ตลอดระยะเวลา 66 ปีที่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ได้โดยเสด็จฯ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ไปทั่วทุกแห่งหนบนผืนแผ่นดินไทย พระองค์ได้ทรงมีโอกาสสัมผัสกับประชาชนอย่างใกล้ชิด กระทั่งรู้ซึ้งถึงปัญหาต่างๆ ซึ่งนี่เป็นจุดเริ่มต้นของโครงการในพระราชดําริฯ น้อยใหญ่มากมาย ที่สะท้อนความรักและความห่วงใยในฐานะ “แม่ของแผ่นดิน” พระผู้สถิตอยู่ในดวงใจชาวไทยทั่วหล้า
โดยโครงการพระราชดําริต่างๆ ที่ทรงพระราชทาน ล้วนมีจุดประสงค์เพื่อแก้ปัญหาปากท้อง ให้ความรู้ และสร้างอาชีพแก่คนไทย อีกทั้งยังมีบทบาทในการอนุรักษ์ด้านศิลปวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมให้คงอยู่อย่างยั่งยืน ตลอดจนโครงการพระราชดำริฯ หลายแห่ง ยังสามารถเปิดเป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจให้ประชาชนทั่วไปได้ศึกษาเรียนรู้ ด้วยน้ำพระราชหฤทัยทั้งหมดที่กล่าวมานี้ จึงควรค่าที่ปวงชนชาวไทยจะระลึกถึงและจดจำต่อไปนานเท่านาน
น้ำพระทัย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ พระราชทานชีวิตใหม่ ให้ชาวบ้านยางน้อย จ.อุบลราชธานี
เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 86 พรรษา 12 สิงหาคม 2561 นี้ เว็บไซต์สาลิกา มีเรื่องราวน่าประทับใจที่เกิดขึ้นในพื้นที่เล็กๆ ในภาคอีสาน ภูมิภาคที่ครั้งหนึ่งเคยได้ชื่อว่าห่างไกลและทุรกันดาร กระทั่งพูดได้ว่า เป็นเรื่องยากหนักหนาที่ชาวอีสานนั้นจะเข้าถึงโอกาสในการทำงาน สร้างรายได้ จากภูมิปัญญา ความรู้ ความชำนาญ ที่ตนเองมี โดยเฉพาะความรู้ในด้านการสร้างสรรค์งานหัตถกรรมจากการทอผ้าของชุมชน

สถานการณ์ที่กล่าวมาข้างต้นนี้ เป็นบริบทที่ได้เกิดขึ้นกับ ชาวบ้านยางน้อย อ.เขื่องใน จ.อุบลราชธานี ไม่ต่างกับหมู่บ้านหลายแห่งในภาคอีสาน ที่ชาวบ้านส่วนใหญ่มีฐานะยากจน มีรายได้จากการทำนาและเกษตรกรรมเป็นหลัก และมีการตัดไม้ทำลายป่าเพื่อรุกล้ำพื้นที่ทำการเกษตรของคนในพื้นที่เอง
กระทั่ง เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2539 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ได้เสด็จพระราชดำเนินไปยังพื้นที่แห่งนี้ และทรงมีพระราชดำริให้จัดตั้ง โครงการส่งเสริมศิลปาชีพบ้านยางน้อย ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อพัฒนาอาชีพ ยกระดับรายได้ และป้องกันการอพยพไปขายแรงงาน รวมทั้งอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีอันดีงาม ตลอดจนการพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรบ้านยางน้อยและหมู่บ้านใกล้เคียง จำนวน 21 หมู่บ้าน


สัมฤทธิผลของ โครงการส่งเสริมศิลปาชีพบ้านยางน้อย คือการที่โครงการนี้ได้รับการพัฒนามาเป็นแหล่งจ้างงานสำคัญที่มีส่วนทำให้ชาวบ้านในพื้นที่ละทิ้งแนวถิ่นฐานน้อยลง ทั้งยังช่วยเสริมรายได้ให้ชาวบ้านยางน้อยและบริเวณใกล้เคียงได้ สมดังพระราชปณิธานในหลากหลายด้านของ พระผู้เป็นแม่ของแผ่นดิน ดังนี้
- เป็นแหล่งผลิตอาหารคุณภาพและปลอดสารพิษ ที่ไม่เพียงมีขึ้นเพื่อสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้ชาวไทย แต่ยังช่วยสร้างรายได้ในฐานะสินค้าส่งออกไปสู่ประเทศต่างๆ ทั่วโลกด้วย
- เป็นโรงเรียนสอนการเกษตรที่เน้นการมีส่วนร่วม และเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่เปิดให้ผู้สนใจจากภายนอกได้เข้าชมกระบวนการผลิต การจัดการด้านต่างๆ เช่น ภายในฟาร์ม ที่จัดรูปแบบของพื้นที่การเกษตรแบบผสมผสานตามแนวทฤษฎีใหม่ ทั้ง แปลงข้าวพันธุ์บริสุทธิ์ ผักปลอดสารพิษ สมุนไพร พืชไร่ ไม้ผล เห็ด พืชอินทรีย์ ไม้ประดับ ปศุสัตว์ ประมง
- เป็นพื้นที่ปลูกหม่อนเลี้ยงไหมพันธุ์พื้นเมืองแห่งเดียวในประเทศไทย เพื่อผลิตไหมคุณภาพระดับ Royal ThaiSilk พร้อมทั้งมีพิพิธภัณฑ์ถาวรจัดแสดงเรื่องราวของผ้าไหมจากฝีมือชาวไทยทั่วทุกภูมิภาค

