“ญี่ปุ่น” เทพแห่งความละเมียดละไม “Recycle รองเท้า” อย่างยั่งยืน

รายงานการวิจัยหลายชิ้น ชี้ตรงกันว่า “รองเท้า” นั้น Recycle ได้ยากกว่าเสื้อผ้า

โดย 95% ของ “รองเท้า” ที่ผลิตขึ้นทั่วโลก จะถูกทิ้งโดยไม่ได้นำไป Recycle เพราะมัน Recycle ไม่ได้!
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในยุคที่ผู้คนพากันตื่นตระหนก และตระหนักรู้เกี่ยวกับสภาวะโลกร้อน และพากันหันมาใส่ใจเรื่องสิ่งแวดล้อมเพิ่มมากขึ้น ได้กลายเป็นแรงผลักดันให้ “ผู้ผลิตรองเท้า” เร่งพัฒนานวัตกรรมเพื่อให้ “รองเท้า” สามารถ Recycle ได้
ตัวอย่างสำคัญก็คือ “ญี่ปุ่น” เจ้าของฉายา “เทพแห่งความละเมียดละไม” ได้เป็นผู้ริเริ่มการ “Recycle รองเท้า” อย่างยั่งยืน
นำโดย ASICS ผู้ผลิตชุดกีฬารายใหญ่ของญี่ปุ่น ได้เปิดตัว Nimbus Mirai “รองเท้าวิ่ง” คุณสมบัติพิเศษ ที่ทั้ง “ลดการปล่อยคาร์บอน” และ สามารถ Recycle ได้
โดยทาง ASICS ได้ใช้เวลาเกือบ 4 ปี ในการพัฒนารองเท้าคู่แรกที่สามารถ Recycle ได้
Kamifukumoto Fumitaka หัวหน้าโครงการ Nimbus Mirai เผยว่า เป็นเรื่องยากที่จะสร้างสมดุลระหว่างความยั่งยืน กับ Function การใช้งาน และการ Design

“ผมต้องการให้ลูกค้าของเราสวมใส่รองเท้า ไม่ใช่เพราะรองเท้าคู่นั้นส่งเสริมความยั่งยืน แต่เพราะมันสวมใส่สบายมากกว่า” Kamifukumoto Fumitaka กระชุ่น
รายงานการวิจัยหลายชิ้น ชี้ตรงกันว่า ในปี พ.ศ. 2565 มีการผลิต “รองเท้า” ทั่วโลกมากถึง 23,900 ล้านคู่ต่อปี โดยมี “รองเท้า” ที่ถูกทิ้งจากการไม่ได้ใช้งานมากกว่า 95% หรือประมาณ 2,000 ตัน ซึ่งจะถูกนำไปกำจัดโดยการเผา หรือไม่ก็นำไปใช้ถมที่ดิน
เพราะโดยทั่วไปแล้ว “รองเท้า” ทำจากวัสดุหลายชนิด เพื่อรักษารูปทรงของ “ส่วนบนของรองเท้า” ซึ่ง “รองเท้า” เกือบทั้งหมด จำเป็นต้องใช้วัสดุที่แตกต่างกันหลายสิบชนิด เพื่อให้ “ส่วนบนของรองเท้า” ผสานเข้าด้วยกัน ผ่านกรรมวิธีที่ซับซ้อนมาก
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “ส่วนบนของรองเท้า” และ “ส่วนล่างของรองเท้า” หรือ “พื้นรองเท้า” นั้น หากเข้าสู่กระบวนการ Recycle แล้ว พวกมัน “แยกจากกันได้ยาก” จากการขาดเทคโนโลยีในการเก็บรวบรวม และการ Recycle ที่เป็นอีกปัจจัยสำคัญ
Kamifukumoto Fumitaka บอกว่า Nimbus Mirai ของ ASICS ได้ใช้นวัตกรรม 2 อย่าง
หนึ่งคือ การกำหนดวัสดุ “ส่วนบนของรองเท้า” ให้ใช้วัสดุชนิดเดียวกันทั้งหมด นั่นคือ “โพลีเอสเตอร์” โดยจะไม่มีการใช้วัสดุอื่นเพื่อเสริมความแข็งแรงใดๆ อีก
เช่น รูสำหรับเชือกผูกรองเท้า ที่ส่วนใหญ่มักจะเสริมด้วยวงแหวนโลหะ แต่สำหรับ Nimbus Mirai ได้ทำการเจาะรูเชือกรองเท้า แล้วกุ๊นด้วย “โพลีเอสเตอร์”

