Corruption Tech เอไอ..ใยแมงมุม แนวทางใหม่ในการตรวจสอบและปราบปรามทุจริต

จากผลการสำรวจดัชนีการรับรู้การทุจริต (Corruption Perceptions Index หรือ CPI) ขององค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ (Transparency International หรือ TI) ประจำปี 2567 จากจำนวนประเทศ 180 ประเทศ

ประเทศไทย ได้ 34 คะแนน อยู่ในอันดับที่ 107 ของโลก และหล่นจากอันดับ 4 เป็นอันดับที่ 5 ของกลุ่มประเทศอาเซียน
ซึ่งคะแนน 34 คะแนนในปี 2567 ถือเป็นคะแนนต่ำสุดในรอบ 13 ปี (ปี 2555-2567)
ประการสำคัญคือ ประเทศไทยได้คะแนนต่ำกว่าเกณฑ์เฉลี่ยของโลกมาโดยตลอด ซึ่งหากพิจารณาย้อนไป 10 ปีจะพบว่าการแก้ปัญหาคอรัปชั่นไม่กระเตื้องขึ้น มีแต่ถดถอยลง
ดัชนีรับรู้การทุจริตตั้งแต่ปี 2555 ถึงปี 2567 พบว่าคะแนนและอันดับลดลงต่อเนื่อง กล่าวคือในปี 2555 ได้คะแนน 37 อันดับ 88 ของโลก ปี 2567 ได้คะแนน 34 อันดับ 107 สะท้อนความโปร่งใสและธรรมาภิบาลของประเทศถดถอยในช่วงกว่าทศวรรษที่ผ่านมา

ผลการสำรวจดัชนีการรับรู้การทุจริตดังกล่าว เป็นการประเมินจากแหล่งข้อมูล 9 สถาบันได้แก่ IMD WEF BF (TI) PRS V-DEM PERC WJC EIC โดยมีตัวชี้วัดจากข้อมูล 7 ด้าน คือ

1. เจ้าหน้าที่รัฐมีพฤติกรรมการใช้ตำแหน่งหน้าที่ในทางมิชอบ
2. มีอำนาจหรือตำแหน่งทางการเมือง มีการทุจริตโดยใช้ระบบอุปถัมภ์ และระบบเครือญาติ และภาคการเมืองกับภาคธุรกิจ มีความสัมพันธ์กัน
3. การทุจริตในภาครัฐ ฝ่ายบริหาร ฝ่ายนิติบัญญัติ และตุลาการเกี่ยวกับสินบน การขัดกันระหว่างผลประโยชน์ส่วนบุคคลกับส่วนรวม
4. การติดสินบนและการทุจริต
5. ภาคธุรกิจต้องจ่ายเงินสินบนในกระบวนการต่างๆ
6. ความโปร่งใสและตรวจสอบได้ในการใช้จ่ายงบประมาณภาครัฐ
7. ระดับการรับรู้ว่าการทุจริต
สำหรับประเทศไทยสถานการณ์ปัญหาคอรัปชั่นอยู่ในขั้นวิกฤต เหมือนมะเร็งร้ายระยะสุดท้ายกำลังทำลายศักยภาพของประเทศทั้งปัจจุบันและอนาคต จึงต้องใช้แนวทางใหม่ในการตรวจสอบปราบปรามทุจริตภาครัฐ-ภาคเอกชน นั่นคือการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ที่เรียกว่า คอรัปชั่นเทค (Corruption Tech) ภายใต้โครงการ The AI Spider Project (TSP) ทำหน้าที่เสมือนไฟฉายและใยแมงมุมในยุคดิจิตอลแพลตฟอร์มและเอไอ ซึ่งจะเป็น paradigm ใหม่ ที่จะเอาชนะสงครามปราบปรามการทุจริตฉ้อราษฎร์บังหลวง

