มีคนไทยสักกี่คนที่รู้ว่า “เครื่องดนตรีไทย” ไม่ว่าจะเป็นประเภทดีด สี ตี เป่า มีค่าความถี่เสียงของแต่ละเครื่องดนตรีแตกต่างอย่างมีเอกลักษณ์ และอยู่คนละช่องเสียงกับเครื่องดนตรีอย่างกีตาร์ เปียโน ของฝั่งตะวันตก ดังนั้น การตั้งเสียงเครื่องดนตรีไทยจึงต้องใช้ทักษะหรือเครื่องมือที่แตกต่างจากการตั้งเสียงเครื่องดนตรีอื่นๆ
เนื่องจากการผลิตเครื่องดนตรีไทยในปัจจุบันมักจะตั้งเสียงตามมาตรฐานดนตรีสากลจนคนส่วนใหญ่คุ้นชิน ศูนย์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยมหิดล จึงคิดค้นเครื่องเทียบเสียงดนตรีไทยเพื่อเป็นการสืบสานและรักษามาตรฐานเสียงดนตรีไทยเป็นครั้งแรกของโลก ในรูปแบบของแอปพลิเคชันชื่อว่า “Thai Tuner” (ไทยจูนเนอร์)
ตามไปดูความสามารถของ Thai Tuner
Thai Tuner ประกอบด้วยโปรแกรมเทียบเสียงเครื่องดนตรีจำนวน 89 ชิ้น แบ่งเป็นประเภท ดีด สี ตี เป่า ร้อง และเครื่องดนตรีพื้นบ้าน นักดนตรีไทย นักเรียน นักศึกษา ครู และผู้ผลิตเครื่องดนตรีไทยจึงสามารถใช้แอปพลิเคชันเทียบเสียงหรือตั้งค่าเสียงเครื่องดนตรีไทยได้อย่างมีมาตรฐาน โดยในด้านการใช้งานนั้น ผู้ใช้สามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชันลงในสมาร์ทโฟน จากนั้นเลือกประเภทเครื่องดนตรี เลือกเครื่องดนตรี แล้วเล่นเครื่องดนตรีนั้นๆ ใกล้กับสมาร์ทโฟน แอปพลิเคชัน Thai Tuner ก็จะแสดงค่าความถี่เสียงมาตรฐานร่วมกับค่าความถี่เสียงที่โปรแกรมได้ยินบนหน้าจอสมาร์ทโฟนแบบเรียลไทม์
Thai Tunerใช้งานง่ายด้วยระบบบันทึกค่าความถี่ที่แสดงผลเป็นตัวเลขดิจิทัลจากค่าความถี่ถึง “เครื่องดนตรีดิจิทัล”
ผศ.ดร.สุรพงษ์ เลิศสิทธิชัย อดีตผู้อำนวยการศูนย์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยมหิดล ผู้ริเริ่มโครงการ Thai Tuner ว่า มาจากงานวิจัยเรื่อง “ความถี่เสียงดนตรีไทย” พระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
(ซ้าย) อาจารย์ปกรณ์ หนูยี่ คีตศิลปิน สำนักการสังคีต กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม (ขวา) ผศ.ดร.สุรพงษ์ เลิศสิทธิชัย อดีตผู้อำนวยการศูนย์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยมหิดล“การต่อยอดพัฒนาเป็นแอปพลิเคชันเทียบเสียงเครื่องดนตรีไทยและเครื่องดนตรีพื้นบ้านครั้งแรกในโลก โดยศูนย์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยมหิดลนั้น มีเป้าหมายหลักคือ การนำพาอุตสาหกรรมดนตรีไทยไปสู่ยุคไทยแลนด์ 4.0 ด้วยนวัตกรรมและการบูรณาการองค์ความรู้ ทั้งการพัฒนาแอปพลิเคชันบนสมาร์ทโฟนและการต่อยอดสู่การผลิตเครื่องดนตรีไทยต้นแบบ เพื่อให้ได้เครื่องดนตรีไทยที่มีมาตรฐาน ได้ค่าความถี่เสียงถูกต้อง และสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่อุตสาหกรรมดนตรีไทยได้”