ผลลัพธ์ที่ได้ก็คือ ในกระบวนการ Recycle ไม่จำเป็นต้องแยกชิ้น “ส่วนบนของรองเท้า” เพราะทั้งหมดสามารถแตกออกเป็นอนุภาคเล็กๆ เพื่อ Recycle ให้เป็น “เส้นด้าย” ได้
Kamifukumoto Fumitaka ระบุว่า Nimbus Mirai สามารถ Recycle ได้มากกว่า 87% เลยทีเดียว
ที่ผ่านมา นอกจากปัจจัย “วัสดุส่วนบนของรองเท้า” ที่ “บริษัทผู้ผลิตรองเท้า” ต่างๆ ปวดหัวมานานหลายสิบปีแล้ว “กาว” ก็เป็นอีกปัญหาใหญ่ประการหนึ่ง
Kamifukumoto Fumitaka เผยว่า ทาง ASICS ได้พัฒนานวัตกรรมเพื่อผสมอนุภาค บรรจุลงในแคปซูลขนาดเล็ก ที่มีส่วนประกอบของโฟมให้เป็นกาว เพื่อติด “ส่วนบนของรองเท้า” เข้ากับ “พื้นรองเท้า”
“เมื่อถูกความร้อน ณ อุณหภูมิ ที่ ASICS กำหนด อนุภาคจะขยายตัว 100 เท่า ทำให้เกิดช่องว่างตรงด้านที่ติดกาว เพื่อแยกส่วนบนของรองเท้ากับพื้นรองเท้าได้ง่ายขึ้น” Kamifukumoto Fumitaka กล่าว และว่า
“ASICS ได้พัฒนานวัตกรรมนี้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 แล้วครับ เพราะเราอยากให้ขั้นตอนการประกอบพื้นรองเท้าสั้นลง แต่ไม่ได้นำออกมาใช้ เพราะพบว่ากาวดังกล่าว มีผลทำให้พื้นรองเท้าเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควรเป็น”
กาวนี้เหนียวกว่ากาวอื่นๆ มากเกินไป Kamifukumoto Fumitaka สรุป

ทั้งนี้ ในระหว่างกระบวนการ Recycle “พื้นรองเท้า” จะถูกบดอัด หลังจากแยกออกจาก “ส่วนบนของรองเท้า” แล้ว และนำไปใช้เป็นวัสดุสำหรับผลิตภัณฑ์อื่นๆ เช่น เสื่อโยคะ
Kamifukumoto Fumitaka เสริมว่า ทาง ASICS ได้จัดทำระบบในการรวบรวมข้อมูลรองเท้า เพื่อกระตุ้นให้ลูกค้านำมา Recycle ผ่านการสแกน QR Code ที่พิมพ์อยู่บนรองเท้า
โดย ASICS จะเปิดให้ลูกค้าแจ้งให้ทางบริษัทไปเก็บ “รองเท้าเก่า” ที่ต้องการ Recycle ให้ฟรี โดย “รองเท้า” ที่เก็บรวบรวมจะถูกส่งไปยังบริษัท Recycle ในสหรัฐฯ อีกต่อหนึ่ง
ซึ่ง ASICS ได้เริ่มจำหน่าย Nimbus Mirai ใน 8 ประเทศรวมถึงญี่ปุ่นไปแล้ว โดยมีเป้าหมายที่จะขายให้ได้ 7,000 คู่ในปี ค.ศ. 2024 นี้
Kamifukumoto Fumitaka ทิ้งท้ายว่า ประเด็นสำคัญของเราก็คือ การเปิดตัว Nimbus Mirai พร้อมกันทั่วโลก โดยเราหวังว่า ในที่สุดโครงการนี้จะส่งผลสะเทือนต่ออุตสาหกรรมรองเท้าในอนาคต       
ปัจจุบัน นอกจาก ASICS แล้ว ON ซึ่งเป็นผู้ผลิตชุดกีฬาของสวิตเซอร์แลนด์ ได้นำเสนอโครงการ “Recycle รองเท้า” ผ่านบริการสมัครสมาชิก
ON
โดยลูกค้าจะได้รับ “รองเท้าคู่ใหม่” เมื่อส่งคืน “รองเท้าใช้แล้ว” โดย ON จะทำการ “Recycle รองเท้า” เหล่านั้นทุกๆ 6 เดือน
“รองเท้าคู่ใหม่” ที่ ON จะส่งไปเปลี่ยนให้ลูกค้าในโครงการดังกล่าว ผลิตขึ้นจากพลาสติกชีวภาพที่สกัดจากเมล็ดละหุ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กาวก็ทำจากเมล็ดละหุ่งเช่นเดียวกัน มันจึงสามารถบด และละลาย “รองเท้าทั้งคู่” ทั้งหมดพร้อมกันในขั้นตอน Recycle ได้
โฆษก ON ระบุว่า 90% ของ “รองเท้าคู่ใหม่” สามารถ Recycle ให้เป็น “วัสดุเพื่อผลิตรองเท้า” ได้อีกครั้ง และตั้งเป้าที่จะ Recycle ให้ได้ 100% ในอนาคต
นอกจาก ASICS และ ON แล้ว NIKE ก็ได้เปิดตัว “รองเท้าที่ไม่ใช้กาว” กับเขาด้วย
NIKE
โดยรองเท้าของ NIKE จะมีพื้นรองเท้าที่มีส่วนยื่นออกมาเป็นเอกลักษณ์ ซึ่งสามารถติดตั้งเข้ากับ “ส่วนบนของรองเท้า” ได้อย่างสนุกสนาน โดยหลังจากไม่มีการใช้งานแล้ว รองเท้าสามารถแยกชิ้นส่วนได้ และแต่ละส่วนสามารถนำไป Recycle ได้ 100% เช่นกัน