การตัดสินใจสุดฮือฮาของโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาในการระงับงบประมาณช่วยเหลือต่างประเทศได้สร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วโลก! หลายประเทศถึงกับหวั่นไหว องค์กรระหว่างประเทศต่างพากันตื่นตระหนก ขณะที่บรรดาเอ็นจีโอต้องเผชิญกับแรงกดดันมหาศาลในการรับมือกับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น
การตัดสินใจครั้งนี้สะท้อนถึงพลวัตอันซับซ้อนของโลกยุคใหม่ที่มนุษยธรรมและภูมิรัฐศาสตร์ไม่สามารถแยกออกจากกันได้อีกต่อไป! ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว คำถามสำคัญคือ โลกจะรับมืออย่างไร หากอภิมหาอำนาจเบอร์หนึ่งลดบทบาทลงในเวทีโลก…นี่คือเกมการเมือง หรือแค่หั่นงบ?
อะไรคือความช่วยเหลือต่างประเทศ (Foreign Aid)
เว็บไซต์ ForeignAssistance.gov ซึ่งดำเนินการโดยกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ และสำนักงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศแห่งสหรัฐฯ (USAID) รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับความช่วยเหลือต่างประเทศจากหน่วยงานรัฐบาลสหรัฐอเมริกากว่า 20 แห่ง โดยให้คำจำกัดความของ “ความช่วยเหลือต่างประเทศ” ว่าหมายถึง กิจกรรมที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนเพื่อช่วยเหลือประเทศต่างๆ องค์กรระหว่างประเทศ และหน่วยงานในต่างประเทศ ซึ่งอาจอยู่ในรูปของเงินทุน สินค้า บริการ หรือความช่วยเหลือทางเทคนิค
อย่างไรก็ตาม เว็บไซต์ดังกล่าวระบุว่าตัวเลขในระบบติดตามนี้ไม่ครอบคลุมความช่วยเหลือทั้งหมด เช่น งบประมาณจำนวนมากที่สหรัฐอเมริกาจัดสรรให้ยูเครนผ่านกลไกเฉพาะ อย่าง Ukraine Security Assistance Initiative
งบประมาณความช่วยเหลือต่างประเทศของสหรัฐอเมริการะบุในระบบติดตามของรัฐบาลกลางแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่
1. ความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจซึ่งรวมถึงการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม
2. ความช่วยเหลือทางทหารซึ่งครอบคลุมตั้งแต่โครงการต่อต้านการก่อการร้ายที่ได้รับงบจากกระทรวงการต่างประเทศไปจนถึงโครงการต่อสู้กับโรค HIV/AIDS ที่ได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงสาธารณสุขและบริการมนุษย์ของสหรัฐอเมริกา
แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงงบช่วยเหลือต่างประเทศของสหรัฐอเมริกา
ข้อมูลล่าสุดเผยสัดส่วนของความช่วยเหลือทางทหารจากสหรัฐอเมริกาที่ลดลงอย่างมากจาก 23% ในปี 2020 เหลือเพียง 12% ในปี 2023 ซึ่งเป็นระดับต่ำที่สุดนับตั้งแต่ปี 1949 ก่อนปี 2021 ทั้งๆ ที่ความช่วยเหลือทางทหารเคยคิดเป็นอย่างน้อย 20% ของงบประมาณช่วยเหลือต่างประเทศต่อปี มาโดยตลอด
ในทางกลับกันความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ จนกลายเป็นสัดส่วนที่ใหญ่ที่สุดในรอบหลายทศวรรษ โดยในปี 2023 งบประมาณช่วยเหลือทางเศรษฐกิจคิดเป็น 88% ของความช่วยเหลือทั้งหมด
สำหรับสหรัฐอเมริกาถือเป็นผู้บริจาคความช่วยเหลือต่างประเทศรายใหญ่ที่สุดในโลก โดยจัดสรรเงินประมาณ 68,000 ล้านสหรัฐอเมริกา ในปี 2023 ความช่วยเหลือนี้ครอบคลุมหลายรูปแบบ รวมถึงความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและการสนับสนุนทางทหาร โดยส่วนใหญ่มุ่งเป้าไปที่ประเทศต่างๆ โดยเฉพาะ 10 อันดับแรกได้แก่ ยูเครน อิสราเอล จอร์แดน อียิปต์ เอธิโอเปีย โซมาเลีย ไนจีเรีย คองโก อัฟกานิสถาน และเคนยา ตามลำดับ ส่วนไทยอยู่อันดับที่ 63 ได้รับเงินช่วยเหลือ 105,466,256 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

