การปฏิรูประบบการศึกษาไทย หรือยิ่งกว่านั้นคือการรื้อสร้างเปลี่ยนการศึกษาไทยให้ทันโลกทันการเปลี่ยนแปลง! นับเป็นโจทย์สำคัญยิ่ง! ที่ท้าทายหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา และทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาโดยตลอด และยิ่งเมื่อพบว่าในช่วงปี 2561 2562 ที่ผ่านมา มีบัณฑิตตกงานปีละราว 5 แสนคน ขณะที่มีผู้ที่อยู่ในวัยแรงงานกว่า 37.44 ล้านคน! โดยผู้มีงานทำ 37 ล้านคนแต่มีผู้ว่างงานกว่า 3.55 แสนคน นอกเหนือจากเหตุที่ควบคุมไม่ได้อย่างสภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำทั้งในประเทศและทั่วโลก! แต่หนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้จำนวนบัณฑิตตกงานพุ่งสูงเช่นนี้ หนีไม่พ้นภาคการศึกษาไทยที่ผลิตบัณฑิตออกมาไม่ตรงกับความต้องการของตลาดแรงงานในภาคอุตสาหกรรมที่กำลังปรับตัวและอุตสาหกรรมใหม่นั่นเอง
เมื่อรู้ถึงสาเหตุหลัก จึงต้องส่องปฏิบัติการที่มีการลงมือแก้ปัญหานี้..เป็นเหตุสำคัญให้ ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธานคณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC HDC) มีบทบาทสำคัญในการปรับสร้างระบบการศึกษายุคใหม่ ที่มีเป้าหมายสำคัญอยู่ที่การขับเคลื่อนปรับสร้างการผลิตและพัฒนาบุคลากรของไทยจากแนวทางเดิมให้ตอบโจทย์การมีงานทำ หยุดการตกงาน หยุดความสูญเปล่าของการผลิตบุคลากรของระบบการศึกษา สู่การศึกษาที่ตอบโจทย์การมีงานทำหรือ Demand Driven

หากเอ่ยชื่อ ดร.อภิชาต ทองอยู่ ในแวดวงการศึกษาไทยน่าจะคุ้นหูอยู่บ้าง เพราะนอกจากจะเป็น “บุคลากรทรงคุณค่าทางการศึกษา” ที่กรรมาธิการการอุดมศึกษา วุฒิสภาฯ ยกย่องให้เป็นผู้ปรับสร้างการศึกษายุคใหม่แล้ว ยังสร้างคุณูปการกับภาคการศึกษาไทยในฐานะผู้นำและที่ปรึกษาด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) และเป็นผู้สนับสนุนให้ภาคการศึกษาไทยทั้งอาชีวศึกษาและอุดมศึกษาได้ปรับตัวพัฒนาตามแนวทางการศึกษายุคใหม่ EEC Model ด้วย
การพิชิตภารกิจอันท้าทายปรับสร้างการเปลี่ยนผ่านระบบการศึกษาในพื้นที่ EEC ซึ่งเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญของการพัฒนาประเทศ ให้มีการผลิตบุคลากรที่มีทักษะสมรรถนะแม่นตรงตามที่ภาคอุตสาหกรรมต้องการทั้งด้านปริมาณและคุณภาพ ดร.อภิชาต ทองอยู่ หรือ “อาจารย์ญัค” จึงเป็น Key man คนสำคัญในการขับเคลื่อนภารกิจสำคัญนี้

