เป็นที่ทราบกันดีว่า ประเทศไทย ได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในสี่ประเทศที่มีศักยภาพในการผลิตยางพาราในระดับโลกร่วมกับ ประเทศอินโดนีเซีย เวียดนามและสาธาณรัฐโกตติวัวร์ ที่ผ่านมาไทยยังเป็นชาติที่ส่งออกสินค้าส่วนใหญ่ที่ทำมาจากยางธรรมชาติ ได้แก่ ยางล้อ และถุงมือยางธรรมชาติ ไปทั่วโลก จึงไม่น่าแปลกใจที่ในภาคการผลิต เราจะมีปริมาณน้ำยางพารา ซึ่งเป็นของเหลือทิ้งจากกระบวนการผลิตยางแผ่น/ยางแท่งที่ถูกเททิ้งไปปีละนับล้านลิตร ด้วยเหตุนี้ ทีมนักวิจัยไทยนำโดย รศ.ดร.เภสัชกร ฐณะวัฒน์ พิทักษ์พรปรีชา จากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จึงได้ศึกษา ค้นคว้า จนสามารถค้นพบสารชีวโมเลกุลใหม่ ‘HeLP เซรั่มน้ำยางพารา’ หรือ Hevea Latex Polysaccharide
การค้นพบในครั้งนี้ นับเป็นการค้นพบสารชีวโมเลกุลชนิดใหม่เป็นครั้งแรกของโลก ไม่เคยถูกระบุหรือใช้งานในอุตสาหกรรมใดมาก่อน ซึ่งการปรับเอา ‘HeLP เซรั่มน้ำยางพารา’ ไปใช้ประโยชน์ทางสุขภาพและชีวเวชศาสตร์ ก็สามารถใช้ได้อย่างกว้างขวาง โดย สารชีวโมเลกุลใหม่ นี้ ได้เปิดตัวไปเมื่อปี 2568 และทาง กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้ถือโอกาสนี้ประกาศเตรียมเดินหน้าแผนการก่อสร้าง โรงงาน Biorefinery แห่งแรกของโลก ที่ใช้เซรั่มน้ำยางพาราเป็นวัตถุดิบหลัก ณ นิคมอุตสาหกรรมภาคใต้ จังหวัดสงขลา ด้วย
มาในวันนี้ มีความก้าวหน้าในการพัฒนา ‘HeLP เซรั่มน้ำยางพารา’ ในหลากหลายมิติ ไม่ว่าจะในประเด็นเรื่องความร่วมมือกับภาคเอกชนในการนำนวัตกรรมนี้ไปผลิตในเชิงพาณิชย์ รวมถึงการเผยแพร่แนวทางการผลิต เซรั่มน้ำยางพารา นี้ให้กับผู้ประกอบการ เกษตรกร ชาวสวนยางพารา อย่างเป็นรูปธรรม


HeLP เซรั่มน้ำยางพารา ผลิตภัณฑ์นวัตกรรมอัปราคายางพารา สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจไม่น้อยกว่า 500 ล้านบาท ในปี 2570
รศ.ดร.เภสัชกร ฐณะวัฒน์ หัวหน้าทีมวิจัยฯ ได้เน้นย้ำว่า “การค้นพบ “HeLP” (Hevea Latex Polysaccharide) สารชีวโมเลกุลใหม่จากเซรั่มน้ำยางพารา ถือเป็นความก้าวหน้าในการวิจัยด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีครั้งสำคัญของประเทศไทย ซึ่งสารนี้มีคุณสมบัติเด่นในการช่วยปรับสมดุลระดับเซลล์ และยังสามารถพัฒนากระบวนการสกัดในระดับอุตสาหกรรมได้สำเร็จเป็นรายแรกของโลก นับเป็นก้าวสำคัญของไทยในการพัฒนาอุตสาหกรรมเคมีชีวภาพ (Biorefinery) ที่จะมีบทบาทอย่างมากในอนาคต”
“และความสำเร็จในครั้งนี้เกิดจากการทำงานร่วมกันของหลายฝ่าย ทั้ง กระทรวง อว. ภาคเอกชน และทีมวิจัยจากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ โดยได้ดำเนินการภายใต้ ศูนย์ความเป็นเลิศด้านการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพจากน้ำยางพาราสู่เชิงพาณิชย์ (CERB) ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจากทั้ง ศูนย์ความเป็นเลิศด้านชีววิทยาศาสตร์ (องค์การมหาชน), หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) และ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์”

