จับตา “เขตเศรษฐกิจพิเศษยะโฮร์-สิงคโปร์ (JS-SEZ)” ไทยควรทำอย่างไรเมื่อคู่แข่งในอาเซียนผนึกกำลังเปิดสมรภูมิการค้าและการลงทุนใหม่

ในโลกที่เศรษฐกิจเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนการเติบโตและสร้างโอกาสใหม่ๆ สำหรับทุกประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อประเทศต่างๆ เล็งเห็นความสำคัญของการเชื่อมต่อทั้งด้านการลงทุน การพัฒนาเทคโนโลยี และการเติบโตของตลาด การเปิดตัวเขตเศรษฐกิจพิเศษยะโฮร์-สิงคโปร์ (JS-SEZ) ถือเป็นตัวอย่างที่โดดเด่นของความร่วมมือระหว่างสองประเทศยักษ์ใหญ่ในอาเซียน ซึ่งกำลังจะเปลี่ยนโฉมเศรษฐกิจของทั้งมาเลเซียและสิงคโปร์ และเป็นกรณีศึกษาที่ไทยไม่ควรมองข้ามในยุคที่การแข่งขันทางเศรษฐกิจกำลังเข้มข้นขึ้น

เขตเศรษฐกิจพิเศษยะโฮร์-สิงคโปร์ (JS-SEZ) เป็นโครงการเศรษฐกิจใหม่ที่มีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างมาเลเซียและสิงคโปร์ โดยเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2568 ได้มีการลงนามข้อตกลงสำคัญในระหว่างการประชุมผู้นำมาเลเซีย-สิงคโปร์ ครั้งที่ 11 ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญในการขับเคลื่อนการเติบโตและพัฒนาทางเศรษฐกิจในภูมิภาคนี้ ภายหลังจากที่มีการลงนามข้อตกลงจัดตั้งเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษดังกล่าวในเดือนตุลาคม 2566

เขตเศรษฐกิจพิเศษยะโฮร์-สิงคโปร์ (JS-SEZ)

เขตเศรษฐกิจพิเศษยะโฮร์-สิงคโปร์ (JS-SEZ)

หวังดึงดูดเม็ดเงินลงทุนและสร้างงานคุณภาพจำนวนมาก  

เขตเศรษฐกิจพิเศษยะโฮร์-สิงคโปร์ (JS-SEZ) ได้รับการออกแบบให้เป็นจุดยุทธศาสตร์ใหม่ของภูมิภาค โดยมาเลเซียและสิงคโปร์มุ่งดึงดูดการลงทุนระดับโลก ด้วยเป้าหมายสร้างตำแหน่งงานที่มีทักษะสูงถึง 20,000 ตำแหน่งภายใน 5 ปีแรก พร้อมรองรับโครงการลงทุน 50 โครงการในช่วงเวลาดังกล่าว และขยายเป็น 100 โครงการใน 10 ปี  

สองผู้นำอาเซียนร่วมพลิกโฉมเศรษฐกิจภูมิภาค  

อันวาร์ อิบราฮิม นายกรัฐมนตรีมาเลเซีย และ ลอว์เรนซ์ หว่อง นายกรัฐมนตรีสิงคโปร์ ร่วมประกาศความร่วมมือครั้งประวัติศาสตร์ในที่ประชุมผู้นำมาเลเซีย-สิงคโปร์ ครั้งที่ 11 ณ เมืองปุตราจายา มาเลเซีย โดยทั้งสองประเทศจะมีบทบาทที่แตกต่างแต่มุ่งสู่เป้าหมายเดียวกัน มาเลเซียรับหน้าที่ลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน ขณะที่สิงคโปร์เน้นการสนับสนุนเพื่อดึงดูดนักลงทุน

ภาพโดย Terence Tan จากเฟซบุ๊ก Lawrence Wong

“เร็วกว่า ฉลาดกว่า” แนวคิดใหม่ของการลงทุน 

ราฟิซี รามลี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจมาเลเซียอธิบายว่า โครงการ JS-SEZ จะดำเนินการในรูปแบบ “โครงการต่อโครงการ” ซึ่งจะมีการสร้างโครงสร้างพื้นฐานเฉพาะที่ตรงกับความต้องการของนักลงทุน แทนที่จะสร้างโครงสร้างพื้นฐานในพื้นที่เดียวล่วงหน้าเหมือนที่ผ่านมา
“วิธีการใหม่นี้จะช่วยให้ธุรกิจสามารถเลือกทำเลที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการดำเนินงาน เพิ่มความยืดหยุ่น และลดระยะเวลาในการพัฒนาได้อย่างมีประสิทธิภาพ” ราฟิซี กล่าว
สำหรับ JS-SEZ จะครอบคลุมพื้นที่ 3,571 ตารางกิโลเมตร และประกอบด้วย 9 โซนเศรษฐกิจ ได้แก่ Iskandar Puteri, Forest City และ Desaru โดยจะรองรับ 11 ภาคอุตสาหกรรม เช่น การผลิต โลจิสติกส์ เศรษฐกิจดิจิทัล พลังงานสะอาด และการท่องเที่ยว เป็นต้น

