บาหลี vs ภูเก็ต เมืองท่องเที่ยวระดับโลกบนเส้นทางที่ต่างกัน

เมื่อพูดถึงเมืองท่องเที่ยวระดับโลกที่ต้องรับมือกับจำนวนนักท่องเที่ยวมหาศาลในแต่ละปี “ระบบขนส่งมวลชน” ไม่ใช่แค่ทางเลือกอีกต่อไป แต่กลายเป็น “เงื่อนไข” ของการอยู่รอดและเติบโตอย่างยั่งยืน

บาหลี ประเทศอินโดนีเซีย ตัดสินใจเดิมพันครั้งใหญ่ ด้วยการเดินหน้าโครงการรถไฟฟ้าใต้ดิน อย่างเป็นรูปธรรม ในขณะเดียวกัน เกาะภูเก็ตของไทย แม้มีสถานะเป็นเมืองท่องเที่ยวระดับโลกเช่นกัน กลับยังวนเวียนอยู่กับแผนการศึกษาที่ไม่มีวันสิ้นสุด โครงการรถไฟฟ้ารางเบา (LRT) ที่เคยเป็นความหวัง กลับกลายเป็นม่านหมอกที่คลุมเครือ บทความนี้จะพาไปสำรวจว่า “ทำไมบาหลีถึงไปต่อได้จริง” ขณะที่ “ภูเก็ตยังย่ำอยู่ที่เดิม” และเหตุใดโครงสร้างพื้นฐานด้านขนส่ง จึงไม่ใช่แค่เรื่องของการเดินทาง
ท่ามกลางปัญหารถติดเรื้อรังบนเกาะบาหลี เมืองท่องเที่ยวอันดับต้นๆ ของโลก กำลังก่อร่างโครงการเมกะโปรเจกต์ “Bali MRT” หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า Bali Urban Subway (รถไฟฟ้าใต้ดินบาหลี) ที่ทั้งยิ่งใหญ่และท้าทาย โครงการมูลค่า 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯนี้ เริ่มตอกเสาเข็มในเดือนกันยายน 2567 และมีกำหนดทยอยเปิดให้บริการเป็นเฟสตั้งแต่ปี 2571 จนถึงปี 2574 เพื่อรองรับทั้งผู้พักอาศัยและนักท่องเที่ยวหลายล้านคนต่อปี
ไฮไลต์คือเกือบทั้งระบบจะเป็นอุโมงค์ใต้ดิน เพื่อหลบเลี่ยงข้อจำกัดทั้งทางสิ่งแวดล้อมและข้อห้ามด้านศิลปะ-สถาปัตยกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ของเกาะบาหลี โครงการนี้ยังเป็นตัวอย่างของการร่วมมือข้ามจังหวัด โดยได้รับการสนับสนุนจากผู้บริหาร MRT ของกรุงจาการ์ตาเพื่อให้มั่นใจว่าเทคโนโลยีและมาตรฐานการเดินรถจะสอดคล้องทั้งในด้านคุณภาพและอัตลักษณ์ท้องถิ่น

บาหลี
บาหลี ประเทศอินโดนีเซีย

“ลงทุนใหญ่ เพื่ออนาคต” แต่ต้อง “รักษาต้นทุนทางจิตวิญญาณ”


ล่าสุด ผู้ว่าการเกาะบาหลี วายัน คอสเตอร์ เปิดทำเนียบต้อนรับรองผู้ว่าการกรุงจาการ์ตา ราโน คาร์โน ในสัปดาห์ที่ผ่านมา เพื่อหารือแนวทางร่วมมือกันพัฒนาโครงการรถไฟฟ้าใต้ดิน (MRT) บนเกาะบาหลี โดยอาศัยบทเรียนและประสบการณ์ตรงจากความสำเร็จของโครงการรถไฟฟ้าในกรุงจาการ์ตา
ทั้งสองผู้นำได้ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองถึงแนวทางแก้ปัญหาการจราจรอันแออัดบนเกาะบาหลี พร้อมตอกย้ำถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการพัฒนาโครงข่ายระบบขนส่งมวลชนสมัยใหม่ โดยมีแนวคิดจะร่วมมือข้ามจังหวัด เพื่อช่วยกันผลักดันโครงการใหญ่นี้ให้เป็นจริง
“เรากำลังศึกษาและหารืออย่างจริงจังเกี่ยวกับโครงการ MRT เพื่อเดินหน้าสู่การลงมือจริงในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า” ผู้ว่าฯ คอสเตอร์กล่าวหลังการประชุม พร้อมชี้ว่าประสบการณ์ของจาการ์ตา โดยเฉพาะการร่วมงานกับพันธมิตรต่างชาติเพื่อขับเคลื่อนโครงการ นับเป็นแนวทางอันล้ำค่าที่บาหลีต้องเรียนรู้และปรับใช้