ดังนั้น การที่โดนัลด์ ทรัมป์ออกคำสั่งฝ่ายบริหารในวันแรกที่เข้ารับตำแหน่ง โดยระงับความช่วยเหลือด้านการพัฒนาจากต่างประเทศของสหรัฐอเมริกา ทั้งหมดเป็นเวลา 90 วัน เป็นเหตุให้องค์กรไม่แสวงหากำไรทั่วโลกต่างแสดงความวิตกเกี่ยวกับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการระงับความช่วยเหลือจากสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะในกรณีของโครงการสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการบรรเทาทุกข์ เช่น แผนฉุกเฉินของประธานาธิบดีสำหรับการต่อสู้กับโรคเอดส์ (PEPFAR) ที่เป็นแกนหลักในการป้องกันและรักษาโรค HIV/AIDS ในหลายประเทศ การระงับความช่วยเหลือดังกล่าวอาจส่งผลให้ชีวิตของผู้คนในประเทศที่พึ่งพาการสนับสนุนจากสหรัฐอเมริกาต้องตกอยู่ในภาวะเสี่ยง ทั้งในด้านสุขภาพและโภชนาการ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความเปราะบางสูง
ที่สำคัญยังทำให้เกิดความวิตกกังวลจากพันธมิตรทางยุทธศาสตร์ หลายประเทศที่เป็นพันธมิตรกับสหรัฐอเมริกา เช่น ยูเครน ซึ่งพึ่งพาความช่วยเหลือจากสหรัฐอเมริกามากที่สุดในโลกกว่า 17,193 ล้านบาท ทั้งในด้านการทหารและเศรษฐกิจ กำลังเผชิญกับความกังวลที่ลึกซึ้งถึงผลกระทบจากการลดงบประมาณด้านความช่วยเหลือ แม้ว่าการสนับสนุนทางทหารจะยังคงอยู่ แต่การลดลงของความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจที่จำเป็นสำหรับการดำเนินนโยบายต่างๆ ของรัฐบาลและบริการสังคมอาจกระทบต่อความมั่นคงของประเทศ และอาจทำให้การต่อสู้กับรัสเซียของยูเครนต้องเผชิญกับความท้าทายมากยิ่งขึ้น หรืออาจเลวร้ายถึงขั้นต้องปราชัยและสิ้นชาติในที่สุด

นักวิเคราะห์ทางภูมิรัฐศาสตร์ออกโรงเตือนว่า การระงับความช่วยเหลือของสหรัฐอเมริกาอาจสร้างช่องว่างในประเทศที่มีอิทธิพลระดับโลก ซึ่งอาจกลายเป็นโอกาสให้คู่แข่งอย่างจีนสามารถแทรกแซงและขยายอำนาจได้ โดยเฉพาะในภูมิภาคแอฟริกาและเอเชียที่มีการพึ่งพาความช่วยเหลือจากสหรัฐอเมริกามาโดยตลอด การลดทอนความมีส่วนร่วมนี้ อาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในสมดุลของอำนาจในภูมิภาคดังกล่าว
คำสั่งของโดนัลด์ ทรัมป์ได้สร้างความขัดแย้งทางกฎหมายที่รุนแรงจากกลุ่มต่างๆ ซึ่งโต้แย้งว่าเป็นการกระทำที่ขัดต่อรัฐธรรมนูญและไม่สอดคล้องกับค่านิยมเสรีของสหรัฐอเมริกา กลุ่มเหล่านี้ยังระบุว่า การระงับความช่วยเหลืออย่างกะทันหันทำให้หลายองค์กรที่ดำเนินโครงการในพื้นที่เสี่ยงไม่สามารถเตรียมตัวได้ล่วงหน้า ส่งผลให้การดำเนินการต้องเผชิญกับความยุ่งยาก และอาจทำให้ผลกระทบของการระงับนี้ทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น
แม้สหรัฐฯ จะบริจาคเงินช่วยเหลือมากที่สุดในแง่จำนวนเงิน แต่เมื่อเปรียบเทียบกับรายได้ทั้งประเทศ สัดส่วนการช่วยเหลือของสหรัฐอเมริกากลับอยู่ในระดับต่ำกว่าหลายประเทศ โดยอยู่ที่เพียง 0.24% เท่านั้น
การตัดสินใจของโดนัลด์ ทรัมป์เกี่ยวกับการระงับความช่วยเหลือทางการเงินจากสหรัฐอเมริกาได้จุดชนวนให้เกิดปฏิกิริยาหลายด้าน ทั้งในมุมของการตอบสนองจากประเทศพันธมิตรและองค์กรต่างๆ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่อาจมีผลลัพธ์ในระยะยาวต่อพลวัตทางการเมืองและเศรษฐกิจทั่วโลก การระงับความช่วยเหลือครั้งนี้อาจมีผลกระทบในวงกว้างต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและความเชื่อมั่นในบทบาทของสหรัฐอเมริกาในการเป็นผู้นำระดับโลก
ที่มา :
- US freeze on foreign aid funding is a ‘death sentence’ for people in need, NGOs warn
- White House Freeze on Federal Grants, Foreign Aid Causes Chaos
- With Foreign Aid Freeze and Immigration Restrictions, US Leaves Afghan Allies in the Cold
- Countries That Receive the Most Foreign Aid From the U.S.