ภาพโดย Terence Tan จากเฟซบุ๊ก Lawrence Wong
ภาพโดย Terence Tan จากเฟซบุ๊ก Lawrence Wong

แรงบันดาลใจจากการร่วมมือสองชาติ

นายกรัฐมนตรีอันวาร์เอ่ยอ้างว่า JS-SEZ คือ “โครงการริเริ่มที่ไม่เหมือนใคร” ซึ่งหาได้ยากที่สองประเทศจะร่วมมือกันอย่างเท่าเทียม  ด้านนายกรัฐมนตรีหว่องได้เน้นย้ำถึงศักยภาพของการรวมจุดแข็งทั้งสองประเทศ เพื่อสร้างระบบนิเวศน์เศรษฐกิจที่ทรงพลัง “มันไม่ใช่แค่การที่ธุรกิจสิงคโปร์ไปลงทุนในยะโฮร์ แต่ยังเป็นการดึงดูดโครงการใหม่จากทั่วโลกอีกด้วย”
เพื่อสร้างแรงจูงใจ มาเลเซียเสนออัตราภาษีนิติบุคคลและภาษีรายได้ส่วนบุคคลแบบพิเศษ สำหรับธุรกิจที่ลงทุนในกิจกรรมที่มีมูลค่าและการเติบโตสูง
พร้อมกันนี้ ราฟิซียืนยันว่าการลงทุนใน JS-SEZ จะเน้นไปที่โครงการที่ใช้เทคโนโลยีสูง ซึ่งจะต้องการแรงงานที่มีทักษะเฉพาะทางและความชำนาญในการทำงานมากขึ้น นอกจากนี้ ยังเป็นการลดความกังวลเกี่ยวกับการที่คนงานในมาเลเซียอาจได้รับค่าจ้างที่ต่ำกว่าตำแหน่งงานในภาคอื่นๆ โดยเน้นว่า การลงทุนในโครงการเทคโนโลยีสูงจะสร้างตำแหน่งงานที่มีค่าตอบแทนสูง และช่วยพัฒนาแรงงานในประเทศให้มีทักษะที่ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงในยุคดิจิทัลและอุตสาหกรรมที่ทันสมัยมากขึ้น

มาเลเซีย-สิงคโปร์ สัมพันธ์การค้าที่แนบแน่น 

ในปี 2023 มาเลเซียและสิงคโปร์ตอกย้ำความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่แน่นแฟ้น โดยมาเลเซียก้าวขึ้นเป็นคู่ค้ารายใหญ่อันดับสามของสิงคโปร์ ด้วยมูลค่าการค้าระหว่างกันสูงถึง 92,100 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ 
ขณะเดียวกัน สิงคโปร์ยังคงครองตำแหน่งแหล่งลงทุนจากต่างประเทศอันดับหนึ่งในมาเลเซีย ด้วยยอดการลงทุนมหาศาลกว่า 9,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือคิดเป็น 23.2% ของการลงทุนต่างชาติทั้งหมดในมาเลเซีย สะท้อนถึงความเชื่อมั่นและศักยภาพทางเศรษฐกิจที่ทั้งสองประเทศมอบให้กันและกันอย่างมั่นคง

ภาพโดย Terence Tan จากเฟซบุ๊ก Lawrence Wong

พลิกเกมเศรษฐกิจอาเซียน! ไทยพร้อมหรือไม่กับการแจ้งเกิดเขตเศรษฐกิจพิเศษยะโฮร์-สิงคโปร์

