องค์กรต้องปรับตัวอย่างไร & ไทยพร้อมแค่ไหน? คำถามที่ต้องตอบในยุคที่ Quantum Computer ถอดรหัสลับข้อมูล จากพันปีเหลือหลักนาที

ต้องยอมรับว่า เมื่ออ่านจั่วหัวของบทความที่เผยแพร่ใน Facebook : NECTEC NSTDA ที่ระบุว่าในยุคนี้ วิทยาการคอมพิวเตอร์ได้พัฒนาไปได้อย่างรวดเร็วเหนือความคาดหมาย เมื่อ Quantum Computer สามารถถอดรหัสลับข้อมูลที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานหลายพันปี เหลือหลักนาทีเท่านั้น

โดยในการเสวนา “เมื่อคอมพิวเตอร์ควอนตัมไล่ล่าคุณ : ยุทธศาสตร์การยกระดับความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ในยุคควอนตัม” ที่จัดโดย NECTEC NSTDA และหน่วยงานพันธมิตร ได้อธิบายเพิ่มเติมว่า ถ้าจะพูดถึงเรื่องของรหัสลับ หรือ วิทยาการการเข้ารหัส (Cryptography) มีประวัติศาสตร์ยาวนานหลายพันปี ยกตัวอย่างการทำรหัสลับแบบหนึ่งที่เรียกว่า Scytale cipher ในช่วงก่อนคริสต์ศักราช 400 ปี คือ การนำหนังสัตว์มาเขียนตัวอักษรเรียงเป็นแถวๆ โดยถอดรหัสเหล่านั้นได้ก็ต่อเมื่อต้องนำหนังสัตว์ไปพันกับไม้ทรงกระบอกที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเหมาะสมเท่านั้นเพื่อปกป้องความลับของข้อมูล 
จนกระทั่งมาในยุคปัจจุบัน ศาสตร์การเข้ารหัสลับมีความหมายที่กว้างขวางขึ้น นอกจากการปกป้องความลับของข้อมูลแล้ว ยังมีการใช้ในการปกป้องความแท้จริง และการตรวจสอบที่มาของข้อมูล อย่างการทำลายมือชื่อดิจิทัล (Digital signature) หรือการเข้ารหัสที่ใกล้ตัวทุกคนมากที่สุด คือ การเชื่อมต่อที่มีความมั่นคงปลอดภัยระหว่างอุปกรณ์และเว็บ Server เมื่อใช้งานอินเทอร์เน็ตผ่านโปรโตคอลที่เรียกว่า https ที่ช่วยให้การส่งข้อมูลที่มีความละเอียดอ่อน อย่าง รหัสผ่าน ข้อมูลการทำธุรกรรม การซื้อสินค้าบนโลกออนไลน์ ให้มีความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น นี่คือสาระที่ทาง ดร.สุนทร ศิระไพศาล นักวิจัย ทีมวิจัยความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศ ของ NECTEC อธิบายเพิ่มเติม

Quantum Computer

จากนั้น ดร.ศรัณย์ สัมฤทธิ์เดชขจร กรรมการบริหารและรักษาการผู้อำนวยการสถาบันนโยบายสาธารณะและการพัฒนาสำนักงานสภาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ได้อธิบายเพิ่มเติมว่า
“ด้วยศักยภาพของคอมพิวเตอร์ หรือ ซุปเปอร์คอมพิวเตอร์ในปัจจุบันจะต้องใช้เวลาหลักร้อยถึงหลักพันปีในการถอดรหัสลับข้อมูลที่มีการเข้ารหัสลับไว้ด้วยกุญแจรหัสลับที่ยาวเพียงพอ”
“อย่างไรก็ตาม ความปลอดภัยของการเข้ารหัสในวันนี้ ไม่ได้รับประกันว่าข้อมูลของเราจะปลอดภัยตลอดไป ยกอย่างการโจมตีแบบ Harvest Now, Decrypt Later คือ การเก็บสะสมข้อมูลเอาไว้ก่อน เพื่อรอวันและเวลาที่ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีจะสามารถถอดรหัสลับ ข้อมูลนั้นได้”
“และ ควอนตัมคอมพิวเตอร์ (Quantum Computer) ที่มีศักยภาพในการถอดรหัสข้อมูลที่เข้ารหัสลับโดยใช้ระยะเวลาเพียงหลักนาที อาจถูกพัฒนาสำเร็จได้ในอนาคตอันใกล้  ถึงแม้ว่าคอมพิวเตอร์ควอนตัมอาจจะไม่สามารถแทนที่คอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์อัจฉริยะที่เราใช้อยู่ในปัจจุบันทั้งหมด แต่ประชาชนทั่วไปอาจสามารถเข้าถึงคอมพิวเตอร์ควอนตัมได้ผ่านบริการในรูปแบบ Quantum Computing as a Service (QssS) ไม่ว่าจะเป็น IBM, Microsoft, Google, AWS, DWAVE, Baidu เป็นต้น”

Quantum Computer

รีวิวยุทธศาสตร์การยกระดับความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ในยุค Quantum Computer ระดับโลกและไทย

สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา (The U.S. National Institute of Standards and Technology – NIST) ได้ริเริ่มกระบวนการ ประเมิน สร้างมาตรฐานเพื่อพัฒนาระบบ หรือ อัลกอริทึมการเข้ารหัสที่ปลอดภัยกับทั้งควอนตัมคอมพิวเตอร์และคอมพิวเตอร์ทั่วไป และสามารถทำงานร่วมกับโปรโตคอลและเครือข่ายการสื่อสารที่มีอยู่ได้ หรือที่เรียกว่า Post-quantum cryptography (PQC) ซึ่งปัจจุบันได้มีการประกาศร่างมาตรฐานจำนวน 3 ฉบับเพื่อขอรับความคิดเห็น และวางแผนจัดการประชุม NIST PQC standardization Conference ครั้งที่ 5 ในปีหน้าเพื่อหารือเกี่ยวกับแง่มุมต่างๆ ของอัลกอริทึม และเพื่อรับข้อเสนอสำหรับเกี่ยวกับการกำหนดมาตรฐานอีกด้วย
สำหรับประเทศไทย ดร.ศรัณย์ มองว่า ยังไม่สายที่จะนำเรื่องการรับมือ Quantum Computing นี้เข้าสู่ 13 หมุดหมายภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570) โดยเฉพาะอย่างหมุดหมายที่ 6 “ศูนย์กลางดิจิทัลและอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ” อย่างไรก็ตาม เรื่องโครงสร้างพื้นฐานด้านความปลอดภัยไซเบอร์ (Cyber Security) นั้นคลอบคลุมทุกๆ หมุดหมายในการพัฒนาประเทศ ไม่เพียงเฉพาะหมุดหมายที่ 6 เท่านั้น

Quantum Computer

ยกตัวอย่าง ในมิติภาคการผลิตและบริการเป้าหมาย ไม่ว่าจะเป็น หมุดหมายเรื่อง สินค้าเกษตร และเกษตรแปรรูปมูลค่าสูง การท่องเที่ยวที่เน้นคุณภาพและความยั่งยืน ฐานการผลิตยานยนต์ไฟฟ้าที่สำคัญของโลก การแพทย์และสุขภาพมูลค่าสูง โลจิสติกส์ที่สำคัญของภูมิภาค
ดังนั้น หากเราสามารถเชื่อมโยงการทำงานเพื่อพัฒนาตอบโจทย์ 13 หมุดหมายเข้าด้วยกัน ทำงานขยับไปพร้อมกัน ขับเคลื่อนทั้งองคาพยพเพื่อไม่ให้เกิดช่องโหว่ จะช่วยยกระดับขีดความสามารถของประเทศได้ ทั้งสร้างคน สร้างงาน สร้างอุตสาหกรรมไปพร้อมกัน
นอกจากนี้ พลอากาศตรี อมร ชมเชย เลขาธิการคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า
“สกมช. ร่วมกับพันธมิตร เตรียมประกาศ Post-quantum cryptography guideline เพื่อให้ทุกๆ หน่วยงานมีแนวทางในการรับมือ และชวนคิดกันว่าข้อมูลที่เก็บอยู่ในแต่ละหน่วยงานมีการเก็บรูปแบบไหน ปลอดภัยหรือไม่อย่างไร เพราะบ่อยครั้งเมื่อข้อมูลรั่วไหล อาจไม่จำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีใดๆ ถอดรหัสเลยเพราะไม่ได้เข้ารหัสแต่แรก เพราะฉะนั้นเรื่องการให้ความสำคัญกับเรื่องความปลอดภัยไซเบอร์ (Cyber Security) การสร้างความตระหนักเรื่องสุขอนามัยขั้นพื้นฐานทางไซเบอร์ (Cyber Hygiene) ต้องเริ่มตั้งแต่ตอนนี้”