“โจทย์การพัฒนาบุคลากรเพื่อตอบสนองความต้องการในพื้นที่ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ในช่วงปี 2562-2563 เป็นโจทย์ที่ท้าทายไม่น้อย เพราะในช่วงเวลานั้น การจัดศึกษานั้นไม่ตอบโจทย์และมีบัณฑิตตกงานปีละกว่า 5 แสนคน ขณะที่ ทิศทางการพัฒนาพื้นที่ EEC กำลังจะเป็นพื้นที่การลงทุนที่มุ่งดึงเอาเทคโนโลยีใหม่เข้ามายกระดับให้ประเทศไทยเดินหน้าสู่ Industry 4.0 ซึ่งตามเป้าหมายนี้จำเป็นต้องมีบุคลากรกลุ่มใหม่ที่มีความรู้เท่าทันเทคโนโลยีเข้าสู่ระบบงาน มีสมรรถนะที่แม่นตรงตามความต้องการของอุตสาหกรรม เพราะฉะนั้นจึงต้องมีการออกแบบการจัดการศึกษาและการพัฒนาบุคลากรใหม่ให้ทันต่อความต้องการนี้”
“ในภาพรวมเราได้เดินหน้าปรับเปลี่ยนการศึกษาในพื้นที่ โดยเริ่มจากการศึกษาระดับพื้นฐานที่มีการปรับโครงสร้างการศึกษาในพื้นที่ EEC ให้มีการเพิ่มการเรียนการสอนเรื่อง Coding เน้นแนวทาง STEM และเพิ่มการเรียน 3 ภาษา ตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาลถึงมัธยมศึกษา ที่ตอบโจทย์ความก้าวหน้าใหม่และการวางรากฐานความรู้และเทคโนโลยียุคใหม่ในกระบวนการผลิตคน”
“ส่วนระดับอาชีวะ ก็มีการสร้างบุคลากรกลุ่มใหม่ขึ้นมา โดยขยายผลจากการวางรากฐานการศึกษาที่ ดร.เสนาะ อูนากูล ได้วางไว้ โดยใช้รูปแบบการจัดการศึกษาที่เคยทำที่ วิทยาลัยเทคนิคไทย-ออสเตรีย (วท.สัตหีบ) หรือ สัตหีบโมเดล ที่เกิดจากความร่วมมือระหว่าง ไทย-ออสเตรีย มาปรับเป็น EEC Model Type A ซึ่งเป็นการจับมือกันผลิตและพัฒนาบุคลากรระหว่างภาคการศึกษากับภาคอุตสาหกรรมเชื่อมประสานกัน ให้การเรียนกับการทำงานมีประสบการณ์ร่วมเพื่อสร้างคนตอบโจทย์ตรงตามต้องการ ทำให้ระบบการศึกษาไทยปรับเข้าหาภาคอุตสาหกรรม และภาคอุตสาหกรรมเปิดรับภาคการศึกษามากขึ้น นำสู่ความร่วมมือในการออกแบบหลักสูตร จัดการเรียนการสอน ร่วมสร้างประสบการณ์ให้กับผู้เรียนและสถานศึกษา โดยภาคอุตสาหกรรมจะได้บุคลากรที่ตรงตามความต้องการจริง”
“ส่วน EEC Model Type B เป็นส่วนมาเสริมสร้างความเข้มแข็งในการเปลี่ยนผ่านด้วยการพัฒนาในแบบ Reskill, Upskill, New skill ในแบบการจัดฝึกอบรมหลักสูตรระยะสั้น เร่งการพัฒนาสมรรถนะบุคลากรให้ตรงตามความต้องการยุคใหม่และการเปลี่ยนผ่านของเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์ 12 อุตสาหกรรมเป้าหมาย ในแบบทำงานได้ทันที โดยการจัดการอบรมรูปแบบนี้ ทางภาคอุตสาหกรรมจะมีส่วนร่วมรับผิดชอบค่าใช้จ่ายกับทาง EEC ในสัดส่วน 50:50”

“การปรับสร้างการศึกษาด้วย EEC Model ทั้งสองแบบนี้มีส่วนทำให้ระบบการศึกษาในพื้นที่ EEC ได้ปรับตัวไปในทิศทางที่ตอบโจทย์ความต้องการจริง-มีงานทำจริง เพราะอย่างน้อย 30-40 วิทยาลัยอาชีวศึกษาในพื้นที่ EEC มีการปรับทิศทางของสถาบันการศึกษาตามโมเดล Excellent Center ที่มีจุดมุ่งหมายจะพัฒนาบุคลากรที่มีความเก่งรอบด้านในสาขาวิชาต่างๆ ขึ้นมา ต่อมาก็ปรับเป็น CVM Center of Vocational Manpower management คือ เป็นสถาบันที่เสริมสร้างการบริหารจัดการบุคลากรที่มีความเก่ง-มีการปรับสมรรถนะ ทักษะ ให้ตรงตามความต้องการของภาคอุตสาหกรรม”
“ความเคลื่อนไหวเหล่านี้ได้นำมาสู่ความร่วมมือระหว่างภาคอุตสาหกรรมกับสถาบันการศึกษาทั้งในระดับอาชีวศึกษาและอุดมศึกษา ที่สร้างความเข้าใจในการผลิตบุคลากรร่วมกัน คือเราเป็นตัวประสานให้เกิดการเชื่อมต่อการพัฒนาการศึกษาระหว่างภาคอุตสาหกรรมและภาคการศึกษา ที่ทำพร้อมไปกับการสร้าง Ecosystem กับเครือข่ายศูนย์เชี่ยวชาญด้านต่างๆขึ้นมาทั้งหมด 12 ศูนย์ ซึ่งได้แก่”