ไม่ได้เป็นแค่ผ้าที่ทอขึ้นจากความตั้งใจ แต่ผ้าทุกชิ้นทอด้วยใจ ถวายให้ แม่ของแผ่นดิน
ผลผลิตของบ้านยางน้อยในปัจจุบันมีด้วยกันมากมาย อาทิ เครื่องทองเหลือง ชุบเงินชุบทอง เครื่องปั้นดินเผา ดอกไม้ประดิษฐ์ จากโครงการศิลปาชีพฯ นอกจากนี้แล้ว ผ้ามัดหมี่ ผ้ากาบบัว ก็เป็นอีกหนึ่งผลิตภัณฑ์พรีเมียม ที่ไม่เพียงเป็นตัวแทนของภูมิปัญญาอันล้ำค่าของชาวบ้านยางน้อย ทว่า พูดได้เต็มปากว่า ผ้าทุกผืน ทำด้วยมือ ทอด้วยใจ กลุ่มแม่บ้านบ้านยางน้อย โดยเส้นไหมทุกเส้นถูกทักถอขึ้นด้วยใจซึ่งมีความจงรักภักดีและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของ แม่ของแผ่นดิน นั่นเอง
และเรื่องเล่าจากปากของ สำรอง ภิญญะชาติ หนึ่งในสมาชิกกลุ่มแม่บ้านบ้านยางน้อย ต่อไปนี้ ช่วยยืนยันคำกล่าวข้างต้นได้เป็นอย่างดี


“ป้าชอบทอผ้า ทอผ้าเป็นตั้งแต่เด็กๆ เห็นคุณแม่ทอ เราก็อยากทอเป็นบ้าง แม่ไม่ยอมสอน ไม่ให้เรียน ก็ไปแอบลักเรียน ลักทอ จนสามารถทอผ้าลายกาบบัวที่เป็นผ้าเอกลักษณ์ของที่นี่ได้ ผ้าแต่ละผืนก็ใช้เวลาทอต่างกัน แล้วแต่ลายของผ้า ถ้ายากก็ใช้เวลาเป็นสิบวัน ถ้าไม่ยากมาก สีพื้นๆ สีเดียว ตั้งใจทอ 2-3 วันก็เสร็จ เราก็ทอไปเรื่อยๆ เมื่อมีเวลาว่างก็รวมตัวกันไปขาย ราคาก็ไม่ได้สูงมาก จนมีโครงการศิลปาชีพของสมเด็จพระราชินีฯ ในรัชกาลที่ 9 ป้ากับเพื่อนๆ ก็รวมกลุ่มกันมาที่นี่ เพื่อนำผลงานมาให้ดู”
“วันที่พระองค์เสด็จมา ป้าได้เข้าเฝ้าฯ พระองค์ด้วย แต่ไม่ได้ถวายผ้า ก็มองพระองค์อยู่ไกลๆ แค่นี้ก็ตื้นตัน ชื่นใจมากแล้ว”
ป้าสำรอง เล่าให้เราฟังต่อด้วยรอยยิ้มว่า ตั้งแต่มีโครงการศิลปาชีพที่นี่ แล้วได้มาร่วมเป็นกลุ่มแม่บ้านของโครงการศิลปาชีพนี้ เวลาทอผ้าได้ก็นำมาส่งให้ทางโครงการฯ ซึ่งได้ราคาประมาณเมตรละ 300-400 บาท ขึ้นอยู่กับลวดลาย ความยากของการทอ โดยราคาที่ได้รับก็สูงกว่าที่ได้รับเมื่อก่อนที่ต้องรวมกลุ่มนำไปขายเอง
“การที่พระองค์เสด็จมาที่บ้านเรานี่นะหนู พระองค์ได้ทรงมอบชีวิตใหม่ให้ชาวบ้านที่นี่ ชาวบ้านมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น สร้างอาชีพ สร้างงาน ให้พวกเราล้าย หลาย มากจริงๆ”


รอยยิ้มที่เปื้อนหน้าในยามนี้ บ่งบอกได้ถึงความสุขของป้าสำรอง ซึ่งส่วนหนึ่งมาจากการได้ทอผ้า ทำงานในสิ่งที่ตัวเองรัก และสามารถสร้างรายได้ดูแลตนเองและครอบครัวได้ และเชื่อเหลือเกินว่า อีกส่วนหนึ่งมาจาก ความตื้นตัน และสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ที่ได้ทรงพระราชทานชีวิตใหม่ให้แก่คุณป้า กลุ่มแม่บ้าน และทุกคนในพื้นที่ อย่างประจักษ์แจ้ง
ข้อมูลจาก การศึกษาดูงาน “ชุมชนเข้มแข็ง สืบสานแนวพระราชดำริ” จังหวัดยโสธร ระหว่างวันที่ 5-6 กรกฎาคม 2561 โดยสถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมปิดทองหลังพระสืบสานแนวพระราชดำริ
อ้างอิง : https://www.trf.or.th/trf-news-tourism-and-culture/10517-travel-in-the-footsteps-of-queen-sirikit
ขอบคุณ พระบรมฉายาลักษณ์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 จาก http://welovethaiking.com/blog/พิพิธทัศนา-พิพิธภัณฑ์ผ้/
อ่าน เรื่องราว โครงการในพระราชดำริฯ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร คลิก
สืบสานแนวพระราชดำริ ในหลวง รัชกาลที่ 10 ทรงพลิกฟื้นคืนชีวิตใหม่ให้ชาวหนองอึ่ง ยโสธร