การเปิดตัวเขตเศรษฐกิจพิเศษยะโฮร์-สิงคโปร์ (JS-SEZ) ถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่อาจเปลี่ยนสมการเศรษฐกิจในภูมิภาคอาเซียน ด้วยศักยภาพของการรวมจุดแข็งระหว่างมาเลเซียและสิงคโปร์ ไทยในฐานะหนึ่งในผู้เล่นสำคัญของภูมิภาคจำเป็นต้องเตรียมพร้อมรับมือกับการเคลื่อนไหวนี้ โดยพิจารณาทั้งความท้าทายและโอกาสที่จะเกิดขึ้น
ความท้าทายที่ไทยต้องเผชิญคือการแข่งขันด้านการดึงดูดการลงทุน การที่ JS-SEZ ใช้จุดเด่นของการผนึกกำลังสองประเทศที่มีโครงสร้างพื้นฐานและระบบเศรษฐกิจที่แตกต่างกันอย่างลงตัว การดึงดูดการลงทุนของพื้นที่นี้จึงอาจทำให้นักลงทุนจากประเทศที่สามหันมาสนใจโครงการที่พร้อมกว่า แทนที่จะเลือกไทย
นอกจากนี้ ทั้งมาเลเซียและสิงคโปร์ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่เชื่อมต่อทางทะเลและการขนส่งได้อย่างสะดวก อาจทำให้พื้นที่ใน JS-SEZ มีข้อได้เปรียบในด้านโลจิสติกส์ โดยเฉพาะการเป็นประตูสู่อินโดนีเซียและออสเตรเลีย
Johor Bahru–Singapore Rapid Transit System // credit : shutterstock
JS-SEZ ยังมาพร้อมกับข้อเสนอด้านแรงงานและเทคโนโลยี โดยมีแนวทางมุ่งสู่การลงทุนในโครงการที่มีเทคโนโลยีและมูลค่าสูง ซึ่งอาจทำให้นักลงทุนที่ต้องการใช้แรงงานที่มีทักษะสูงเลือกโครงการเหล่านี้มากกว่าการลงทุนในไทย ที่ยังพึ่งพาแรงงานต้นทุนต่ำในหลายภาคส่วน
กลยุทธ์ที่ไทยต้องใช้เพื่อปรับตัวและสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันที่ส่อเค้าร้อนระอุนี้คือ การพัฒนาแรงงานไทยให้แข่งขันได้ โดยไทยต้องเร่งยกระดับแรงงานให้มีทักษะที่สอดคล้องกับความต้องการของอุตสาหกรรมยุคใหม่ เช่น เทคโนโลยีดิจิทัล พลังงานสีเขียว และการผลิตอัจฉริยะ ผ่านการลงทุนในโครงการฝึกอบรมและสร้างแรงจูงใจให้คนรุ่นใหม่เรียนรู้ทักษะที่สำคัญ รวมถึงการเพิ่มประสิทธิภาพโครงสร้างพื้นฐาน การพัฒนาระบบคมนาคมขนส่ง เช่น รถไฟฟ้าความเร็วสูง เส้นทางโลจิสติกส์ และท่าเรือที่เชื่อมต่อกับประเทศเพื่อนบ้าน ต้องได้รับการเร่งรัดเพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของไทยในตลาดภูมิภาค
อีอีซี โมเดล (EEC model)
ขณะเดียวกัน ต้องเร่งสร้างเขตเศรษฐกิจพิเศษเชิงยุทธศาสตร์ที่สามารถตอบโจทย์อุตสาหกรรมเป้าหมายเฉพาะกลุ่มให้มากขึ้น เช่น โครงการเขตพัฒนาพิเศษอีอีซี (EEC) ที่มุ่งพัฒนาอุตสาหกรรม 4.0 โดยต้องเน้นสร้างความแตกต่างอย่างชัดเจนจากคู่แข่ง เช่น การให้สิทธิประโยชน์ที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น
ไม่เพียงเท่านี้ ไทยควรผลักดันความร่วมมือทางเศรษฐกิจที่สามารถรวมจุดแข็งของประเทศในอาเซียนเพื่อสร้างโครงการขนาดใหญ่ร่วมกัน เช่น การร่วมมือด้านพลังงานทดแทน เศรษฐกิจสีเขียว หรือการเชื่อมโยงการค้าและการลงทุนข้ามพรมแดน
ที่สำคัญ ไทยสามารถเปลี่ยนความท้าทายเป็นโอกาส ด้วยการใช้บทเรียนจาก JS-SEZ เป็นแรงผลักดันให้เกิดการปรับเปลี่ยนนโยบายและกลยุทธ์ เช่น การสร้างระบบนิเวศเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างใกล้ชิด การใช้ตำแหน่งที่ตั้งของไทยเป็นศูนย์กลางในภูมิภาค และการสร้างเอกลักษณ์เฉพาะตัวในอุตสาหกรรมที่ไทยมีศักยภาพ
การก่อตั้งเขตเศรษฐกิจพิเศษยะโฮร์-สิงคโปร์ เป็นมากกว่าการแข่งขันในระดับภูมิภาค แต่เป็นสัญญาณสำคัญที่กระตุ้นให้ไทยเร่งพัฒนาตัวเองและปรับตัวให้ทันต่อกระแสโลก ทั้งนี้ การผสมผสานนโยบายที่เน้นการพัฒนาอย่างมีคุณภาพควบคู่ไปกับการสร้างจุดแข็งเชิงยุทธศาสตร์ จะช่วยให้ไทยก้าวขึ้นเป็นผู้นำทางเศรษฐกิจในภูมิภาคอย่างมั่นคงและยั่งยืน พร้อมต่อกรกับการเปลี่ยนแปลงอย่างมีวิสัยทัศน์

ที่มา :