1. EEC Automation Park จัดอบรมในหลักสูตรต่างๆ ได้แก่ System Analyst, Business Strategy, Operation KPI, OT Model System Design (Grippers, Visions, Low-Cost Automation) เป็นต้น
2. ศูนย์เครือข่ายการเรียนรู้ด้านแมคคาทรอนิกส์ (ENMEC) สำนักวิชาวิศวกรรมศาสตร์และนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก (มทร.ตะวันออก)
3. MARA ศูนย์พัฒนาทักษะด้านออโตเมชั่นและหุ่นยนต์ สถาบันพัฒนาบุคลากรสาขาเทคโนโลยีการผลิตอัตโนมัติและหุ่นยนต์ กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน
4. ENTOUR ศูนย์เครือข่ายการพัฒนากำลังคนด้านการท่องเที่ยวกลุ่มรายได้ดี ที่มี TIL (Tourism Innovation Lab) สนับสนุนการพัฒนาบุคลากรกลุ่มการท่องเที่ยวยุคใหม่รายได้สูง อยู่ที่คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยบูรพา
5. ศูนย์เครือข่ายพาณิชยนาวี ENMATE ณ คณะพาณิชยนาวีนานาชาติ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา
6. EEC Welding Center ศูนย์เทคโนโลยีงานเชื่อมและอุตสาหกรรมเหล็ก ศูนย์วิจัยและฝึกอบรมทรัพยากรมนุษย์เพื่ออุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
7. EV CONEX ศูนย์เชี่ยวชาญยานยนต์ไฟฟ้าดัดแปลงอีอีซี คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา

8. Smart Electronics Center ศูนย์พัฒนาบุคลากรด้านอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ คณะวิทยาศาสตร์ประยุกต์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ (มจพ.)
9. ENRAIL ศูนย์ดำเนินการขับเคลื่อนเครือข่ายศูนย์ระบบรางในพื้นที่อีอีซี วิทยาลัยเทคนิคชลบุรี และ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (มทร.ธัญบุรี)
10. ENLOC ศูนย์เครือข่ายด้านการพัฒนาบุคลากรในอุตสาหกรรมโลจิสติกส์ สาขาวิชาเทคโนโลยีโลจิสติกส์และการจัดการระบบขนส่ง คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก (มทร.ตะวันออก)
11. EEC Aviation Center ศูนย์พัฒนาบุคลากรด้านอากาศยาน (AVIATION) สถาบันการบิน คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (มทร.ธัญบุรี) และวิทยาลัยเทคนิคสัตหีบ
12. Medical Hub ศูนย์พัทยา ศูนย์เครือข่ายด้านการแพทย์และสุขภาพครบวงจร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์พัทยา
“ในการปรับรื้อสร้างการศึกษาใหม่นี้เราทำงานร่วมกับกระทรวงศึกษา กระทรวงอุดมศึกษา กระทรวงแรงงาน และกระทรวงอุตสาหกรรม ควบคู่กันไป ซึ่งงานนี้ขับเคลื่อนตั้งแต่ยุคหมอธีรเกียรติ เป็น รมว.ศึกษา และต่อมาที่ รมว.ณัฐพล ฯ และต่อมาถึงการตั้งกระทรวงอุดมฯ ที่มีอาจารย์สุวิทย์ เมษินทรีย์ จนถึง อาจารย์อเนก เหล่าธรรมทัศน์ ความต่อเนื่องระยะหนึ่งที่ทำงานคู่กันมาก็มีการปรับสร้างระบบระเบียบรับมือความเปลี่ยนแปลงให้การศึกษาและการพัฒนาคนก้าวหน้าขึ้นพยายามตามโลกให้ทัน”

