การเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกยังคงสร้างปัญหาอย่างต่อเนื่องมาทุกยุคทุกสมัย โดยเฉพาะกับสิ่งที่จะเกิดอะไรขึ้นหลังจากมหกรรมการแข่งขันอันยิ่งใหญ่นี้จบลง ซึ่งมักถูกมองว่าเป็น “มรดกบาป” หมู่บ้านนักกีฬาและสนามแข่งขันต่างๆ จะกลายเป็นเขตใหม่ที่เจริญรุ่งเรืองและผสานเข้ากับโครงสร้างของเมือง หรือกลายเป็นอนุสรณ์สถานในอดีตที่ถูกทิ้งร้าง ถูกลืม และไร้การเหลียวแล ขึ้นอยู่กับการวางแผนอย่างละเอียดรอบคอบตั้งแต่ต้น
ในกรณีของปารีส 2024 นับว่าน่าสนใจมาก ด้วยแนวทางยั่งยืนที่รวมกิจกรรมและการแข่งขันต่างๆ ไว้ในโครงสร้างเดิม และใช้อัฒจันทร์ชั่วคราวที่ใช้ซ้ำได้ในอนาคต
ในมุมมองของ François Chatillon ผู้ก่อตั้งบริษัทสถาปนิก Chatillon Architectes ในฝรั่งเศส เห็นว่าส่วนหนึ่งของสนามแข่งขันกีฬาโอลิมปิกครั้งนี้ที่น่าสนใจคือ Grand Palais และ Grande Nef de l’Île-des-Vannes โดยโครงการแรกใช้สำหรับกีฬาฟันดาบและเทควันโด และโครงการหลังเพื่อใช้เป็นศูนย์ฝึกซ้อม

“ผมคิดว่าปัจจัยที่น่าสนใจเกี่ยวกับโครงการเหล่านี้และโครงการอื่นๆ ทั่วเมือง ไม่ใช่การถูกนำมาใช้เป็นสถานที่ในการจัดการแข่งขัน แต่โอลิมปิกได้ทำหน้าที่เป็นตัวเร่งให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและการปรับตัวในระยะยาว เพื่อให้มั่นใจว่าสิ่งเหล่านี้ อาคารต่างๆ จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของเมืองไปอีกหลายปี”
“สำหรับผม องค์ประกอบที่น่าสนใจของการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกเหล่านี้คือทั้งลักษณะที่เกิดขึ้นเพียงชั่วคราวและผลกระทบที่ยั่งยืน ต่างจากเกมอื่นๆ ที่เคยมีมาก่อนหน้านี้ สถานที่เหล่านี้บางแห่งจะไม่ถูกนำมาใช้สำหรับการแข่งขันกีฬาอีกต่อไป แต่ความก้าวหน้าทางสถาปัตยกรรมและการบูรณะอาคารขนาดใหญ่เหล่านี้จะทำให้ชาวปารีสและนักท่องเที่ยวหลายล้านคนได้เห็นในอนาคต” François Chatillon บอกกับ Dezeen สื่อด้านการออกแบบและสถาปัตยกรรม
Grand Palais เป็นโครงการที่น่าสนใจ ประกอบด้วยอาคารหลัก 3 หลัง ซึ่งแต่ละหลังได้รับการออกแบบโดยสถาปนิกคนละคน และอยู่ภายใต้การดูแลของสถาปนิกอีกคนหนึ่ง เมื่อเวลาผ่านไป มีการสร้างพื้นที่แยกชั่วคราวและพื้นที่ปิดเพื่อเหตุผลด้านความปลอดภัย ส่งผลให้ผู้เยี่ยมชมได้สัมผัสประสบการณ์ของ Grand Palais ในฐานะพื้นที่แยกจากกัน แทนที่จะเป็นอาคารเดียวที่เชื่อมต่อกัน ส่งผลให้ผู้เยี่ยมชมไม่ได้สัมผัสถึงความเป็นอาคารรวมแห่งเดียวของสถานที่แห่งนี้ แต่กลับรู้สึกเหมือนเป็นพื้นที่แยกส่วนที่ไม่เชื่อมต่อกัน



