“องค์การอนามัยโลก” หรือ WHO (World Health Organization) กำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับการบริโภค “เกลือ” ไว้ว่า ไม่บริโภค “โซเดียม” เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือ 1 ช้อนชา
WHO ย้ำว่า ไม่ควรบริโภค “เกลือ” วันละ 5 กรัม แต่การบริโภคเกลือเฉลี่ยทั่วโลกอยู่ที่เกือบ 11 กรัม หากกินเค็มมากเกินไปเป็นระยะเวลานาน จะก่อให้เกิดโรคต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ความดันสูง หัวใจ หลอดเลือด มะเร็งกระเพาะอาหาร โรคอ้วน โรคกระดูกพรุน และโรคไต
WHO คาดการณ์ว่า มีผู้เสียชีวิตประมาณ 1.89 ล้านคนในแต่ละปีเนื่องจากการบริโภคเกลือมากเกินไป
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในหลายประเทศ มีวัฒนธรรมบริโภคเกลือที่น่าตกใจ
เช่นในคาซัคสถาน เกลือจำนวนมากถูกใช้ในการถนอมอาหาร เช่น การใช้เกลือเพื่อช่วยเก็บรักษาเนื้อสำหรับช่วงฤดูหนาว ผู้คนในคาซัคสถานบริโภคเกลือเป็นจำนวนมาก เนื่องจากวัฒนธรรมอาหารที่ได้รับมาจากบรรพบุรุษที่ใช้ชีวิตแบบเร่ร่อน
การบริโภคเกลือเกินพอดี อาจเป็นไปโดยไม่รู้ตัว เพราะมีปริมาณเกลือซ่อนเร้น หรือ “โซเดียมแฝง” ในอาหารแปรรูปจำนวนมาก
แต่ต้นเหตุอาจมีพื้นฐานจากประวัติศาสตร์เช่นกัน ในคาซัคสถานดังที่กล่าวไป ว่าคนที่นั่นบริโภคเกลือเฉลี่ยประมาณ 17 กรัมต่อวัน ซึ่งมากกว่าค่ากลางที่แนะนำถึงสามเท่า
ดังนั้น เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดโรคที่ว่ามา ควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคเกลือ โดยควรปลูกฝังตั้งแต่วัยเด็ก เน้นการกินอาหารรสธรรมชาติ เช่น กินก๋วยเตี๋ยวไม่ปรุง เพื่อไม่ให้ติดการกินอาหารรสจัด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง รสเค็ม
เพราะหากติดเป็นนิสัยจนโต จะทำให้แก้ไขยาก ส่งผลเสียต่อสุขภาพ ทั้งในระยะสั้น และระยะยาว
ความรู้เกี่ยวกับ “โซเดียมแฝง”
อาหาร 5 ประเภท ที่มี “โซเดียมแฝง” ได้แก่
1. เครื่องปรุง
เครื่องปรุง ทั้งที่มีรสเค็ม และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง “ไม่มีรสเค็ม” เช่น น้ำปลา ซีอิ๊วขาว กะปิ ซอสหอยนางรม น้ำปลาร้า ซุปก้อน ผงชูรส เครื่องปรุงรส
2. อาหารแปรรูป
ประกอบด้วย อาหารสำเร็จรูป อาหารกึ่งสำเร็จรูป อาหารกระป๋อง อาหารหมักดอง บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป โจ๊กกึ่งสำเร็จรูป ขนมกรุบกรอบ เนื้อเค็ม ไข่เค็ม ปลาเค็ม ปลาร้า ผักดอง ผลไม้ดอง มีโซเดียมสูงจากเกลือ และมี “โซเดียมแฝง” จากวัตถุเจือปนอาหาร
3. ผงฟู
ขนมที่ใช้ผงฟู ไม่ว่าจะเป็น เค้ก คุกกี้ แพนเค้ก ขนมปัง แป้งสำเร็จรูป เหตุผลคือ “ผงฟู” มี “โซเดียมแฝง” เป็นองค์ประกอบนั่นเอง
4. เครื่องดื่มเกลือแร่ และน้ำผลไม้
