ข่าวดีวงการแพทย์ AI สามารถทำนายโรคอัลไซเมอร์ได้ล่วงหน้านานถึง 7 ปี

นักวิจัยจาก University of California, San Francisco (UCSF) มหาวิทยาลัยชั้นนำด้านสุขภาพของโลก ได้พัฒนาวิธีที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) สามารถทำนายโรคอัลไซเมอร์ก่อนเริ่มแสดงอาการได้นานถึง 7 ปี โดยใช้การเรียนรู้ของเครื่อง (ML) เพื่อวิเคราะห์บันทึกของผู้ป่วย


อัลไซเมอร์
เป็นระยะเวลานานมากแล้วที่นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกพยายามค้นหาปัจจัยขับเคลื่อนทางชีวภาพเพื่อทำนายโรคอัลไซเมอร์ตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อป้องกันภัยคุกคามจากโรคสมองเสื่อมที่ลุกลาม ทำลายความทรงจำนี้เป็นโรคร้ายแรงที่ทำให้ถึงแก่ชีวิตในท้ายที่สุด โดยผู้ป่วยเกือบ 2 ใน 3 เป็นผู้หญิง ความเสี่ยงในการเป็นโรคนี้จะเพิ่มขึ้นตามอายุ และผู้หญิงมีแนวโน้มที่จะมีอายุยืนยาวกว่าผู้ชาย แต่ไม่สามารถอธิบายได้แน่ชัดว่าทำไมผู้หญิงถึงเป็นโรคนี้มากกว่าผู้ชาย
การศึกษานี้เน้นย้ำว่าคอเลสเตอรอลสูงและโรคกระดูกพรุน โดยเฉพาะโรคกระดูกพรุนในผู้หญิง เป็นตัวทำนายหลักของโรคอัลไซเมอร์ โดยแสดงให้เห็นถึงศักยภาพของ AI ในการเปิดเผยรูปแบบโรคนี้ที่ซับซ้อนและตัวขับเคลื่อนทางชีวภาพ ด้วยการบูรณาการข้อมูลทางคลินิกซึ่งประกอบด้วยผู้ป่วยมากกว่า 5 ล้านคน เพื่อค้นหาอาการที่เกิดขึ้นร่วมกันในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคอัลไซเมอร์ที่ศูนย์ความจำและผู้สูงอายุของ UCSF เมื่อเปรียบเทียบกับคนทั่วไปที่ไม่ได้ป่วยเป็นโรคนี้ เข้ากับฐานข้อมูลทางพันธุกรรมผ่านเครื่องมือต่างๆ เช่น SPOKE ของ UCSF (เครื่องมือความรู้แบบเปิดเกี่ยวกับยาที่แม่นยำและปรับขนาดได้) โดยทีมงานได้ระบุยีน MS4A6A ที่เชื่อมโยงกับโรคอัลไซเมอร์ ซึ่งเป็นช่องทางใหม่สำหรับการวินิจฉัยโรคตั้งแต่เนิ่นๆ และทำความเข้าใจถึงอิทธิพลที่ต่อกันระหว่างสภาวะสุขภาพที่แตกต่างกันของแต่ละบุคคลกับความเสี่ยงของโรคอัลไซเมอร์
University of California, San Francisco (UCSF)
“นี่เป็นก้าวแรกในการใช้ AI กับข้อมูลทางคลินิกตามปกติ ไม่เพียงแต่เพื่อระบุความเสี่ยงในการเกิดโรคอัลไซเมอร์โดยเร็วที่สุดเท่านั้น แต่ยังใช้ทำความเข้าใจชีววิทยาที่อยู่เบื้องหลังด้วย ซึ่งการใช้ AI นี้ เป็นการระบุความเสี่ยงโดยพิจารณาจากโรคต่างๆ รวมกัน” Alice Tang นักศึกษาปริญญาเอกแพทยศาสตร์และปรัชญา หรือ MD–PhD (ปริญญาดุษฎีบัณฑิตสองหลักสูตรสำหรับแพทย์และนักวิทยาศาสตร์ โดยผสมผสานการฝึกอบรมวิชาชีพของปริญญาแพทยศาสตร์เข้ากับความเชี่ยวชาญด้านการวิจัยของปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต) ใน Sirota Lab ที่ UCSF กล่าว
Alice Tang
Alice Tang กล่าวเพิ่มเติมว่า “การรวมกันของโรคต่างๆ ช่วยให้แบบจำลองของเราคาดการณ์การโจมตีของอัลไซเมอร์ ได้ และการค้นพบของเราที่สำคัญคือ โรคกระดูกพรุนเป็นปัจจัยพยากรณ์ประการหนึ่งสำหรับผู้หญิง โดยเน้นย้ำถึงความสัมพันธ์ทางชีวภาพระหว่างสุขภาพกระดูกและความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม”
เพื่อทำความเข้าใจชีววิทยาที่เป็นรากฐานของการทำนายของแบบจำลอง นักวิจัยได้ใช้ฐานข้อมูลโมเลกุลสาธารณะและเครื่องมือพิเศษซึ่งพัฒนาขึ้นที่ UCSF ที่เรียกว่า SPOKE (Scalable Precision Medicine Oriented Knowledge Engine) ซึ่งได้รับการพัฒนาขึ้นในห้องทดลองของ Sergio Baranzini ศาสตราจารย์ด้านประสาทวิทยาและเป็นสมาชิกของ UCSF Weill Institute for Neurosciences
SPOKE เป็นฐานข้อมูลของฐานข้อมูลที่นักวิจัยสามารถใช้เพื่อระบุรูปแบบและเป้าหมายระดับโมเลกุลที่เป็นไปได้สำหรับการบำบัด โดยศึกษาความสัมพันธ์ที่รู้จักกันดีระหว่างโรคอัลไซเมอร์กับคอเลสเตอรอลสูง ผ่านทางยีน Apolipoprotein E หรือ APOE4 ในรูปแบบที่แตกต่างกัน แต่เมื่อรวมกับฐานข้อมูลทางพันธุกรรม มันยังระบุความเชื่อมโยงระหว่างโรคกระดูกพรุนและโรคอัลไซเมอร์ในผู้หญิง ผ่านทางยีนที่ไม่ค่อยมีคนรู้จักเรียกว่า MS4A6A
การศึกษานี้ให้ผลลัพธ์ที่น่าพึงพอใจ เพราะการเรียนรู้ของเครื่องที่นำไปใช้กับข้อมูลทางคลินิกสามารถทำนายการโจมตีของโรคอัลไซเมอร์ได้อย่างแม่นยำ 72% ล่วงหน้าสูงสุด 7 ปี ซึ่งคาดว่าแนวทางนี้จะเพิ่มประสิทธิภาพการรักษาที่แม่นยำสำหรับโรคอัลไซเมอร์และโรคที่ท้าทายอื่นที่วินิจฉัยยาก ๆ เช่น โรคลูปัส และเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ เป็นต้น

