งตั้งทีมผู้เชี่ยวชาญเพื่อดูแลและจัดการซูเปอร์คอมพิวเตอร์และใช้แอปพลิเคชันเฉพาะที่สามารถตรวจจับปัญหาตลอดจนการใช้งานเครื่องทั่วไปได้ ข้อเสียอื่นๆ ที่อาจะเป็นอุปสรรคต่อการเติบโตคือ การใช้พลังงาน และการปล่อยความร้อน
ทั้งนี้ จากผลการจัดอันดับซูเปอร์คอมพิวเตอร์ TOP 500 ครั้ง 62 เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2566 ระบุว่าระบบ Frontier ยังคงรักษาตำแหน่งสูงสุดไว้ได้ และยังคงเป็นเครื่อง Exascale เพียงเครื่องเดียวที่อยู่ในรายการจัดอันดับนี้
Frontier
Frontier
Frontier ซึ่งตั้งอยู่ที่ห้องปฏิบัติการแห่งชาติ Oak Ridge (ORNL) ในรัฐเทนเนสซี ประเทศสหรัฐอเมริกา เป็นผู้นำกลุ่ม ไม่เปลี่ยนแปลงจากการจัดอันดับเมื่อเดือนมิถุนายน 2566 ส่วนระบบ Aurora ใหม่ โดย Intel ที่ Argonne Leadership Computing Facility ในรัฐอิลลินอยส์ ประเทศสหรัฐอเมริกา ทะยานเข้ามาอยู่ในอันดับที่ 2 แทนที่ Fugaku ในเมืองโกเบ ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งหล่นมาอยู่อันดับที่ 4 แต่ยังคงเป็นอันดับสูงสุดนอกสหรัฐอเมริกา ขณะที่ระบบ Eagle ซึ่งติดตั้งใน Microsoft Azure Cloud ในประเทศสหรัฐอเมริกา ครองอันดับที่ 3 และระบบ LUMI ในเมือง Kajaani ประเทศฟินแลนด์ คว้าอันดับที่ 5 แต่นับเป็นระบบที่ใหญ่ที่สุดในยุโรป

ที่มา :