ตลาดการค้าโลกที่เปลี่ยนไป อาจทำให้จีดีพีไทยไม่โตตามเป้าหมาย

การส่งออกคือหนึ่งเครื่องยนต์ขับเคลื่อนอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจ หรือ จีดีพี ของไทยมาอย่างต่อเนื่อง ไทยเคยมีรายได้จากการส่งออก 6-7 ล้านล้านบาทต่อปี แต่ปัญหาโลกร้อนกำลังกลายประเด็นสำคัญที่อาจทำให้เราสูญเสียศักยภาพการส่งออก และถ้าไม่สามารถพลิกสถานการณ์กลับมาเร่งอัตราการส่งออกให้เติบโตได้เหมือนในอดีต การคาดหวังให้จีดีพีไทยโต 5% ต่อปี อาจไม่บรรลุเป้าหมาย


ปัจจุบัน หลายอุตสาหกรรมกำลังขาดศักยภาพทางการแข่งขันในโลกยุคใหม่ และอาจหายไปจากตลาด หากไม่ปรับตัวทันที เนื่องจากสหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา อยู่ระหว่างการพิจารณาร่างกฎหมายการเก็บภาษีคาร์บอน (Clean Competition Act: CCA) เพื่อกำหนดราคาคาร์บอนจากสินค้าที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจกเข้มข้นที่ผลิตในประเทศ และจากการนำเข้า ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 มกราคม 2569 สถานการณ์ดังกล่าว จะส่งผลกระทบต่อผู้ประกอบการไทยที่ส่งออกสินค้าไปขายตลาดสหภาพยุโรปและสหรัฐอเมริกา
นอกจากนี้ยังมีภาษี CBAM หนึ่งในมาตรการภายใต้นโยบายแผนปฏิรูปสีเขียวของสหภาพยุโรป เพื่อป้องกันการรั่วไหลของคาร์บอน (Carbon Leakage) และลดความเหลื่อมล้ำในการแข่งขันจากผู้ผลิตต่างชาติที่มีมาตรการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เข้มข้นน้อยกว่าสหภาพยุโรป ซึ่งมีผลบังคับใช้อย่างเต็มรูปแบบเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2566 ที่ผ่านมา มาตรการดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมที่มีความเสี่ยงสูงต่อการรั่วไหลของคาร์บอนในกระบวนการผลิต

ข้อมูลการสำรวจลูกค้ากลุ่มเอสเอ็มอี ของ ธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำนวน 700 ราย พบว่า ผู้ประกอบการเอสเอ็มอีไม่ถึง 30% ที่มีความเข้าใจและตระหนักรู้ว่า การขับเคลื่อนความยั่งยืนของธุรกิจตามกรอบ ESG มีความสำคัญต่อการทำธุรกิจของตัวเองในอนาคต และน้อยกว่า 14% ที่มองว่าธุรกิจของตัวเองมีความพร้อมสำหรับการเปลี่ยนผ่านสู่การขับเคลื่อนเพื่อสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืน
ผู้ประกอบการไทยส่วนใหญ่ ยังขาดความพร้อมและความตื่นตัว เกี่ยวกับมาตรการและการดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อม ผลสำรวจการดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อมของภาคธุรกิจ โดยศูนย์วิจัยกสิกรไทย พบว่า มีผู้ประกอบการที่ตอบแบบสอบถามส่วนน้อยเพียง 25% เท่านั้น ที่เริ่มมีการดำเนินการปรับตัวเพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการดำเนินการของบริษัทแล้ว และในจำนวนดังกล่าว กว่าครึ่ง (55%) ยังไม่ได้ดำเนินการวัดและจัดเก็บข้อมูลคาร์บอนฟุตพรินท์จากการดำเนินงานของบริษัท สะท้อนหนทางและการต้องลงมือและลงแรงอีกมากจากภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ในการร่วมบรรลุเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกไปด้วยกัน
ขณะที่ข้อมูลของสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ระบุว่า กลุ่มอุตสาหกรรมที่เป็นสมาชิกของสภาอุตสาหกรรมฯ 46 กลุ่ม พบว่ามี 22 กลุ่มอุตสาหกรรมที่มีความเสี่ยงจะปิดตัวลงไป อาทิ อุตสาหกรรมสิ่งทอ อุตสาหกรรมการแปรรูปอาหารทะเล ที่ใช้แรงงานเข้มข้น เริ่มแข่งขันไม่ได้ ในวันที่ค่าแรงสูง ทำให้เกิดการย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศอื่น ดังนั้นกลุ่มอุตสาหกรรมเหล่านี้มีโอกาสสูง ที่จะปิดตัวลง 

ความยั่งยืน

การปรับฐานการผลิต กําลังมุ่งสู่อุตสาหกรรมใหม่ เป็นอุตสาหกรรมที่โลกต้องการ เป็นเทรนด์ของคนรุ่นใหม่ คือ “ความยั่งยืน หรือ sustainability” โลกวันนี้ต้องการสินค้าที่ผลิตจากพลังงานสะอาด อุตสาหกรรมสีเขียว ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อุตสาหกรรมทิศทางใหม่ หรือ Next Generation Industry คือแรงผลักดันการสร้างการเติบโตของดีพีไทย ให้ได้ตามเป้าหมายปีละ 5%
การดำเนินการเพื่อความยั่งยืน จะมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจซื้อสินค้าและบริการของผู้บริโภคมากขึ้น ในระยะข้างหน้า ดังผลสำรวจเสียงของผู้บริโภค ประจำปี 2567 ของ บริษัท PwC ประเทศไทย พบว่า การลดของเสียและการรีไซเคิล จะมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจซื้อของผู้บริโภคมากที่สุด (45%) รองลงมาคือ บรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (37%) และผลกระทบเชิงบวกต่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและน้ำ (35%)
รายงานของ ธนาคารโลก (World Bank) คาดการณ์เบื้องต้นถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อาจส่งผลให้จีดีพีของไทย ลดลงมากถึง 10-20% ภายในปี พ.ศ. 2593 เนื่องจากอุณหภูมิที่สูงขึ้น จะทำให้ผลิตภาพทางการเกษตรและพื้นที่เพาะปลูกลดลง ทำให้เกิดปัญหาการขาดแคลนน้ำทวีความรุนแรงขึ้น ทำลายความมั่นคงด้านอาหาร เกิดการอพยพและผลิตภาพแรงงานลดลง ส่งผลต่อดุลบัญชีเดินสะพัดของประเทศ
โมเดลเศรษฐกิจชีวภาพ-หมุนเวียน-สีเขียว (BCG) ที่รัฐบาลไทยประกาศ ถือเป็นแนวทางที่ถูกต้อง เพื่อให้เกิดการเติบโตอย่างยั่งยืน และสร้างศักยภาพการแข่งขันของสินค้าไทยในเวทีโลก ขณะที่ผู้ประกอบการไทย ต้องปรับตัวก่อนสายเกินไป