EECity ต้นแบบเมืองใหม่อัจฉริยะ ตอบโจทย์ชีวิตไม่เหมือนเดิม

ปัญหาภัยพิบัติตต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การทำลายธรรมชาติ การพัฒนาชีวิตตามระบบทุนนิยม ทำให้หลายคนตั้งคำถามว่าอนาคตของลูกหลานจะอยู่กันอย่างไร นำมาสู่การพัฒนาเมืองรูปแบบใหม่ ที่เรียกว่า Smart City หรือ เมืองอัจฉริยะ


ปัจจุบันกระแสการพัฒนาเมืองภายใต้แนวคิด “เมืองอัจฉริยะ” หรือ สมาร์ทซิตี้ (Smart City) กำลังได้รับความนิยมจากนานาประเทศทั่วโลก รายงานของ Smart City Tracker 1Q18 ซึ่งจัดทำโดยสถาบันวิจัยที่มีชื่อเสียงระดับโลกที่มีชื่อว่า Navigant Research ได้ทำการสำรวจจำนวนโครงการที่ถูกพัฒนาขึ้นภายใต้แนวคิด “Smart City” พบว่า ปัจจุบันมีโครงการเมืองอัจฉริยะมากถึง 355 โครงการใน 221 เมืองทั่วโลก
“เมืองอัจฉริยะ” หมายถึงเมืองที่ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีและนวัตกรรมทันสมัยและชาญฉลาด เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการให้บริการและการบริหารจัดการเมือง ลดค่าใช้จ่ายและการใช้ทรัพยากรของเมืองและประชากรเป้าหมาย เน้นการออกแบบที่ดี มีส่วนร่วมของภาคธุรกิจและภาคประชาชนในการพัฒนาเมือง ภายใต้แนวคิดการพัฒนาเมืองน่าอยู่ เมืองทันสมัย ให้ประชาชนในเมืองมีคุณภาพชีวิตที่ดี มีความสุข อย่างยั่งยืน

การพัฒนาเมืองอัจฉริยะมีมิติสำคัญ 7 ด้านคือ 1) สิ่งแวดล้อมอัจฉริยะ 2) การเดินทางและขนส่งอัจฉริยะ 3) การดำรงชีวิตอัจฉริยะ 4) พลเมืองอัจฉริยะ 5) พลังงานอัจฉริยะ 6) เศรษฐกิจอัจฉริยะ และ 7) การบริหารภาครัฐอัจฉริยะ

สิ่งแวดล้อมอัจฉริยะ (Smart Environment) 

เป็นเมืองที่มุ่งเน้นปรับปรุงคุณภาพและเพิ่มประสิทธิภาพ ประสิทธิผลการบริหารจัดการ ติดตามเฝ้าระวัง สิ่งแวดล้อมและสภาวะแวดล้อมอย่างเป็นระบบ เช่น การจัดการน้ำ การดูแลสภาพอากาศ การเฝ้าระวังภัยพิบัติตลอดจนเพิ่มการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

การเดินทางและขนส่งอัจฉริยะ (Smart Mobility) 

เป็นเมืองที่มุ่งเน้นเพิ่มความสะดวก ประสิทธิภาพ ความปลอดภัยในการเดินทางและขนส่ง และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

การดำรงชีวิตอัจฉริยะ (Smart Living)

เป็นเมืองที่มุ่งเน้นให้บริการที่อำนวยความสะดวกต่อการดำรงชีวิต เช่น การบริการด้านสุขภาพให้ประชาชนมีสุขภาพและสุขภาวะที่ดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งเพื่อเตรียมพร้อมเข้าสู่สังคมสูงอายุ การเพิ่มความปลอดภัยของประชาชนด้วยการเฝ้าระวังภัยจากอาชญากรรม ไปจนถึงการส่งเสริมให้เกิดสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับการดำรงชีวิตที่เหมาะสม

พลเมืองอัจฉริยะ (Smart People) 

มุ่งเน้นพัฒนาพลเมืองให้มีความรู้และสามารถประยุกต์ใช้เทคโนโลยีให้เกิดประโยชน์ทั้งในเชิงเศรษฐกิจและการดำรงชีวิต สร้างสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์และการเรียนรู้นอกระบบ รวมถึงการส่งเสริมการอยู่ร่วมกันด้วยความหลากหลายทางสังคม

พลังงานอัจฉริยะ (Smart Energy)

มุ่งเน้นเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานของเมือง หรือใช้พลังงานทางเลือกอันเป็นพลังงานสะอาด (Renewable Energy) เช่น เชื้อเพลิงชีวมวล ไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน และไฟฟ้าจากพลังงานอื่นๆ เป็นต้น

เศรษฐกิจอัจฉริยะ (Smart Economy) 

มุ่งเน้นเพิ่มประสิทธิภาพและความคล่องตัวในการดำเนินธุรกิจ สร้างให้เกิดความเชื่อมโยงและความร่วมมือทางธุรกิจ ประยุกต์ใช้นวัตกรรม ในการพัฒนาเพื่อปรับเปลี่ยนธุรกิจ (เช่น เมืองเกษตรอัจฉริยะ เมืองท่องเที่ยวอัจฉริยะ เป็นต้น)