“HeLP เป็นสารชีวโมเลกุลประเภทโพลิแซ็กคาไรด์ที่สกัดจากเซรั่มน้ำยางพารา ซึ่งไม่เคยถูกระบุหรือใช้งานในอุตสาหกรรมใดมาก่อน เป็นของเหลือทิ้งจากกระบวนการผลิตยางแผ่น/ยางแท่งที่ถูกเททิ้งไปปีละนับล้านลิตร โดยทีมนักวิจัยค้นพบว่ามีคุณค่าทางชีวภาพซ่อนอยู่อย่างมหาศาล ทั้งคุณสมบัติในการปรับสมดุลระบบทางเดินอาหารด้วยบทบาทเป็นพรีไบโอติก เสริมภูมิคุ้มกันในระดับเซลล์ผ่านกลไก “Gut-Microbiota-Immune-Brain-Axis” มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ลดการเกิดแผลในกระเพาะอาหารจากแอลกอฮอล์ และแสดงศักยภาพในการต้านเซลล์มะเร็งผ่านระบบภูมิคุ้มกันเจ้าบ้าน”
“ในปัจจุบัน HeLP เซรั่มน้ำยางพารา ได้ถูกนำไปจดสิทธิบัตรแล้วทั้งในและต่างประเทศ และอยู่ในระหว่างการขึ้นทะเบียนเป็น “อาหารใหม่” (Novel Food) กับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ขณะเดียวกัน ม.อ. ได้ร่วมกับบริษัท อินโนซุส จำกัด เดินหน้าสร้างโรงงาน Biorefinery เซรั่มน้ำยางพารามาตรฐาน GMP แห่งแรกของโลก ซึ่งมีกำลังการผลิต HeLP สูงถึง 5,000 กิโลกรัม/เดือน จากวัตถุดิบเซรั่มวันละ 20,000 ลิตร โรงงานนี้จะไม่เพียงผลิต HeLP เท่านั้น แต่ยังสามารถต่อยอดสู่เวชสำอาง (Cosmeceuticals) อาหารฟังก์ชัน (Functional Foods) ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (Supplements) วัสดุนาโนชีวภาพ และอื่นๆ ด้วย”
เปิดโมเดลธุรกิจจากเซรั่มน้ำยางพารา อัปราคายางพาราตอบรับเทรนด์ BCG Economy สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจไม่น้อยกว่า 500 ล้านบาท ต่อปี
พร้อมกับการเปิดตัว HeLP เซรั่มน้ำยางพารา เมื่อปีที่แล้ว ยังมีการคาดการณ์ว่าการค้นพบเซรั่มน้ำยางพารานี้จะช่วยเพิ่มมูลค่ายางพาราจากเดิมได้ไม่น้อยกว่า 100 เท่า และเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจแก่เกษตรกรผู้ปลูกยางพาราและผู้ประกอบการภาคเกษตรได้ไม่น้อยกว่า 500 ล้านบาท ในปี 2570
ดังนั้น ความโดดเด่นของโครงการวิจัย HeLP เซรั่มน้ำยางพารา นี้ไม่ได้อยู่แค่การค้นพบสารนี้เป็นครั้งแรกของโลกเท่านั้น แต่ยังอยู่ที่การไม่หยุดพัฒนาเพื่อต่อยอดให้เป็น “สินทรัพย์ใหม่” ของเกษตรกรชาวสวนยางและผู้ประกอบการในภาคการเกษตรของไทย ด้วยการพัฒนาให้สามารถรับซื้อได้ภายใต้มาตรฐาน GMP โดยในอนาคต สหกรณ์กองทุนสวนยาง จะสามารถส่งขายเซรั่มเข้าสู่โรงงานได้อย่างถูกต้องตามมาตรฐาน โดย รศ.ดร.เภสัชกร ฐณะวัฒน์ ได้กล่าวว่า
“เรามองว่าเกษตรกรจะมีรายได้เพิ่มจากสิ่งที่เคยเททิ้ง ซึ่งไม่ใช่เพียงตัวน้ำยางเท่านั้น แต่รวมถึงเซรั่มที่ได้มาตรฐาน เป็นการสร้างห่วงโซ่ใหม่ให้กับอุตสาหกรรมยางไทยที่มีความยั่งยืนมากขึ้น นอกจากนั้น HeLP ถือเป็นต้นแบบของการพัฒนาเศรษฐกิจชีวภาพแบบครบวงจรตามแนวทาง BCG Economy (Bio-Circular-Green Economy) และยังตอบสนอง Sustainable Development Goals (SDGs) หลายข้อ ได้แก่ SDG 3: สุขภาพดีถ้วนหน้า SDG 8: งานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ SDG 9: อุตสาหกรรม นวัตกรรม โครงสร้างพื้นฐาน และ SDG 12: การบริโภคและผลิตอย่างยั่งยืน”