มีการเติมสารประกอบของโซเดียมลงไปด้วย สำหรับนักกีฬา หรือผู้เสียเหงื่อ ส่วนน้ำผลไม้มักจะมีการเติมเกลือปรุงรสชาติ และ “โซเดียมแฝง” จากวัตถุเจือปนอาหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สารกันบูด
5. อาหารจากธรรมชาติ
ทุกชนิด มีโซเดียมเป็นองค์ประกอบ โดยเนื้อสัตว์ นม ไข่ จะมีปริมาณโซเดียมสูงกว่าผัก ผลไม้ ธัญพืช และถั่วเมล็ดแห้ง ที่ยังไม่แปรรูป อย่างไรก็ดี อาหารจากธรรมชาติ ถือว่ามีปริมาณโซเดียมน้อยกว่าอาหารที่ผ่านกระบวนการปรุงแต่ง และมีสารอาหารที่ร่างกายต้องการได้รับอีกด้วย
เกลืออันตราย แต่อันตรายยิ่งกว่าหากขาดเกลือ
“โซเดียม” ที่อยู่ใน “เกลือ” เป็นแร่ธาตุสำคัญในการช่วยรักษาระดับน้ำในร่างกายของเรา ทั้งยังช่วยให้เราดูดซึมสารอาหารได้ดี “เกลือ” จึงมีความจำเป็นต่อชีวิตเรา
เพราะ “เกลือ” มีความสำคัญอย่างยิ่งต่ออวัยวะ หรือเซลล์ที่มีกิจกรรมทางไฟฟ้า ซึ่งรวมถึงเซลล์ประสาททั้งหมด เรียงไล่ไปตั้งแต่ สมอง ไขสันหลัง และมวลกล้ามเนื้อทั่วร่างกาย นอกจากนี้ “เกลือ” ยังเป็นส่วนสำคัญของผิวหนัง กระดูก และข้ออีกด้วย
ในแต่ละวัน หากเราได้รับ “โซเดียม” ไม่เพียงพอ จะนำไปสู่การเสียชีวิตได้ในที่สุด เพราะการขาด “โซเดียม” จะนำไปสู่ภาวะ “โซเดียมในเลือดต่ำ” หรือ Hyponatremia ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการสับสน หงุดหงิด มีปฏิกิริยา และการตอบสนองที่ช้า อาเจียน ชัก ไปจนถึงอาการโคม่าได้
เวลาคนเรากิน “เกลือ” ร่างกายตอบสนองต่อเกลือ ผ่านต่อมรับรสบนลิ้น และเพดานอ่อนในลำคอที่จะตรวจจับรสเค็ม
โดย “เกลือ” จะทำให้ร่างกายและจิตใจของเราตื่นตัวจากไอออนโซเดียมที่ประกอบขึ้นเป็นผลึกเกลือ ซึ่งจะละลายในน้ำลาย โดยไอออนเหล่านั้นจะเข้าสู่เซลล์ต่อมรับรส และจะไปกระตุ้นเซลล์โดยตรง จากการเกิดประกายไฟฟ้าเล็กๆ
“เกลือ” จะส่งสัญญาณไฟฟ้าที่เป็นพื้นฐานของความคิด และความรู้สึก ดังนั้นร่างกาย และจิตใจของเราจึงรู้สึกตื่นเต้นนั่นเอง
การบริโภค “เกลือ” มากหรือน้อยเกินไปนั้นไม่มีระดับที่แน่นอน ผลกระทบของ “เกลือ” ต่อร่างกาย จะขึ้นอยู่กับพันธุกรรมของแต่ละบุคคล
อย่างไรก็ดี ทุกวันนี้ มีคนมากกว่า 1,000 ล้านคนทั่วโลก กำลังประสบปัญหาเกี่ยวกับ “ความดันโลหิตสูง” ดังนั้น การลดการบริโภค “เกลือ” สามารถช่วยป้องกัน และรักษาโรคดังกล่าวได้
เพราะเมื่อบริโภค “เกลือ” มากเกินไป สิ่งแรกที่ร่างกายจะทำก็คือ การเจือจาง “เกลือ” ด้วยน้ำในร่างกาย ดังนั้น ความดันจึงสูงขึ้น เพื่อสูบฉีดของเหลวส่วนเกินออกไป
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับหลอดเลือด เช่น หลอดเลือดในสมอง พวกมันอาจตีบ หรือแตกได้
ทั้งนี้ ปริมาณการบริโภค “เกลือ” ที่แนะนำ จะแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ การตรวจปัสสาวะสามารถพบได้ว่าร่างกายมี “เกลือ” มาก หรือน้อยเกินไป
อย่างไรก็ตาม แม้ว่าระดับ “เกลือ” จะสูง การลดเกลืออาจไม่ใช่เรื่องง่ายนักในโลกแห่งความเป็นจริงครับ