“จาการ์ตาเข้าใจทั้งงานโครงสร้างและวิธีทำงานร่วมกับผู้เกี่ยวข้องหลากหลาย วันนี้เรากำลังแลกเปลี่ยนบทเรียนและแนวคิด เพื่อให้โครงการ MRT ของบาหลีเป็นไปตามบริบทของเกาะ ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม และวิถีชุมชน” ผู้ว่าฯ บาหลีย้ำ
ทั้งผู้ว่าการบาหลีและรองผู้ว่าการจาการ์ตาต่างตระหนักดีว่า โครงการรถไฟใต้ดินบนเกาะต้องใส่ใจกับอัตลักษณ์และข้อจำกัดของพื้นที่ “มีพื้นที่หลายจุดบนเกาะที่หากยกโครงสร้างลอยฟ้าอาจไม่เป็นที่ยอมรับ เนื่องด้วยบริบทของศาสนาและขนบธรรมเนียมท้องถิ่น” ราโน คาร์โน กล่าว “ดังนั้นเรากำลังพิจารณารูปแบบอุโมงค์ใต้ดิน แม้ต้องแลกมาด้วยต้นทุนและเวลาก่อสร้างที่สูงขึ้น แต่ก็คุ้มค่ากับการรักษาเสน่ห์และคุณค่าของบาหลี”
ผู้แทนจาการ์ตายังเน้นว่า โครงการใหญ่ขนาดนี้ต้องอาศัยทั้งการลงทุนและพันธมิตรหลากหลาย
“เราพร้อมสนับสนุนเต็มที่ ทั้งด้านเทคนิคและการร่วมออกแบบโครงการ เพราะโครงการใหญ่แบบนี้ บาหลีไม่ควรต้องแบกรับเพียงลำพัง”

ทั้งสองจังหวัดเห็นชอบที่จะเร่งร่างบันทึกข้อตกลง (MoU) เพื่อขับเคลื่อนโครงการรถไฟฟ้าใต้ดินบาหลีร่วมกัน โดยจาการ์ตาจะให้ทั้งการสนับสนุนทางเทคนิคและแนวคิดการบริหารโครงการ ตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบไปจนถึงการก่อสร้าง
ทั้งนี้ บาหลีได้เดินหน้าวางรากฐานโครงการแล้ว โดยเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา บริษัทพัฒนาและลงทุนของบาหลีที่ชื่อว่า Sarana Bali Dwipa Jaya (SBDJ) ได้แต่งตั้ง Indotek เป็นผู้รับเหมาหลัก จับมือกับ China Railway Construction Corporation (CRCC) ผู้อยู่เบื้องหลังรถไฟฟ้าความเร็วสูงจาการ์ตา–บันดุง และผู้รับเหมาในท้องถิ่นอย่าง Sinar Bali Bina Karya
โดย Bali MRT ประกอบด้วย 4 เส้นทางสำคัญ ได้แก่ สนามบินนานาชาติงูราห์ไร–เจมากิ, สนามบินนานาชาติงูราห์ไร–นูซาดัว, เซ็นทรัลปาร์กกูต้า–ซานูร์ และเรอนอน–สุขาวาตี–อูบุด สร้างเป็นอุโมงค์ลึก 30 เมตร วางรางคู่ขนาดมาตรฐาน 1,435 มม. ด้วยงบลงทุนสูงถึง 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

เม็ดเงินลงทุนแรกของสองสายสำคัญมีมูลค่ากว่า 10,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ โดยเป็นการลงทุนของภาคเอกชนเป็นหลัก นำโดย PT Sarana Bali Dwipa Jaya และ PT Bumi Indah Prima ซึ่งผู้พัฒนาและผู้บริหารโครงการต้องตระหนักถึงโจทย์ใหญ่ของบาหลี นั่นคือการรักษาสมดุลของทั้งเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว และจิตวิญญาณของเกาะ
เฟสแรกคาดว่าจะแล้วเสร็จต้นปี 2028 และทั้งโครงการใหญ่ทั้ง 4 เฟส มีกำหนดแล้วเสร็จภายในปี 2031 ครอบคลุมเส้นทางจากสนามบินไปจิมบารัน ส่วนต่อขยายจากเซ็นทรัลปาร์กกิ้งกูตา และเส้นทางใหม่จากเรอนนทบุรีไปถึงสุกาวาตี
ที่สำคัญโครงการรถไฟฟ้าใต้ดินบาหลี ไม่ใช่แค่เมกะโปรเจกต์ระบบขนส่งมวลชน แต่คือการเดิมพันครั้งสำคัญของเกาะท่องเที่ยวระดับโลก ที่ต้องรักษาทั้งอัตลักษณ์ท้องถิ่นและก้าวสู่อนาคตแห่งการสัญจรอย่างยั่งยืน โดยอาศัยทั้งองค์ความรู้ การลงทุน และหัวใจของผู้คนทั้งสองเมืองเป็นแรงขับเคลื่อน

