ไวรัสตับอักเสบ บี นับเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญไม่ใช่แค่ในระดับประเทศไทย ทว่า ขยายรุกลามไปถึงเพื่อนบ้านใน AEC ทั้งหมดอีกด้วย โดยล่าสุดมีประชากรไทยในปัจจุบันถึง ประมาณร้อยละ 3 ที่มีเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี อยู่ในร่างกาย
สาเหตุที่มีผู้ติดเชื้อมาก เนื่องจากการติดเชื้อในภูมิภาคนี้นั้นมักเกิดจากการติดเชื้อจากแม่สู่ลูก ซึ่งยี่สิบปีก่อนยังไม่มีการฉีดวัคซีนป้องกันเด็กแรกเกิด แม่ที่เป็นพาหะไวรัสตับอักเสบบีทำให้เด็กเหล่านั้นติดเชื้อระหว่างการคลอด การติดเชื้อจากสาเหตุนี้มักจะทำให้เกิดการแฝงตัวเป็นไวรัสตับอักเสบเรื้อรัง
โดยผลที่เกิดในระยะยาวของการติดเชื้อไวรัสตับชนิดนี้คือ ผู้ป่วยมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดภาวะตับแข็ง และมะเร็งตับได้ในระยะยาว หากไม่ได้รับการติดตามรักษาที่เหมาะสม
ด้วยปัญหาการติดเชื้อทั้ง ไวรัสตับอักเสบ บี ไปจนถึงไวรัสตับอักเสบ ซี มีความสำคัญต่อสุขภาวะอนามัยและคุณภาพชีวิตของประชากรในภูมิภาคนี้ไม่น้อย องค์การอนามัยโลกตั้งเป้ากวาดล้างผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบให้เหลือน้อยที่สุดภายในปี พ.ศ. 2573 ระบุไทยต้องมีมาตรการการศึกษาในแนวลึก เร่งตรวจกรองผู้ป่วยเพื่อเข้าสู่กระบวนการรักษา ดังคำขวัญ ‘ตรวจวินิจฉัยและรักษา’ วันตับอักเสบโลกปีนี้
ยุทธศาสตร์ ประกาศสงคราม กวาดล้าง ไวรัสตับอักเสบ ให้หมดไปจากโลกนี้

ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ ราชบัณฑิต สำนักวิทยาศาสตร์ ราชบัณฑิตยสถาน และเมธีวิจัยอาวุโส สกว. ให้ข้อมูล ความเป็นมาของการวางยุทธศาสตร์ประกาศสงครามกับไวรัสตับอักเสบ ที่อ้างอิงตามการประชุมขององค์การอนามัยโลก ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 ว่า
“จากการประชุมขององค์การอนามัยโลก ตั้งแต่ปี พ. ศ. 2559 ได้มีการประกาศการกวาดล้างไวรัสตับอักเสบให้เหลือน้อยที่สุด หรือ elimination ภายในปี พ.ศ. 2573 หรือปี ค.ศ. 2030 โดยมีเป้าหมายกำจัดทั้งไวรัสตับอักเสบ บี และซี ให้เหลือน้อยที่สุด โดยเฉพาะในประเด็นต่อไปนี้
- ไวรัสตับอักเสบ บี จะต้องลดการติดเชื้อรายใหม่ ให้ได้อย่างน้อยร้อยละ 90 ลดการสูญเสียและการเสียชีวิตจากโรคที่เกี่ยวข้องกับไวรัสตับอักเสบ บี เช่น มะเร็งตับ ตับแข็ง ให้ได้มากกว่าร้อยละ 65
- ผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบ บี จะต้องได้รับการรักษามากกว่าร้อยละ 80
- ไวรัสตับอักเสบ ซี มีเป้าหมายให้ผู้ที่ติดเชื้อจะต้องได้รับการวินิจฉัยมากกว่าร้อยละ 90 และในจำนวนดังกล่าวจะต้องเข้าสู่กระบวนการรักษาให้ได้อย่างน้อยร้อยละ 80 เพราะไวรัสตับอักเสบ ซี สามารถรักษาให้หายขาดได้ภายในเวลา 8-12 สัปดาห์
อัพเดต ภารกิจ สู้กับ โรคร้าย มอบชีวิตใหม่ให้ผู้ป่วย