ทั้งนี้มีตัวอย่างการใช้คอรัปชั่นเทค ปราบปรามการทุจริตในต่างประเทศ ดังนี้

1. ยูเครน

ระบบ ProZorro (AI + Blockchain)
>ระบบ e-Procurement ที่ใช้ AI + Blockchain เพื่อตรวจสอบการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐบาล 
>AI วิเคราะห์รูปแบบการเสนอราคาเพื่อตรวจจับการทุจริต เช่น :
>ผู้เสนอราคาร่วมกัน (Bid Rigging) → AI ตรวจสอบรูปแบบการเสนอราคาที่คล้ายกันเกินไป 
>โครงการที่มีราคาสูงเกินจริง → เปรียบเทียบกับราคาตลาดและโครงการอื่นๆ  
ผลลัพธ์ : ลดการทุจริตในโครงการรัฐได้ 20-30% และประหยัดงบประมาณได้หลายล้านดอลลาร์
2. เกาหลีใต้
AI ตรวจสอบการเบิกจ่ายเงินงบประมาณ
>ระบบ AI ตรวจจับการเบิกจ่ายเงินผิดปกติในโครงการของรัฐ 
ตัวอย่างการทำงาน
>โครงการก่อสร้างโรงเรียน แต่ไม่มีหลักฐานภาพถ่ายความคืบหน้า→ AI เชื่อมกับภาพถ่ายดาวเทียมเพื่อยืนยัน 
>การเบิกค่าใช้จ่ายซ้ำซ้อน → วิเคราะห์ข้อมูลการเบิกจ่ายในระบบคลาวด์  
ผลลัพธ์ : ลดการทุจริตในระบบราชการได้ 15-25%
3. อินเดีย
AI ตรวจสอบการทุจริตในโครงการสวัสดิการ
>ระบบ Aadhaar + AI ตรวจสอบการฉ้อโกงในโครงการช่วยเหลือสังคม 
ตัวอย่างการทำงาน
>การจ่ายเงินซ้ำซ้อน → AI วิเคราะห์ข้อมูล biometric (ลายนิ้วมือ/ม่านตา) เพื่อป้องกันการรับเงินซ้ำ 
>ผู้รับผลประโยชน์ปลอม → ใช้ Facial Recognition AI ยืนยันตัวตน  
ผลลัพธ์ : ประหยัดงบประมาณ 1.2 พันล้านดอลลาร์ จากการตัดชื่อผู้รับปลอมออก
4. สหรัฐอเมริกา
AI วิเคราะห์ธุรกรรมทางการเงินของนักการเมือง
>ระบบ AI ติดตามการโอนเงินที่น่าสงสัยของนักการเมืองและข้าราชการ 
ตัวอย่างการทำงาน
>การโอนเงินก้อนใหญ่ไปต่างประเทศ → AI ตรวจสอบความเชื่อมโยงกับเครือข่ายทุจริต 
>บัญชีลับที่เชื่อมโยงกับผู้รับเหมา → ใช้ Graph AI วิเคราะห์เครือข่ายความสัมพันธ์  
ผลลัพธ์ : เปิดเผยคดีทุจริตหลายคดี เช่น การรับสินบนในโครงการก่อสร้าง
5. บราซิล
AI วิเคราะห์เอกสารปลอมในโครงการรัฐ
>ระบบ AI (OCR + NLP) ตรวจสอบเอกสารการจัดซื้อจัดจ้าง 
ตัวอย่างการทำงาน
>ใบเสนอราคาปลอม → AI เปรียบเทียบลายเซ็นและรูปแบบเอกสารกับฐานข้อมูล 
>โครงการหลอกลวง → วิเคราะห์ความสอดคล้องของข้อมูลในเอกสาร  