ถอดบทเรียนจากการสร้าง โรงงาน Biorefinery ที่ใช้เซรั่มน้ำยางพาราเป็นวัตถุดิบหลักแห่งแรกของโลก ปลดล็อคไทยสู่ผู้นำอุตสาหกรรมเคมีชีวภาพแห่งภูมิภาค
นอกเหนือจากคุณูปการของการคิดค้น HeLP เซรั่มน้ำยางพารา ดังที่กล่าวมาแล้ว การคิดค้นในครั้งนี้ยังเป็นอีกหนึ่งหน้าประวัติศาสตร์ในวงการอุตสาหกรรมเคมีชีวภาพของไทย ที่นำสู่การสร้าง โรงงาน Biorefinery ที่ใช้เซรั่มน้ำยางพาราเป็นวัตถุดิบหลักแห่งแรกของโลก ซึ่ง รศ.ดร.เภสัชกร ฐณะวัฒน์ ได้อัปเดตถึงโปรเจกต์การสร้างโรงงานต้นแบบแห่งนี้ว่า
“โรงงาน Biorefinery นี้ เราพัฒนาร่วมกับ บริษัท อินโนซุส จำกัด ซึ่งเราตั้งเป้าว่าที่โรงงานแห่งนี้จะเป็น โรงงานต้นแบบ หรือ Pilot Plant ในการผลิตสารสำคัญจากเซรั่มยางพารา 4 ชนิด ทั้ง HeLP เซรั่มน้ำยางพาราที่เป็นตัวหลัก และชนิดที่ 2 คือ สารสำคัญ ไฮโดรไลซ์เบต้ากลูเคน ที่ตอนนี้อยู่ในช่วงการทำ Clinical Trial ซึ่งเป็นกระบวนการที่นักวิจัยจะเอาสารที่ผ่านการทดลองในหลอดทดลองและในสัตว์ จนมีข้อมูลความปลอดภัยมาแล้วในระดับหนึ่ง มาทดลองให้คนได้ใช้ เพื่อยืนยันถึงความปลอดภัยในการใช้กับคนและประสิทธิภาพของยาในการรักษาโรค ส่วนสารอีก 2 ชนิด อยู่ในช่วงการนำไปตีพิมพ์ในวารสารวิจัย ซึ่งสารสำคัญตัวหนึ่งมีฤทธิ์ในการต้านเบาหวาน และกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน สารตัวนี้จึงสามารถนำไปใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตเครื่องสำอางได้”