ภูเก็ต
ภูเก็ต ประเทศไทย

บทเรียนเทียบ “ภูเก็ต” ฝันใหญ่ แต่ไปไม่ถึงเสียที

ขณะที่บาหลีกำลังก้าวไปข้างหน้าด้วยโครงข่าย MRT ที่ชัดเจน แต่เกาะภูเก็ตของไทย แม้เป็นเมืองท่องเที่ยวระดับโลกเช่นเดียวกัน ยังคงต้องเผชิญเสียงวิพากษ์วิจารณ์ถึงระบบขนส่งมวลชนที่ล้าหลัง ไม่ครอบคลุม และไร้ทิศทาง รถไฟฟ้ารางเบา (Light Rail Transit: LRT) ที่เคยถูกตั้งความหวังไว้เป็นหัวหอกแก้ปัญหารถติดและยกระดับคุณภาพชีวิตผู้พักอาศัยและนักท่องเที่ยว ยังคงอยู่บนหน้ากระดาษและเต็มไปด้วยอุปสรรคทั้งงบประมาณ การเวนคืน และข้อกังขาเรื่องการบริหารจัดการ

ความคืบหน้าโครงการรถไฟฟ้ารางเบาในจังหวัดภูเก็ตยังเดินหน้าอย่างช้าๆ เมื่อกระทรวงคมนาคมเปิดเผยเมื่อปีที่ผ่านมาว่าการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) อยู่ระหว่างการขอศึกษาระบบเพิ่มเติม เพื่อเปรียบเทียบทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด ก่อนจะเดินหน้าเปิดไทม์ไลน์ปรับปรุงผลการศึกษาใหม่ในช่วงปี 2568-2569
หากทุกอย่างเป็นไปตามแผน กระบวนการเสนอโครงการจะเริ่มในปี 2569-2570 ตามด้วยการเปิดประมูลและขายเอกสารในปี 2570-2571 และคาดว่าจะเริ่มก่อสร้างได้จริงในเดือนกันยายน 2571 โดยตั้งเป้าเปิดให้บริการปลายปี 2574
ความล่าช้านี้นับว่าน่าเสียดายไม่น้อย เพราะโครงการนี้ถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่จะช่วยพลิกโฉมระบบขนส่งของเมืองท่องเที่ยวระดับโลกอย่างภูเก็ตให้ทันสมัยและยั่งยืนมากยิ่งขึ้น
กรณีของบาหลีชี้ให้เห็นว่า แม้เป็นเกาะท่องเที่ยวที่ต้องปกป้องทั้งสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม และผู้คน แต่การลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานที่ “จริงจัง” “เป็นระบบ” และ “มีวิสัยทัศน์” เป็นสิ่งจำเป็นและเป็นไปได้เสมอ ตราบใดที่ผู้มีอำนาจและผู้ลงทุนเลือกจับมือกันโดยมีเป้าหมายร่วมคือคุณภาพชีวิตผู้คนและอนาคตของการท่องเที่ยวเป็นสำคัญ

การที่ภูเก็ตยังคงวนเวียนอยู่กับแผนงานบนหน้ากระดาษ ขณะที่คู่แข่งอย่างบาหลีลงมือทำจริง นับเป็นสัญญาณอันน่ากังวลของเมืองท่องเที่ยวอย่างภูเก็ตที่หวังจะยืนอยู่แถวหน้าในเวทีโลกให้ได้ตลอดรอดฝั่ง เพราะในยุคที่การเดินทางของผู้คนทั่วโลกเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว การมีโครงสร้างพื้นฐานที่รองรับการสัญจรอย่างมีประสิทธิภาพคือหัวใจของการขับเคลื่อนเมือง
ความล่าช้าของโครงการรถไฟฟ้ารางเบาของภูเก็ต ไม่ได้สะท้อนเพียงความล้มเหลวด้านการบริหารจัดการเท่านั้น หากแต่ยังหมายถึงการสูญเสียโอกาสมหาศาลในการกระตุ้นเศรษฐกิจ การกระจายรายได้ และการสร้างความมั่นใจให้กับนักลงทุนจากทั่วโลก
ยิ่งปล่อยให้เวลาผ่านไปเนิ่นเท่าไหร่ ยิ่งเปิดโอกาสให้เมืองอื่นแซงหน้า และนั่นไม่ใช่แค่การแข่งขันเรื่องโครงสร้างพื้นฐาน หากแต่คือการแย่งชิง “ความสนใจ” “เม็ดเงิน” และ “ความเชื่อมั่น” จากคนทั่วโลกที่พร้อมจะหันไปหาปลายทางอื่นที่พร้อมมากกว่า

ที่มา :