ภูมิรัฐศาสตร์โลกเปลี่ยนแปลงรายวัน ประเทศยักษ์ใหญ่กำลังใช้สินทรัพย์เชิงกลยุทธ์สร้างโอกาสและความมั่นคงระยะยาว เป็นเรื่องที่น่าสนใจกว่า การแจกงบประมาณในรายจังหวัดอย่างบางประเทศที่ทำอยู่ในกรอบเดิมๆ โดยไม่สนใจสภาพที่เปลี่ยนแปลงรอบข้าง (สงสารคนจ่ายภาษี)
เป็นที่ชัดเจนแล้วว่า ทรัมป์หยุดเป็นพันธมิตรกับยุโรปด้านเศรษฐกิจและความมั่นคงทางการเมือง เนื่องจากหลังการเจรจากับนาโต้และอียูไม่ได้ผลในเรื่องของการของบประมาณนาโต้เพิ่มเป็นร้อยละ 4 ของจีดีพี เยอรมันไม่รับหลักการและปัญหาการขาดดุลการค้า โดยปล่อยให้นาโต้เผชิญหน้ากับรัสเซียด้านความมั่นคงเองเหมือนกับก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2
ตรงนี้น่าสนใจว่าอียูจะจับมือกับใครต่อ คาดว่ากับจีน เพื่อบีบรัสเซียหรือกินร่วมกัน (บรัสเซล-มอสโก-ปักกิ่ง) แต่ญี่ปุ่นอาจไม่ยอม ขอแจมด้วยแน่
สถานการณ์ดังกล่าวนี้ อียูควรพิจารณาถึงศักยภาพในการใช้พลังของตนเองทั้งหมดโดยลดการพึ่งพาดอลลาร์ แม้ว่าเงินดอลล่าห์ทรงพลังในการค้าโลก แต่ก็มีความเปราะบาง สหรัฐมีหนี้มหาศาล 20 ล้านล้านเหรียญ หนี้สาธารณะของสหรัฐประมาณ 6 ล้านล้านดอลลาร์อยู่ที่การจำหน่ายแก่ผู้ถือต่างชาติเช่นจีน ถือหนี้กว่า 1.5 ล้านล้านเหรียญ หากจีนขายพันธบัตรตอนนี่ก็จะสูญเสียเงินลงทุนมากเกินไปถือไว้ก่อน
รัสเซียหลังจากปูตินรับตำแหน่งประธานาธิบดีวาระที่ 4 เดือนมีนาคมปีนี้ก็ขายไป 81% ของพันธบัตรสหรัฐและถือครองเพียง 14.9 พันล้านเหรียญเพราะเตรียมตัวรับสงครามการค้า เนื่องจากรัสเซียมีรายได้หลักจากน้ำมันและแก็ส ซึ่งมีผลต่องบประมาณอย่างแน่นอน
ในบรรดาผู้ถือพันธบัตรของสหรัฐในยุโรปมีแค่ไอร์แลนด์ (301 พันล้านดอลลาร์) และสหราชอาณาจักร (256 พันล้านดอลลาร์) เยอรมนีมีมูลค่าเพียง 78 พันล้านเหรียญ แม้ว่าจะมีไม่มากนัก แต่ยุโรปก็มีความเป็นไปได้ที่จะลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์ได้
หากทำธุรกรรมน้ำมันและแก๊สกับเงินยูโร – รัสเซียกับอาหรับและแม้กระทั่งกับอิหร่าน ปัจจุบันนักเศรษฐศาสตร์ของสหภาพยุโรปให้ความสำคัญกับการพัฒนาทางเลือกในการหลีกเลี่ยงระบบ Swift ซึ่งน่าสนใจอย่างมาก