“นอกจากนั้น ในกระบวนการผลิตสารสำคัญที่กล่าวมายังทำให้เราได้ By Product เป็นโปรตีนที่อยู่ในเซรั่มน้ำยางพารา ที่พบว่ามีปริมาณโปรตีนที่ค่อนข้างสูง โดยเรามองว่าโปรตีนตัวนี้สามารถนำมาใช้ในลักษณะของ Plain-Based Protein ทั้งในอุตสาหกรรมการผลิตอาหารสำหรับคนและสัตว์ ซึ่งจากการพูดคุยและปรึกษากับทางสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือ อย. ก็มองเห็นโอกาสในการทำให้เป็น Noval Food หรืออาหารใหม่ ด้วย”
รศ.ดร.เภสัชกร ฐณะวัฒน์ ยังกล่าวเพิ่มเติมด้วยว่าหนึ่งใน Key Success สำคัญ ของการพัฒนาโรงงานผลิตเซรั่มจากน้ำยางพารานี้ คือ ความร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับภาคเอกชน
“เราทำงานร่วมกับ บริษัท อินโนซุส จำกัด ในลักษณะของการเป็นพาร์ทเนอร์ทางธุรกิจ ซึ่งทำให้เราเรียนรู้ไปด้วยกัน ทั้งในเรื่องของการทำ R&D และการทำธุรกิจฐานนวัตกรรมที่มีความตั้งใจร่วมกันในการทำโรงงานต้นแบบผลิตเซรั่มน้ำยางพาราออกมาให้มีต้นทุนที่ต่ำแต่สามารถแข่งขันได้ในตลาด รวมถึงทางทีมนักวิจัยและ บริษัท อินโนซุส ยังมีปณิธานที่จะทำให้ทุกคนสามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์เซรั่มน้ำยางพารานี้ เพื่อนำไปต่อยอดเพื่อสร้างรายได้ เพิ่มมูลค่าให้กับเกษตรกรผู้ปลูกยางพารา ผู้ประกอบการในภาคการเกษตร ได้อย่างทั่วถึง”
RUN กับบทบาทการเชื่อมโยงทุกความร่วมมือ ดัน เซรั่มน้ำยางพารา ฝีมือนักวิจัยไทย สู่ตลาดโลก
นอกเหนือจากความร่วมมือและความมุ่งมั่นของกันทีมนักวิจัยและภาคเอกชน ที่ส่งให้ เซรั่มน้ำยางพารา เป็นอีกหนึ่งความหวังใหม่ที่จะเพิ่มรายได้ให้ภาคอุตสาหกรรมยางพาราและเคมีชีวภาพของไทยแล้ว ยังมีอีกหนึ่งหน่วยงานที่สนับสนุนและทำหน้าที่เป็นเหมือน “สะพานเชื่อม” เครือข่ายมหาวิทยาลัย ให้มาร่วมพัฒนาธุรกิจนวัตกรรมนี้ให้เดินหน้าไปสู่เป้าหมายการผลิตในเชิงพาณิชย์ที่เป็นที่ยอมรับในคุณภาพและมาตรฐานในระดับโลก นั่นคือ สำนักงานเครือข่ายพันธมิตรมหาวิทยาลัยเพื่อการวิจัย (RUN Office)



รศ.ดร.ชาลีดา บรมพิชัยชาติกุล ผู้อำนวยการสำนักงานเครือข่ายพันธมิตรมหาวิทยาลัยเพื่อการวิจัย (RUN Office) ได้ให้ข้อมูลเพิ่มเติมถึงบทบาทสำคัญของ RUN ว่า
“RUN มีวัตถุประสงค์หลักในการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ เทคโนโลยี และสิ่งอำนวยความสะดวกด้านการทำวิจัย เช่น ห้องปฏิบัติการ โรงงานต้นแบบ ศูนย์สัตว์ทดลอง เครื่องมืออุปกรณ์ เป็นต้น เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ใน 10 คลัสเตอร์วิจัย ครอบคลุมประเด็นสำคัญทั้งด้านสุขภาพ เกษตรและอาหาร อาหารมูลค่าสูง การเกษตร พลังงาน ดิจิทัล วัสดุขั้นสูง การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โลจิสติกส์ และอาเซียนศึกษา”
“ที่ผ่านมา RUN ได้ส่งเสริมให้เกิดการเชื่อมโยงในเครือข่ายมหาวิทยาลัยใน RUN กับหน่วยงานภาครัฐและเอกชน เพื่อให้ RUN ได้ทำหน้าที่เป็น Think Tank หรือ Solution Provider ให้กับประเทศที่มีการบูรณาการศาสตร์ต่างๆ ด้วยกันอย่างแท้จริง ซึ่ง RUN Office จัดตั้งขึ้นโดยความร่วมมือของ 8 มหาวิทยาลัยชั้นนำของประเทศ ได้แก่ มหาวิทยาลัยมหิดล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร และมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์“

“และการพัฒนา HeLP เซรั่มน้ำยางพารา ผลงานวิจัยที่มี อาจารย์จาก มอ. ก็เป็น lead team เป็นตัวอย่างการสร้างความร่วมมือของมหาวิทยาลัยในเครือข่าย RUN ซึ่งเป็นหนึ่งในภารกิจที่ RUN พยายามผลักดันให้เกิดระบบนิเวศวิจัย โดยใช้ RUN เป็นโซ่ข้อกลางที่เชื่อมโยงทีมนักวิจัยและภาคเอกชนสู่ความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยเครือข่ายที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง เช่น มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยมหิดล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่จะมาพัฒนาผลิตภัณฑ์ HeLP เซรั่มน้ำยางพารา ร่วมกัน ซึ่งช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้กับอุตสาหกรรมยางพาราไทยและอุตสาหกรรมเคมีชีวภาพได้อย่างเป็นรูปธรรม”

อัปเดตภารกิจการเพิ่มขีดความสามารถงงานวิจัยไทยให้ไปสู่เชิงพาณิชย์