เส้นทางการคิดค้นนวัตกรรม Thai Tuner สู่การผลิตเครื่องดนตรีไทยที่ได้มาตรฐานนี้ ศูนย์เศรษฐกิจสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมมือกับ บริษัท ดิจิโทโปลิส จำกัด ผู้พัฒนาเกมและแอปพลิเคชัน บริษัทผู้ผลิตเครื่องดนตรีไทย ตลอดจน ผู้ใช้งาน กระทั่งนำไปสู่การผลิตเครื่องดนตรีไทยต้นแบบด้วยกรรมวิธีดิจิทัลซึ่งก็คือ ฉิ่งและขลุ่ย ที่ได้ค่าความถี่เสียงที่ถูกต้องตามมาตรฐานเป็นผลงานชิ้นแรกของโลก และที่สำคัญ องค์ความรู้ใหม่นี้จะส่งต่อไปยังผู้ประกอบการเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้เครื่องดนตรีไทยและขยายตัวสู่ตลาดทั้งในและต่างประเทศต่อไป
ขลุ่ยเพียงออและฉิ่งมโหรี เครื่องดนตรีไทยสองชนิดแรกที่มีการผลิตด้วยการเทียบเสียงกับ Thai Tuner“เมื่อพัฒนาโปรแกรมเทียบเสียงแล้ว โครงการยังได้พัฒนาต่อยอดไปสู่การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์เครื่องดนตรีไทยต้นแบบประเภทฉิ่งและขลุ่ยที่จำเป็นต้องมีการจูนเสียงระหว่างกระบวนการผลิต เพื่อให้ได้เสียงที่มีค่าความถี่เสียงมาตรฐานถูกต้อง รวมไปถึงบรรจุภัณฑ์ที่สร้างสรรค์สวยงามแสดงความเป็นไทยเช่นกัน” ผศ.ดร.สุรพงษ์กล่าว
ทั้งนี้ การผลิตเครื่องดนตรีไทยต้องใช้ความเชี่ยวชาญหลายด้าน จึงต้องบูรณาการองค์ความรู้จากหลายศาสตร์ และต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วนทั้งผู้ผลิต นักวิจัย และผู้ใช้ ซึ่งจากความสำเร็จในการผลิตเครื่องดนตรีต้นแบบทำให้มั่นใจได้ว่า จะสามารถช่วยให้ผู้ผลิตเครื่องดนตรีไทยซึ่งมีอยู่ประมาณ 300 ราย สามารถผลิตเครื่องดนตรีคุณภาพ มาตรฐานสากล และสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับอุตสาหกรรมเครื่องดนตรีไทย ซึ่งมีมูลค่าประมาณ 3,000 ล้านบาทต่อปีได้
นอกจากการผลิตเครื่องดนตรีไทยและขายในประเทศไทยแล้ว
ในหลายประเทศก็มีการส่งเสริมดนตรีไทยอย่างกว้างขวาง
เช่น ประชาคมอาเซียน อเมริกา อังกฤษ เนเธอร์แลนด์
ดังนั้น การผลิตเครื่องดนตรีไทยที่ได้มาตรฐาน
จึงเป็นการนำเครื่องดนตรีไทยเข้าสู่ตลาดทางวัฒนธรรมมากขึ้น
– ผศ.ดร.สุรพงษ์ เลิศสิทธิชัย –
ค่าความถี่เสียงมาจากมาตรฐานงานวิจัย
ด้าน อาจารย์ปกรณ์ หนูยี่ คีตศิลปิน สำนักการสังคีต กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม ผู้วิจัยโครงการวิจัยค่าความถี่เสียงดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้าน กล่าวถึง การเทียบเสียงเครื่องดนตรีพื้นบ้านทั้ง 4 ภาคว่า จากการลงภาคสนามพบว่าทั้ง 4 ภาค มีการใช้ระบบเสียงแบบสากลมาอ้างอิงในการเทียบเสียงเครื่องดนตรีค่อนข้างมาก เนื่องจากส่วนใหญ่จะบรรเลงร่วมกับเครื่องดนตรีสากลและอีกเหตุผลหนึ่งคือไม่มีมาตรฐานเสียงต้นแบบที่ใช้อ้างอิง แต่สำหรับวงดนตรีไทยภาคกลางส่วนใหญ่ยังคงยึดความถี่เสียงแบบเดิมอยู่ โดยจะยึดเอามาตรฐานเสียงของกรมศิลปากรเป็นหลักในการเทียบเสียง