รัสเซียและจีนกำลังใช้สกุลเงินของตนเองเพื่อวัตถุประสงค์เหล่านี้แล้ว จีนเสนอการลดการพึ่งพาเงินดอลล่าร์ในตะวันออกกลาง อย่างที่รู้กันในแผนมาร์แชลล์ในตะวันออกกลางของจีน งบก้อนแรกที่ลงมาฟื้นฟูเศรษฐกิจในประเทศต่างๆ ในตะวันออกกลาง 90 ล้านเหรียญ มีเป้าหมายเพื่อบังคับให้รัสเซียและสหรัฐอเมริกาออกจากตะวันออกกลาง ไม่ผ่านการทำสงครามการทหาร แต่ด้วยการสร้างเครือข่ายทางการเงินขนาดใหญ่ที่จะทำให้ประเทศในตะวันออกกลางพึ่งพาเศรษฐกิจจีน
ตัวเลขที่จีนใช้ไปกับโครงการนี้ได้จัดสรรงบประมาณ 2 หมื่นล้านดอลลาร์ จะเป็นการลงทุนในการพัฒนาระบบการเชื่อมต่อระหว่างธนาคาร รวมถึงการสร้างเส้นทางการขนส่งภายในกรอบโครงการ OBOR
ด้วยการสร้างเครือข่ายโครงสร้างพื้นฐานที่กว้างขวางจากชายแดนตะวันตกของจีนไปจนถึงพรมแดนทางตะวันออกและทางใต้ของสหภาพยุโรป การขนส่งที่เชื่อมต่อระหว่างเอเชียกลางกับตะวันออกกลาง ได้แก่ ทางรถไฟและทางหลวงตลอดจนเส้นทางทะเลและทางอากาศ ท่อและสายไฟ เส้นทางเดินเรือใหม่ซึ่งครอบคลุมประชากรประมาณ 4 พันล้านคนทั่วโลก จะช่วยให้จีนสามารถครองตลาดในยุโรปและเอเชียได้ จีนสามารถครอบครองสถานที่สำคัญในโครงการยักษ์ใหญ่ในตะวันออกกลางเนื่องจากภูมิภาคนี้เป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างเอเชียและยุโรป
หนึ่งในเป้าหมายหลักของการขยายตัวทางเศรษฐกิจของจีนไปยังตะวันออกกลางคือ การเข้าถึงแหล่งน้ำมันและแก๊ส ในปี 2020 ปริมาณการใช้แก๊สธรรมชาติในจีนจะเพิ่มขึ้นเป็น 420 พันล้านลูกบาศก์เมตร
ปักกิ่งต้องการแหล่งพลังงานราคาถูกจากภูมิภาคตะวันออกกลาง ปักกิ่งเจรจากับเอลริยาดเพิ่มปริมาณน้ำมันที่ซื้อ แต่มีเงื่อนไขหนึ่งคือซาอุดีอาระเบียต้องทิ้งเงินดอลลาร์และเปลี่ยนไปเป็นหยวนเมื่อซื้อขายน้ำมัน ก่อนหน้านี้เดือนมีนาคมปี 2017 เอลริยาดได้ลงนามในข้อตกลงการค้ากับจีนในมูลค่า 65,000 ล้านดอลลาร์และโครงการรถไฟความเร็วสูงระหว่างอิสราเอลกับซาอุดีอาระเบีย
สำหรับอินเดียจ่ายเงินมากกว่าครึ่งหนึ่งของการซื้อสินค้าจากอิหร่านผ่านธนาคารในอังการาซึ่งไม่รวมอยู่ในระบบ Swift ทั่วโลกซึ่งดำเนินการโดยสหรัฐ ส่วนที่เหลือของอินเดียได้รับการชำระผ่านบัญชีอิหร่านในกัลกัตตา อินเดียต้องการหลักประกันการเติบโตเศรษฐกิจระยะยาว
สำหรับไทยช่วยหาคำตอบหน่อยกำลังทำอะไร? เพื่อที่จะประกันการเติบโตเศรษฐกิจระยะยาวและหลีกเลี่ยงปัญหาธุรกรรมระบบ SWIFT ในปัจจุบัน ไม่ใช่อ้างแค่ว่าเป็นไปตามความผันผวนของค่าเงินดอลล่าร์ในภูมิภาคเมื่อเกิดปัญหาการส่งออก
เรื่องโดย : รศ.ดร.ชิณสัคค สุวรรณอัจฉริย