อัลไซเมอร์

“นี่เป็นตัวอย่างที่ดีของวิธีที่เราสามารถใช้ประโยชน์จากข้อมูลผู้ป่วยด้วยการเรียนรู้ของเครื่องเพื่อคาดการณ์ว่าผู้ป่วยรายใดมีแนวโน้มที่จะเป็นโรคอัลไซเมอร์มากกว่า และยังเข้าใจเหตุผลว่าทำไมจึงเป็นเช่นนั้น” Marina Sirota รองศาสตราจารย์ที่สถาบันวิทยาศาสตร์สุขภาพคอมพิวเตอร์ Bakar ที่ UCSF กล่าว
ทั้งนี้ โรคอัลไซเมอร์มีผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อเศรษฐกิจโลก เนื่องมาจากค่ารักษาพยาบาลที่สูงซึ่งเกี่ยวข้องกับการรักษา ภาระทางเศรษฐกิจต่อผู้ป่วยและผู้ดูแล และการสูญเสียผลิตภาพในกำลังคน ค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลโดยประมาณที่เกี่ยวข้องกับการรักษาโรคอัลไซเมอร์อยู่ที่ 321,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2565 โดยคาดว่าจะมีค่าใช้จ่ายเกิน 1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายในปี 2593
นอกจากนี้ ค่าใช้จ่ายรายปีทั้งหมดสำหรับผู้รับผลประโยชน์โครงการประกันสุขภาพของรัฐบาลสหรัฐอเมริกา (Medicare) ของผู้ป่วยที่เป็นโรคอัลไซเมอร์หรือภาวะสมองเสื่อมอื่นๆ จะสูงกว่าผู้ที่ไม่ได้เป็นโรคอัลไซเมอร์ประมาณ 3 เท่า
ภาระทางเศรษฐกิจยิ่งเลวร้ายลงอีกจากต้นทุนทางอ้อมในการดูแล ซึ่งครอบครัวหรือผู้ดูแลของผู้ป่วยต้องรับผิดชอบเป็นส่วนใหญ่
ไม่เพียงเท่านี้ ภาวะสมองเสื่อมมีผลกระทบต่อพนักงานอย่างมาก โดยชาวอเมริกันเกือบ 16 ล้านคนให้การดูแลผู้ที่เป็นโรคอัลไซเมอร์หรือภาวะสมองเสื่อมอื่นๆ โดยไม่ได้รับค่าจ้าง ซึ่งนำไปสู่ผลกระทบที่สำคัญต่อการทำงานและประสิทธิภาพการทำงาน แต่ผลกระทบทางเศรษฐกิจของภาวะสมองเสื่อมไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในประเทศสหรัฐอเมริกาเท่านั้น เนื่องจากคาดว่าจะเป็นภาวะด้านสุขภาพที่มีค่าใช้จ่ายสูงที่สุดในสหราชอาณาจักรภายในปี 2573 โดยคาดว่าจะมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่า เป็น 47,000 ล้านปอนด์ภายในปี 2593