อาจารย์ปกรณ์ หนูยี่ ผู้วิจัยโครงการวิจัยค่าความถี่เสียงดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้าน ถือสมาร์ทโฟนที่ลงแอปฯ Thai Tuner และให้ เก่ง – ธชย ประทุมวรรณ นักร้องหนุ่มเสียงดีผู้มีใจรักดนตรีไทยมาเป่าขลุ่ยเพื่อเทียบค่าความถี่เสียงให้ดูกันสดๆ“ที่ผ่านมา ประเทศไทยไม่เคยมีเครื่องมือหรืออุปกรณ์สำหรับเทียบเสียงเครื่องดนตรีมาก่อน การเทียบเสียงเครื่องดนตรีไทยตั้งแต่อดีตจะใช้โสตประสาทของนักดนตรีหรือครูดนตรีเป็นหลัก ทำให้เสียงของเครื่องดนตรีไทยแตกต่างกันไปตามแต่ละสำนัก และนับวันนักดนตรีไทยที่เชี่ยวชาญด้านการเทียบเสียงก็ลดน้อยลง ประกอบกับวัฒนธรรมดนตรีตะวันตกที่หลั่งไหลเข้ามาหลากหลายช่องทาง ดังนั้นแอปพลิเคชัน Thai Tuner จึงเป็นเครื่องมือการเทียบเสียงดนตรีไทยครั้งแรก และเป็นแอปพลิเคชันแรกของโลกที่รวบรวมการเทียบเสียงเครื่องดนตรีไทยและเครื่องดนตรีพื้นบ้าน โดยจะเเสดงผลค่าความถี่มาตรฐานจากการวิจัย ทำให้เสียงของเครื่องดนตรีของแต่ละภาคมีมาตรฐานไปในทิศทางเดียวกัน ถือเป็นการช่วยรักษาและอนุรักษ์วัฒนธรรมอีกทางหนึ่ง” อาจารย์ปกรณ์กล่าว
นอกจากนี้ โครงการดังกล่าวยังมีการวิจัยการผลิตเครื่องดนตรีไทยต้นแบบด้วยกรรมวิธีดิจิทัลเพื่อให้ได้เครื่องดนตรีไทยที่มีมาตรฐาน ผลิตเครื่องดนตรีไทยออกมาแล้วได้ค่าความถี่เสียงถูกต้องโดยครั้งนี้ได้เริ่มจากการผลิตฉิ่งและขลุ่ย ซึ่งเป็นเครื่องดนตรีไทยที่มีความสำคัญอย่างมากและจำเป็นต้องผลิตให้ได้เสียงที่เป็นมาตรฐาน จึงมีการนำเทคโนโลยี CAD/CAM มาใช้ทำให้การผลิตให้ได้เสียงเป็นมาตรฐานและสามารถลดการสิ้นเปลืองทรัพยากรธรรมชาติ เนื่องจากการผลิตระบบนี้สามารถควบคุมมาตรฐานของเสียงได้ 100% จึงไม่เกิดความเสียหายในขณะผลิต ทั้งนี้ จากกระบวนการผลิตรูปแบบใหม่ที่คิดค้นวิจัยขึ้น ทางโครงการ Thai Tuner จะส่งต่อองค์ความรู้ในการผลิตให้แก่ผู้ประกอบการที่ผลิตเครื่องดนตรีไทยนำไปใช้ในการผลิตอย่างมีคุณภาพ และสร้างมูลค่าเพิ่มให้เครื่องดนตรีไทยต่อไป
นอกจากนี้ Thai Tuner ยังรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับเครื่องดนตรีประเภทต่างๆ พร้อมภาพประกอบไว้ด้วย เพื่อให้ผู้สนใจศึกษาค้นคว้าได้อย่างละเอียดด้วยความร่วมมือและการระดมสมองจึงทำให้ Thai Tuner แจ้งเกิดด้วยดีไซน์ที่ผสมผสานความเป็นไทยกับความทันสมัยไว้ได้อย่างลงตัว ทั้งยังมี User Interface (ส่วนติดต่อระหว่างผู้ใช้กับระบบ) ที่ผ่านกระบวนการคิดเพื่อให้ใช้งานง่าย ทั้งยังสามารถใช้งานผ่านสมาร์ทโฟนทั้งระบบ iOS และ Android เหมาะกับยุคไทยแลนด์ 4.0
Post Views: 15,221