จากเป้าหมายดังกล่าว เมธีวิจัยอาวุโส สกว. ระบุว่า ที่ผ่านมา ประเทศไทยได้ให้วัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบ บี ในทารกแรกเกิดทุกรายเป็นเวลามากกว่า 25 ปีมาแล้ว และมีการตรวจกรองเลือดในผู้บริจาคโลหิตทุกราย รวมทั้งให้ความรู้กับผู้ป่วยที่ติดยาเสพติดชนิดฉีด ทำให้จำนวนผู้ป่วยลดลงอย่างมาก ดังนั้น เป้าหมายการลดจำนวนผู้ติดเชื้อรายใหม่ในประเทศไทยมากกว่าร้อยละ 90 จึงมีความเป็นไปได้
สำหรับผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบ บี ที่มีอยู่ในประเทศไทย จะต้องเข้าสู่กระบวนการรักษามากกว่าร้อยละ 80 เพื่อลดอัตราการสูญเสีย หรือเสียชีวิต จากโรคที่เกี่ยวข้องกับไวรัสตับอักเสบ บี ให้ได้ร้อยละ 65 จะต้องมีการตรวจกรอง หาผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบ บี เพื่อเข้าสู่การรักษา ขณะนี้มีผู้ป่วยติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี อยู่ประมาณ 2 ล้านคน
อย่างไรก็ตาม การตรวจวินิจฉัยเพื่อเข้าสู่การรักษาจะต้องใช้เงินอีกเป็นจำนวนมาก และกลุ่มเป้าหมายจะเป็นผู้ที่มีอายุเกิน 30 ปีขึ้นไป นโยบายการตรวจกรองหาสัญญาณโรคนี้ในผู้ที่มีอายุเกิน 30 จะต้องเริ่มขึ้นตั้งแต่วันนี้ และในรายที่รู้ว่าเป็น จะต้องเข้าสู่กระบวนการรักษาก่อนที่จะคุกคามให้เป็นโรคตับแข็งหรือมะเร็งตับ ผู้ติดเชื้อถ้าได้รับการรักษาได้เร็วที่สุด ผลตามมาในระยะยาวก็ย่อมจะดีกว่าแน่นอน ศ.นพ.ยง ให้ความมั่นใจกับทุกคน

รับมือไวรัสตับอักเสบ ต้องป้องกันดีกว่ารักษา
แต่อย่างไรก็ตาม ศ.นพ.ยง ก็ให้ข้อเท็จจริงว่า
“สถานการณ์การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ ซี ยังเป็นภัยเงียบคุกคามชาวไทย เพราะปัจจุบันมีผู้ติดเชื้อแล้วประมาณ 700,000 ราย ความน่ากลัวของโรคนี้ คือ ส่วนใหญ่จะไม่มีอาการอะไรเลย การตรวจวินิจฉัยจึงมีความจำเป็นในการค้นหาผู้ป่วยเพื่อเข้าสู่การรักษาและลดการแพร่กระจายของโรค”
จากการศึกษาของศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ทำการตรวจกรองในระดับชาติและระดับจังหวัดที่มีอุบัติการณ์สูงและอุบัติการติดเชื้อโดยเฉลี่ย พบว่าปัญหาไวรัสตับอักเสบ ซี ที่มีการติดเชื้อไปแล้วส่วนใหญ่จะเป็นผู้ที่เกิดก่อนปี พ.ศ. 2526 หรือผู้ที่มีอายุเกิน 35 ปี
ดังนั้น เป้าหมายในการตรวจกรองหาโรคนี้ จึงเป็นผู้ที่มีอายุเกิน 35 ปีขึ้นไปทุกราย และเมื่อตรวจพบจะได้เข้าสู่กระบวนการรักษา ในปัจจุบันมียาที่ใช้รับประทานในการรักษาให้หายขาดได้ โดยใช้ระยะเวลา 12 สัปดาห์ และในอนาคตอาจจะเหลือเพียง 8 สัปดาห์ ยาที่ใช้รักษาในปัจจุบันมีแนวโน้มถูกลงอย่างมาก องค์การอนามัยโลกจึงเห็นว่าผู้ป่วยทุกรายควรจะเข้าสู่กระบวนการรักษา จะไม่รอให้เป็นตับแข็งหรือมะเร็งตับ ก่อนแล้วค่อยรักษาอย่างที่ประเทศไทยดำเนินการอยู่นี้
“ด้วยเหตุนี้ จึงถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยจะต้องมีการศึกษาและวางแผนในการตรวจกรองผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบ เพื่อเข้าสู่กระบวนการรักษา ดังคำขวัญขององค์การอนามัยโลกในวันตับอักเสบโลกปีนี้ว่า ‘ตรวจวินิจฉัย และรักษา’ (Test and Treat)” เมธีวิจัยอาวุโส สกว. กล่าวสรุป
อ่านเรื่องราวน่าสนใจเรื่องการดูแลสุขภาพกันต่อ คลิก