Quantum Computer

ชี้ 3 ประเด็นที่องค์กรต้องเตรียมตั้งรับเพื่อความปลอดภัยของข้อมูล

ถึงแม้ปัจจุบันกระบวนการการเพื่อสร้างมาตรฐานการเข้ารหัส PQC กำลังดำเนินอยู่ แต่องค์กรต่างๆ ควรการเตรียมตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อให้สะดวกต่อการเปลี่ยนไปใช้มาตรฐานการเข้ารหัส PQC อย่างมีประสิทธิภาพ โดย คุณพรสรรค์ พรวัฒนาโชคชัย Business Development Director บริษัท บีทามส์ โซลูชั่น จำกัด ได้สรุปข้อมูลยุทธศาสตร์ของกระทรวงความมั่นคงแห่งมาตุภูมิสหรัฐ (DSH) สู่ 3 ประเด็นที่องค์กรต้องเตรียมพร้อม
  • การทำ Data Inventory
องค์กรควรจัดทำรายการชุดข้อมูล หรือ ระบบ ว่าระบบใดที่จัดเก็บข้อมูลที่มีความละเอียดอ่อนและสำคัญซึ่งต้องได้รับการรักษาความปลอดภัยเป็นระยะเวลานาน และต้องระบุรายละเอียดเกี่ยวกับข้อมูล ไม่ว่าจะเป็น เทคโนโลยี หรือ ชนิดการเข้ารหัส (Cryptographic Technolgoy) การได้มาของข้อมูล (Data acquisition) มาตรฐานการรักษาความปลอดภัยข้อมูล (Data security standards) รวมถึงควรระบุว่าการเข้ารหัสกุญสาธารณะ (Public key cryptography) ไว้ที่ใดและเพื่อวัตถุประสงค์ใด และทำเครื่องหมายว่าข้อมูลดังกล่าวมีความเสี่ยง เพื่อให้สะดวกต่อการอัปเดท หรือ เปลี่ยนแปลงในอนาคต
  • การจัดลำดับความสำคัญ (Prioritizing)
ว่าระบบหรือข้อมูลที่ต้องเปลี่ยนแปลงการเข้ารหัส (Cryptographic Technolgoy)  เพื่อป้องกันการโจมตีด้วยควอนตัมคอมพิวเตอร์ในอนาคต
  • การพัฒนาแผนการ (Plan)
สำหรับการเปลี่ยนแปลงระบบเมื่อมีการเผยแพร่มาตรฐาน (post-quantum cryptographic)

Quantum Computer

NECTEC กับงานวิจัยด้าน Quantum Technology

ต่อไป บนเวทีเสวนามีการรีวิผลงานวิจัยของ ในด้าน NECTEC Quantum Random Number Generator ใช้เทคโนโลยีทางด้านควอนตัม โดยความปลอดภัยของระบบต่างๆ อยู่บนสมมุติฐานที่ว่ากุญแจรหัสลับที่ใช้จะต้องมาจากการสุ่มที่แท้จริง และไม่สามารถคาดเดาได้ เนื่องจากข้อจำกัดการสุ่มแบบเดิมที่ใช้การสุ่มที่มาจากโปรแกรมคอมพิวเตอร์ซึ่งให้ชุดเลขสุ่มที่สร้างมากจากอัลกอริทึมที่สามารถคำนวณย้อนกลับได้
จากข้อจำกัดดังกล่าวจึงเกิดการพัฒนาเทคโนโลยีการสุ่มตัวเลขโดยใช้เทคโนโลยีควอนตัม ทึ่เป็นการสกัดเลขสุ่มจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ และให้ชุดเลขสุ่มแท้ ที่ไม่สามารถคำนวณย้อนกลับได้และคาดเดาล่วงหน้าไม่ได้ NECTEC Quantum Random Number Generator เป็นชุดอุปกรณ์ที่เป็นต้นแบบงานวิจัย โดยได้มีการนำไปเชื่อมต่อกับระบบคลาวด์ เพื่อเป็นต้นแบบงานวิจัยในรูปแบบ Cloud Platform ในชื่อ randomQ 
ต่อมาเป็น Farmer ONE ระบบการให้บริการข้อมูลเกษตรกรกลาง ซึ่งเนคเทค สวทช. ได้เข้าไปมีส่วนช่วยในการ จัดทำระบบปกป้องเพิ่มความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูล โดยออกแบบระบบให้มีการรวมข้อมูลมาไว้ที่ส่วนส่วนกลาง รวมถึงมีการตั้งรับกับการโจมตีข้อมูลที่อาจเกิดขึ้นในอนาตต และเริ่มทำการศึกษาเปลี่ยนแปลงอัลกอริทึมที่ใช้ในการเข้ารหัสข้อมูลเหล่านี้ให้เป็นนิรนาม รวมถึงวิธีการด้าน PQC อีกด้วย
ส่วนในด้าน Traceability ระบบการตรวจสอบย้อนกลับผลผลิตทางการเกษตรโดยเริ่มต้นจากทุเรียน ซึ่งเป็นผลไม้ไทยที่ได้รับความนิยมและมีการส่งออกไปจำหน่ายในต่างประเทศ โดยจำเป็นต้องมีการจัดทำมาตรฐานทั้งในเรื่องความปลอดภัย สารเคมี การปลูกที่เป็นมิตรต่อโลก ซึ่งข้อมูลการตรวจสอบย้อนกลับนี้หากถูกโจมตีอาจทำให้เกิดการปลอมแปลงมาตรฐานได้ เนคเทค สวทช. จึงริเริ่มศึกษาความเป็นไปได้ในการนำเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง เช่น PQC เข้ามาประยุกต์ใช้เพื่อป้องกันการโจมตีดังกล่าวด้วย

อัปเดตทุกเทคโนโลยีจำเป็นในยุคไซเบอร์ซีเคียวริตี้

ส่องพฤติกรรมคนไทยกับการรับมือภัยไซเบอร์ในปี 2566 โดย AIS อุ่นใจ CYBER

รู้เพื่อนำไปปรับใช้ กับการยืมมือให้ GenAI ช่วยจัดการ “ความเสี่ยงบนไซเบอร์” ยุคนี้

ไหวไหม!? ถ้าจะต้องรับมือกับ Deepfake อาชญากรรมไซเบอร์ที่น่ากลัวและอันตรายมากขึ้นทุกวัน