“EEC HDC ที่ผมเป็นประธาน เป็นสายปฏิบัติการหลักที่มุ่งสร้างการปรับตัวเปลี่ยนผ่านการศึกษาและการผลิตบุคลากรผ่านการเชื่อมประสานกับอุตสาหกรรมเป้าหมาย เน้นผลิตคนให้ได้ตามทักษะสมรรถนะที่ต้องการ ขณะเดียวกันก็หนุนสร้าง Eco system ในระบบการศึกษาและการสร้างคนให้ขับเคลื่อนก้าวหน้าไปบนฐานเทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อมในการเรียนรู้ในโลกใบใหม่ เราทำงานกับ 4 กระทรวง 19 มหาวิทยาลัย และกว่า 40 วิทยาลัยอาชีวะ ร่วมกับภาคอุตสาหกรรมกว่า 200 แห่ง ยกระดับสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กับประเทศกว่าแสนล้านบาทในช่วงที่ผ่านมา”
“วันนี้ EEC HDC ไม่ได้มีบทบาทหลักต่อไปแล้ว งานด้านนี้สำนัก HRD สกพอ. รับไม้ต่อไปทำงานเรื่องคนและการศึกษา เราถอยมาเป็นเหมือนพี่เลี้ยงสนับสนุนให้คำปรึกษาให้ทางสำนัก HRD และ EEC สร้างประโยชน์ด้านนี้อย่างเต็มที่เพื่อให้การพัฒนาคนและการศึกษาเกิดขึ้นอย่างแม่นตรงและยั่งยืน ที่ผ่านมาถือว่ามาได้ไกลมากแล้ว แต่หนทางข้างหน้าก็ยังอีกไกล! แต่ถ้าขับเคลื่อนไปในทิศทางที่ถูกต้องแม่นตรงก็ไม่น่าห่วงอะไรแล้ว ไม่ว่าจะไปได้ช้าหรือเร็ว”

“ที่ผ่านมาก็ขอขอบคุณบุคลากรหลายท่านและหลายสถาบันหลายองค์กรทั้งภาครัฐ เอกชน และภาคอุตสาหกรรมที่เข้าร่วมงานกับ EEC HDC จนขับเคลื่อนสร้างความก้าวหน้าได้ตลอดมา วันนี้มีหลายองค์กรหลายสถาบันกำลังร่วมกันจัดตั้ง HDC Consortium Thailand เพื่อเป็นกลไกขับเคลื่อนสนับสนุนการสร้างคนและการศึกษาในแบบอิสระ ช่วยเสริมรัฐบาลอีกแรงหนึ่ง ซึ่งผมก็เห็นด้วยและยินดีสนับสนุนครับจะได้ช่วยกันหลายๆ ทาง”
นี่คือภาพรวมที่ ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธาน EEC HDC ได้ขับสร้างการเปลี่ยนผ่านในการสร้างบุคลากรยุคใหม่และการศึกษาในช่วงที่ผ่านมาที่ วันนี้ EEC ได้เคลื่อนงานด้านนี้อย่างต่อเนื่องโดยสำนัก HRD ซึ่งเป็นหน่วยที่ขึ้นตรงกับเลขาธิการ EEC ที่กำลังขับเคลื่อนสร้างคนสร้างความก้าวหน้ารับมือที่จะตอบโจทย์การเปลี่ยนแปลงก้าวหน้าใหม่ที่ไหลบ่าเข้ามาอย่างต่อเนื่องในโลกใบใหม่นี้
เรื่องราวของการปรับสร้างการศึกษารูปแบบใหม่ให้เกิดขึ้นในสังคมไทย
EEC HDC กับก้าวต่อไปเพื่อต่อยอดความร่วมมือ ขยายผล EEC Model สู่การสร้างต้นแบบ การศึกษายุคใหม่ ของไทย