“งานของเราคือการเปลี่ยน Grand Palais ซึ่งเป็นไอคอนให้เป็นอาคารสาธารณะอย่างแท้จริง โดยเชื่อมโยงทุกพื้นที่ให้ทำงานได้เต็มศักยภาพ เข้าถึงและใช้งานได้ เป็นพื้นที่สาธารณะถาวรซึ่งผู้เยี่ยมชมสามารถสัมผัสได้ รวมถึงใช้เพื่อกิจกรรมและการแข่งขันต่างๆ ในอนาคต แทนที่จะเพียงแค่มองดูด้วยความรู้สึกประหลาดใจจากระยะไกล”
Grand Palais ที่เปิดตัวในปี 1900 เพื่อจัดแสดงนิทรรศการ Paris Universal Exhibition Grand Palais มองเห็นได้ทั่วปารีสด้วยหลังคากระจกที่กว้าง จึงถูกปรับมาเป็นสนามแข่งขันกีฬาฟันดาบและเทควันโดโดยจัดขึ้นใต้ทางเดินที่สวยงามตระการตา
สำหรับ Grande Nef de l’Île-des-Vannes เป็นการเปลี่ยนอาคารที่ถูกลืมกลับคืนมาเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนท้องถิ่น อาคารแห่งนี้คือหนึ่งในอาคารที่ยิ่งใหญ่อย่างแท้จริงของปารีส โดยมีหลังคาพาราโบลากว้างใหญ่ซึ่งเป็นผลงานทางวิศวกรรมที่โดดเด่นในยุคนั้น



“ตอนนี้เราสามารถปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้พลังงานที่ล้มเหลวและปัญหาด้านการเข้าถึงได้ ซึ่งเป็นสาเหตุที่อาคารแห่งนี้ต้องปิดตัวลงในปี 2018 เพื่อให้เป็นสถานที่ฝึกอบรมที่ผ่านการรับรองสำหรับทั้งการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกและพาราลิมปิก 2024 แต่ที่สำคัญกว่านั้นคือมันจะกลายเป็นศูนย์กีฬาสำหรับชุมชนท้องถิ่นหลังจาก มหกรรมกีฬานี้ผ่านพ้นไป”
ขณะที่ในอีกด้านหนึ่งที่ Place de la Concorde จะจัดวางอัฒจันทร์ชั่วคราวที่ทอดยาวไปตามสวนของหอไอเฟล ซึ่งสถานที่นี้ตั้งอยู่ในย่านที่ร่ำรวยระหว่างพิพิธภัณฑ์ลูฟร์และประตูชัย Arc de Triomphe จัตุรัสแห่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของแผนโอลิมปิกครั้งนี้ ที่ผสมผสานกีฬาในเมืองเข้ากับชีวิตในเมือง ด้วยการใช้แลนด์มาร์กแห่งนี้จัดแข่งขันบาสเก็ตบอล 3X3 เบรกเกอร์ บีเอ็มเอ็กซ์ฟรีสไตล์ และสเก็ตบอร์ด

นี่จึงไม่ใช่เป็นเพียงการปรับปรุงใหม่หรือการจัดวางที่นั่งชมกีฬาชั่วคราวภายในสถานที่ที่มีชื่อเสียงเท่านั้น แต่นี่คือแผนการฝังประสบการณ์โอลิมปิกไว้ภายในเมืองปารีสอย่างแยบยล และมอบประสบการณ์ครั้งหนึ่งในชีวิตอย่างแท้จริงสำหรับผู้ที่มาร่วมงาน
“สิ่งสำคัญคือการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกแต่ละครั้งจะต้องมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว และควรเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดสำหรับเกมการแข่งขันในอนาคต สถาปัตยกรรมและประสบการณ์ควรให้ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของเมือง ไม่ใช่พื้นที่ใหม่ในเขตชานเมืองที่บางครั้งเชื่อมโยงกันด้วยรูปลักษณ์และความรู้สึก แต่บางครั้งก็ไม่เป็นเช่นนั้น”
“ดังที่เราได้เห็นในปารีสปี 2024 แนวทางนี้ได้ให้โอกาสในการทดลองโครงสร้างและการนำเสนอสนามแข่งขันในรูปแบบใหม่ๆ ทั้งยังช่วยเร่งกระบวนการบูรณะและดัดแปลงอาคารทั้งในอดีตและร่วมสมัยอีกด้วย”