การบริหารภาครัฐอัจฉริยะ (Smart Governance) 

มุ่งเน้นพัฒนาระบบบริการเพื่อให้ประชาชนเข้าถึงบริการภาครัฐสะดวก รวดเร็ว เพิ่มช่องทางการมีส่วนร่วมของประชาชน รวมถึงการเปิดให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลทำให้เกิดความโปร่งใส ตรวจสอบได้

เมืองอัจฉริยะ

สำหรับเมืองไทย พื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งจะพัฒนาให้เป็นเมืองอัจฉริยะ ต้องผ่านเกณฑ์การพิจารณาเมืองอัจฉริยะ ซึ่งประกอบไปด้วยเกณฑ์ 5 ข้อ ได้แก่
1. ต้องกำหนดพื้นที่และเป้าหมายชัดเจน
2. ต้องมีแนวทางพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเมือง
3. ต้องมีระบบจัดเก็บและบริหารข้อมูลเมืองที่ปลอดภัย
4. ต้องมีบริการเมืองอัจฉริยะตามลักษณะ 7 ด้าน
5. ต้องมีการบริหารจัดการที่ยั่งยืน
ข้อมูลของ สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (สศด.) หรือ depa ณ เดือน มี.ค. 2568 ระบุว่าพื้นที่ต่างๆในประเทศไทย ส่งข้อเสนอแผนพัฒนาเมืองอัจฉริยะมายังสำนักงานเมืองอัจฉริยะ รวมทั้งสิ้น 181 ข้อเสนอ แบ่งเป็นข้อเสนอเมืองเดิม 175 เมือง เมืองใหม่ 6 เมือง มีเมืองที่ได้รับการประกาศเป็นเมืองอัจฉริยะจำนวน 36 เมือง (ณ 17 ส.ค. 66) และเมืองที่เป็นเขตส่งเสริมจำนวน 143 เมือง

สมาร์ทซิตี้

แต่ถ้าพูดถึงเมืองอัจฉริยะเต็มรูปแบบ ขนาดใหญ่ และโดดเด่นระดับนานาชาติ ต้องยกให้ โครงการศูนย์ธุรกิจ EEC และเมืองใหม่น่าอยู่อัจฉริยะ (EEC Capital City : EECity) ในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ อีอีซี ซึ่งมีพื้นที่มากถึง 14,619 ไร่ ตั้งอยู่ ต.ห้วยใหญ่ อ.บางละมุง จ.ชลบุรี ได้รับการเรียกขานว่าเป็น “เมืองหลวงของอีอีซี” ห่างจากพัทยา-จอมเทียนประมาณ 10 กม. ห่างจากสนามบินอู่ตะเภาประมาณ 15 กม. ติดทางหลวงหมายเลข 331 และอยู่ภายในรัศมี 30 กม. รอบสนามบินอู่ตะเภา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนามหานครการบินภาคตะวันออก (EEC Aerotropolis) เพื่อรองรับการขยายตัวของกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจการบิน อุตสาหกรรมการบิน และอุตสาหกรรมเป้าหมาย ที่จะเกิดขึ้นจากการพัฒนาสนามบินอู่ตะเภา และเมืองการบินตะวันออก ตลอดจนการพัฒนาพื้นที่อีอีซี
EECity กำหนดพื้นที่ 30% เป็นพื้นที่สีเขียว อีก 70% เป็นพื้นที่โครงสร้างพื้นฐานและพื้นที่ใช้สอย พลังงานสะอาด 100% คาร์บอนและขยะเป็นศูนย์ รองรับการลงทุนรวมถึง 1.34 ล้านล้านบาท สร้างงานตรงไม่น้อยกว่า 200,000 ตำแหน่ง มีมูลค่าการจ้างงานกว่า 1.2 ล้านล้านบาท กำหนดพัฒนาพื้นที่แล้วเสร็จปี 2575
มีการคาดการณ์ว่า เมื่อพัฒนาแล้วเสร็จ จะทำให้มีประชากรเพิ่มขึ้น 1.5 ล้านคน และมีผู้เดินทางเข้ามาในพื้นที่ 70 ล้านคน ภายในปี 2580
แนวคิดการสร้างเมืองคุณภาพระดับนานาชาติในอีอีซี เพื่อตอบโจทย์ความต้องการอยู่อาศัยในเมืองยุคใหม่ ด้วยเทคโนโลยีทันสมัย รองรับอนาคตอีก 20 ปีข้างหน้า เพื่อการอยู่อาศัยของคนยุคใหม่ในอีก 2-3 รุ่นข้างหน้า จึงออกแบบเป็นเทคโนโลยี 5.0 อุตสาหกรรม 5.0 บวกกับการใช้พลังงานสีเขียว เป็นพื้นที่แรกของประเทศไทยที่เป็นโมเดลต้นแบบ Net Zeto City
ท่ามกลางปัญหาสภาพแวดล้อมวันนี้ การพัฒนาเมืองอัจฉริยะ คงเป็นทางออกของการดำเนินชีวิตยุคใหม่