ผลลัพธ์ : ยกเลิกโครงการทุจริตมูลค่า 500 ล้านดอลลาร์
6. สิงคโปร์
AI ตรวจสอบ Conflict of Interest
>ระบบวิเคราะห์ความขัดแย้งของผลประโยชน์ในภาครัฐและเอกชน 
ตัวอย่างการทำงาน
>นักการเมืองมีหุ้นในบริษัทที่ได้รับสัมปทาน → AI เชื่อมโยงข้อมูลทะเบียนบริษัทและบัญชีทรัพย์สิน 
>ข้าราชการร่วมกับญาติแสวงประโยชน์ในโครงการรัฐ → ใช้ Network Analysis AI
ผลลัพธ์ : เพิ่มความน่าเชื่อถือในการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐ 
7. จีน
ภายใต้การนำของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ได้ดำเนินนโยบายปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชันอย่างเข้มข้นและต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2012 โดยมีแนวทางการปราบปรามคอร์รัปชันของจีนทั้งแบบอนาล็อคและดิจิตอล
1. นโยบาย “ฆ่าเสือ ตีแมลงวัน”
“เสือ” หมายถึงเจ้าหน้าที่ระดับสูง ส่วน “แมลงวัน” คือข้าราชการระดับล่าง นโยบายนี้มุ่งปราบปรามการทุจริตทุกระดับ โดยเฉพาะในภาคการเงินและพลังงาน  
>ปี 2024 มีการลงโทษเจ้าหน้าที่และประชาชนรวม 589,000 คน ในจำนวนนี้มีเจ้าหน้าที่ระดับรัฐมนตรีหรือเทียบเท่า 53 คน  
2. ระบบ “ไม่กล้า-ไม่สามารถ-ไม่อยากทุจริต”
>ไม่กล้า : ใช้มาตรการลงโทษรุนแรง เช่น ประหารชีวิตในคดีทุจริตขนาดใหญ่ 
>ไม่สามารถ : ปรับปรุงระบบตรวจสอบ เช่น การตรวจสอบงบประมาณแบบ Real-time Audit 
>ไม่อยาก : สร้างจิตสำนึกผ่านการศึกษาและประชาสัมพันธ์  
3. การปฏิรูปหน่วยงานตรวจสอบ
>CCDI (คณะกรรมการกลางตรวจสอบวินัยพรรค) มีอำนาจสืบสวนเจ้าหน้าที่ทุกระดับ
>ในปี 2023 ตรวจสอบเจ้าหน้าที่อาวุโส 58 คน และลงโทษเจ้าหน้าที่ 4.7 ล้านคนในรอบ 10 ปี  
>จีนยังพัฒนาระบบ “บัญชีดำผู้ติดสินบน” เพื่อติดตามและลงโทษผู้เกี่ยวข้อง  
4. การใช้สื่อและวัฒนธรรมประชาสัมพันธ์
>ผลิตสารคดี Always on the Road และละคร In the Name of People เพื่อเปิดโปงกรณีทุจริตจริงและสร้างจิตสำนึกสาธารณะ  
5. การปราบปรามแบบค่อยเป็นค่อยไป
แบ่งขั้นตอนการจัดการเป็น 4 ระดับ ตั้งแต่การตักเตือนจนถึงลงโทษทางกฎหมาย โดย 90% ของคดีเริ่มจากการเตือนและลงโทษทางวินัย

การแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันในประเทศไทย ต้องอาศัยการบูรณาการหลายมิติ ทั้งการปฏิรูประบบราชการ การส่งเสริมความโปร่งใส การมีส่วนร่วมของประชาชน และการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ภายใต้ 5 แนวทาง

1. การเสริมสร้างธรรมาภิบาล (Good Governance)
2. การมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม
3. การปฏิรูปกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม
4. การสร้างวัฒนธรรมความซื่อสัตย์
5. การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล เช่น Corruption Tech ภายใต้โครงการThe  AI Spider Project (TSP)
การป้องกันและปราบปรามการทุจริตฉ้อราษฎรบังหลวง เป็นหน้าที่และความรับผิดชอบร่วมกัน ทุกภาคส่วนจึงต้องผนึกความร่วมมือในการแก้ไขอย่างเร่งด่วน
สถาบันเอฟเคไอไอ.กำลังพัฒนาคอรัปชั่นเทค เป็นแนวทางใหม่ในการขจัดทุจริตด้วยแพลตฟอร์มดิจิตอลและเทคโนโลยีAi ภายใต้โครงการเอไอ.ใยแมงมุม (The AI Spider Project) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจสอบและปราบปรามทุจริตภาครัฐและภาคเอกชน

สำหรับโมเดล The AI Spider project เฟสที่ 1 ประกอบด้วย

1. แพลตฟอร์มทราฟฟี ฟองดู (Traffy Fondue ) พัฒนาแพลตฟอร์มข้อมูล เปิดTraffy Fondue เพื่อให้ประชาชนช่วยตรวจสอบจะเป็นกลไกหลักของโครงการ
2. เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI :Artificial intelligence) วิเคราะห์การจัดซื้อจัดจ้าง เช่น ระบบ e-GP
3. สมองของเอไอ.ในการเรียนรู้ (Machine Learning) สร้างระบบเตือนภัยการทุจริต (Early Warning System) โดยใช้ Machine Learning
4. เปิดกว้างสร้างเครือข่ายผู้แจ้งเบาะแส (Whistleblower)
5. เชื่อมโยง ปปช. ปปท. สตง. รัฐสภา สำนักงบประมาณ กรมบัญชีกลาง เครือข่ายต่อต้านคอรัปชั่น 76 จังหวัด กทม. อปท. หน่วยงานอื่น

การขับเคลื่อนโครงการใยแมงมุม ระยะที่ 1

1. เปิดใช้แพลตฟอร์ม The AI Spider Project เป็นทางการภายในเดือนพฤษภาคม 2568
2. ใช้ Corruption Tech ตรวจสอบการจัดซื้อจัดจ้างในหน่วยงานรัฐ โดยเฉพาะหน่วยงานเสี่ยง 
3. พัฒนาระบบ Open Data + AI อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ประชาชนและสื่อมวลชนช่วยตรวจสอบ 
4. สร้างความร่วมมือกับ Tech Startup ในการพัฒนา AI Anti-Corruption Tools 
5. ผลักดันนโยบายดิจิตอลภาครัฐให้เชื่อมโยงข้อมูล และใช้ Corruption Tech ในการตรวจสอบและป้องกันปราบปรามการคอรัปชั่นในประเทศไทย
การใช้ Corruption Technology ต่อต้านคอร์รัปชัน ต้องทำควบคู่กับการปฏิรูประบบราชการและส่งเสริมวัฒนธรรมความโปร่งใส เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ยั่งยืน หากทำได้อย่างจริงจังต่อเนื่องจะเป็นเครื่องมือสำคัญในการขจัดทุจริตและเพิ่มความน่าเชื่อถือ (Trust) ให้ประเทศไทย
แนวทางเหล่านี้ต้องดำเนินการควบคู่กันอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการสร้าง “ระบบนิเวศต่อต้านคอร์รัปชัน” ที่ทุกภาคส่วนร่วมมือกัน ทั้งนี้ ความสำเร็จขึ้นอยู่กับการยกระดับจิตสำนึกสาธารณะและความมุ่งมั่นทางการเมืองในการปฏิรูปอย่างแท้จริง

เรื่องโดย : อลงกรณ์ พลบุตร ประธานสถาบันเอฟเคไอไอ ไทยแลนด์(FKII Thailand) ประธานที่ปรึกษาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมและรองประธานคณะกรรมการยุทธศาสตร์ พรรคประชาธิปัตย์

บรรยายหัวข้อ “คอรัปชั่นเทค Corruption Tech โครงการเอไอ.ใยแมงมุมThe AI Spider Project : แนวทางใหม่ในการตรวจสอบและปราบปรามทุจริต” ในโครงการ”อบรมสื่อมวลชนและองค์กรที่เกี่ยวข้องกับสื่อ..” จัดโดยสมาคมเครือข่ายผู้สื่อข่าวและสื่อมวลชนนานาชาติ ภายใต้การสนับสนุนจากกองทุน ป.ป.ช.