อัลไซเมอร์

นอกจากสหรัฐอเมริกาและยุโรปแล้ว อัลไซเมอร์ถือเป็นวิกฤตของคนทั้งโลก โดยองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าทุกๆ 3.2 วินาที จะมีผู้ป่วยอัลไซเมอร์รายใหม่ จากปัจจุบันมีผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์มากกว่า 55 ล้านคนทั่วโลก และคาดว่าจำนวนนี้จะเพิ่มขึ้นเป็น 139 ล้านคน ภายในปี 2593 เนื่องจากมีผู้ป่วยใหม่เพิ่มขึ้นประมาณ 10 ล้านรายในแต่ละปี
ค่าใช้จ่ายของโรคอัลไซเมอร์ทั่วโลกต่อปีในปัจจุบันมีมูลค่ามากกว่า 1.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็น 2.8 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายในปี 2573 ทำให้ต้นทุนโรคอัลไซเมอร์ทั่วโลกต่อปีจะสูงกว่าผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ต่อปีในปัจจุบันของอิตาลี ซึ่งเป็นประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับ 8 ของโลก
ดังนั้น ผลกระทบทางเศรษฐกิจของโรคอัลไซเมอร์จึงสั่นคลอนระบบการดูแลสุขภาพและเศรษฐกิจทั่วโลก โดยเฉพาะในประเทศที่มีรายได้ต่ำและปานกลาง เพราะมากกว่า 60% ของผู้ที่ได้รับผลกระทบจากโรคอัลไซเมอร์อาศัยอยู่ในประเทศที่มีรายได้ต่ำและปานกลาง

ตามรายงานล่าสุดในปี 2564 โดย Alzheimer’s Disease International (AZI) คาดว่า 75% ของผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมทั่วโลกยังคงไม่ได้รับการวินิจฉัย โดยการขาดความตระหนักถือเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการวินิจฉัย และมีอัตราที่ไม่ได้รับการวินิจฉัยสูงถึง 90% ในประเทศที่มีรายได้ต่ำและปานกลางบางประเทศ
ขณะนี้ยังไม่มีวิธีการรักษาที่สามารถรักษาหรือเปลี่ยนแปลงภาวะสมองเสื่อมที่ก้าวหน้าได้ นอกจากนี้ ยังมีการตรวจสอบวิธีการรักษาใหม่ๆ มากมายในขั้นตอนต่างๆ ของการทดลองทางคลินิก
การวิจัยชี้ให้เห็นว่าผู้คนสามารถลดความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมได้โดยการออกกำลังกายเป็นประจำ หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ รักษาอาหารเพื่อสุขภาพ ตลอดจนควบคุมความดันโลหิต คอเลสเตอรอล และระดับน้ำตาลในเลือด

ที่มา :