François Chatillon บอกอีกว่า “มรดกโอลิมปิกเป็นที่พูดถึงบ่อยครั้ง สำหรับปารีส 2024 มรดกนี้จะชัดเจนในอนาคต ไม่ใช่แค่ด้านการออกแบบและสถาปัตยกรรม แต่ยังเป็นประสบการณ์โอลิมปิกแบบใหม่ที่สะท้อนเอกลักษณ์ของเมืองเจ้าภาพ”
ในปารีส โดยเฉพาะในใจกลางเมือง อาคารใหม่ๆ จะได้รับการตรวจสอบอย่างรอบคอบ เนื่องจากเป็นเมืองเก่าที่มีอาคารเก่าแก่จำนวนมาก การเพิ่มอาคารใหม่ๆ จึงต้องได้รับการวางแผนเป็นอย่างดี นั่นคือเหตุผลที่โอลิมปิกครั้งนี้ดูสมบูรณ์แบบสำหรับปารีส ทำไมต้องขัดแย้งกับประวัติศาสตร์ของเมือง ในเมื่อคุณสามารถผสมผสานกับประวัติศาสตร์ได้ และในทางกลับกันปารีสไม่เพียงแต่เป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานเท่านั้น แต่ยังเป็นเมืองที่ทันสมัยและมีชีวิตชีวาอีกด้วย ดังนั้นการตั้งคำถามถึงวิธีการเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกที่อบอวลไปด้วยความงามและคุณค่าดั้งเดิมของเมืองและให้ความสำคัญกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจึงเข้ากันได้ดีกับบรรยากาศของปารีส

อย่างไรก็ตาม เขาให้คำแนะนำว่า “แนวทางนี้ใช้ไม่ได้ผลกับทุกเมือง โอลิมปิกแต่ละครั้งควรให้ความรู้สึกพิเศษและเชื่อมโยงกับเมืองนั้นๆ หากเรานิ่งนอนใจและทำสิ่งเดิมๆ ซ้ำๆ เราก็จะพลาดโอกาสสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ เพื่อเป็นเกียรติแก่จิตวิญญาณของเหรียญรางวัลโอลิมปิกในด้านความคิดสร้างสรรค์ โอลิมปิกควรมีสถาปัตยกรรมที่สร้างสรรค์ ไม่ว่าจะเป็นแบบใหม่หรือแบบเก่าที่นำมาปรับใหม่”
นี่คือแนวทางที่ชัดเจนของปารีส 2024 ที่แทบไม่ได้สร้างสนามแช่งถาวรขึ้นมาใหม่ หากแต่นำบรรดาแลนด์มาร์กที่มีอยู่แล้วมาใช้เป็นฉากหลังหรือสถานที่แข่งขันชั่วคราว นอกจาก ยังมีตัวอย่างอื่นๆ เช่น การแข่งขันวอลเลย์บอลชายหาดท่ามกลางฉากหลังที่โดดเด่นที่สุดแห่งหนึ่งในประวัติศาสตร์โอลิมปิก โดยมีหอไอเฟลตั้งตระหง่านเหนือนักกีฬาขณะที่พวกเขาแข่งขันกันในสนามกีฬาชั่วคราวที่สร้างขึ้นในสวนสาธารณะ Champ de Mars, Invalides สนามหญ้าที่ทอดยาวริมแม่น้ำแซนซึ่งปิดท้ายด้วย Hotel des Invalides ซึ่งเป็นกลุ่มอาคารยุคศตวรรษที่ 17 ที่เริ่มต้นชีวิตในฐานะโรงพยาบาลทหารและสุสานของนโปเลียน โดยปกติแล้ว Invalides จะเป็นเจ้าภาพให้ชาวปารีสดื่มไวน์หรือโยนจานร่อน แต่สำหรับปารีส 2024 ได้จัดให้เห็นสนามแข่งยิงธนู และปั่นจักรยาน

ขณะที่ Pont Alexandre III ซึ่งเชื่อมโยง Grand Palais กับ Invalides เป็นสะพานที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของฝรั่งเศส โดยมีรูปปั้นสีทองอยู่ที่ปลายทั้งสองข้าง เป็นสถานที่สำหรับการแข่งขันปั่นจักรยานบนถนน ว่ายน้ำมาราธอน และการแข่งขันไตรกีฬาในช่วงโอลิมปิกครั้งที่ 33 นี้
ไม่เพียงเท่านี้ พื้นที่ภายนอกอันกว้างใหญ่ไพศาลและวิจิตรงดงามของพระราชวังแวร์ซายส์ ซึ่งอยู่ห่างจากกรุงปารีส 17 กม. ถูกใช้เป็นสถานที่จัดการแข่งขันขี่ม้า พระราชวังแห่งนี้สร้างขึ้นในศตวรรษที่ 17 โดยพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ผู้ซึ่งปรารถนาสัญลักษณ์แห่งความโดดเด่นของฝรั่งเศสในฐานะมหาอำนาจของยุโรป

ด้วยแนวทางที่แตกต่างนี้ ทำให้ปารีสไม่ต้องทุ่มเม็ดเงินจำนวนมหาศาลไปก่อสร้างสนามแข่งขันใหม่ ที่จะกลายเป็นภาระในการดูแลต่อไปอนาคต
ที่มา :
- “The fascinating element of these Olympics are their ephemeral nature as well as their lasting impact”
- Photos: Iconic Paris landmarks double up as Olympic venues










