1.
ลืมตาดูโลกขึ้นมา ก็เห็นทะเล ตึกราม ถนนหนทาง ความเจริญขวักไขว่ วัฒนธรรมที่ชลบุรี ระยอง หรือแปดริ้ว เป็นวัฒนาธรรมชาวนา ชาวสวน ชาวประมง และเมืองการค้า ที่มีการผสมผสานจากการอพยพเข้ามาของคนจีน มาร่วมทุกข์สุขในท้องถิ่นมายาวนาน เมืองแถวนี้เป็นเมืองของคนทำกิน มีความอุดมสมบูรณ์เป็นพื้นฐานรองรับ แต่ในกว่า 5 ทศวรรษก่อนหน้านี้ จันทบุรีจะอุดมสมบูรณ์ที่สุด มีทั้งดิน เรือกสวนไร่นา อัญมณี และมีเศรษฐกิจพื้นบ้านที่ดีกว่าภาคอื่นๆ เนื่องจากมีธรรมชาติที่หลากหลายตั้งแต่ทะเลถึงภูเขา
2.
พื้นฐานความอุดมสมบูรณ์และธรรมชาติที่สวยงาม ครบสมบูรณ์ กับจุดตั้งทางภูมิศาสตร์ลงตัว ตะวันออกจึงเป็นเมืองท่าโดยธรรมชาติ ไม่ผิดกับเสินเจิ้นของจีน รอตเตอร์ดัมส์ของเนเธอแลนด์ หรือโยโกฮามาของญี่ปุ่น ที่มีทั้งการค้าการคมนาคมและการทำมาหากินทางทะเลควบคู่กันไป ที่เพิ่มขึ้นมาคือการท่องเที่ยวในช่วงที่สังคมปรับตัวสู่ความทันสมัย แต่ชีวิตและความเป็นอยู่โดยรวมแล้วคุณภาพชีวิตไม่ด้อยกว่าภาคใดๆ ในแผ่นดินไทยเลย
3.
ตะวันออกเปลี่ยนไปหลังการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจเข้าสู่ความทันสมัย ชีวิตวัฒนธรรมของผู้คนตะวันออก ถูกปรับเข้าสู่พื้นที่บุกเบิกสู่การเปลี่ยนประเทศเป็นอุตสาหกรรม กลางทศวรรษ พ.ศ. 2500 เป็นต้นมา โดยเฉพาะช่วงต้นทศรรษ 2530 เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างเฉียบพลันมากมาย การถือครองที่ดินเปลี่ยนมือทุกวันในทุกพื้นที่ โรงงานอุตสาหกรรมผุดขึ้นมากมาย ชาวประมงพื้นบ้านถูกเบียดขับออกจากที่ทำกิน ที่อยู่อาศัยเดิม ถนนหนทางเปลี่ยนไป จากกลิ่นอายชายทะเลและเรือกสวนไร่นาชนบทกลายเป็นเมืองอุตสาหกรรม และเมืองขนาดเล็กกระจายไปทั่ว การคมนาคมและเศรษฐกิจปรับตัวเติบโตคึกคัก ผู้คนเผชิญกับปัญหาสังคม สิ่งแวดล้อม
4.
ยุคการปรับตัวสู่อุตสาหกรรม เรือกสวนไร่นาและผู้คนปรับเข้าไปสู่กระบวนระบบอุตสาหกรรมอย่างงงงวย! เปลี่ยนโฉมของตะวันออกเข้าสู่การค้าและอุตสาหกรรมเข้มข้นขึ้นทุกขณะ ในช่วงปรับตัวมากด้วยความขัดแย้ง อ่อนไหวด้วยการช่วงชิงต่อสู้เพื่อทรัพยากรและการอยู่รอด ใช้ทั้งระบบกฎหมายและการเผชิญหน้านอกกฎหมาย ซึ่งในทุกการปะทะต่อสู่ก็มีการจัดปรับกลืนกลายปรับตัวไปสู่สภาพความขัดแย้งแตกแยก แต่ก็มีข้อยุติที่เคลื่อนตัวไปตามกระแสความเปลี่ยนแปลงที่หยุดยั้งลำบาก! ผลลัพธ์มีทั้งผลประโยชน์ร่วมและสูญเสียร่วม ซึ่งเป็นไปตาม “กระบวนการเปลี่ยนเป็นเมือง” “กระบวนการเปลี่ยนเป็นอุตสาหกรรม” ในประสบการณ์ ร่วมกับโลกยุคอุตสาหกรรมฐานทรัพยากรที่เน้นการช่วงชิงบริโภคทรัพยากรและการฉกชิงแรงงานราคาถูกทั่วไป ตะวันออกก็กลายเป็นเมืองอุตสาหกรรมและการค้าไปในที่สุด รายได้ต่อหัวและรายได้รวมของจังหวัดสูงอยู่ในลำดับต้นๆ ของประเทศ ความเปลี่ยนแปลงมีทั้งผลดี ผลได้ และผลเสีย ทั้งที่สร้างทำกลับคืนมาได้ และไม่อาจเอากลับคืนมาอีก!
5.
การดำรงชีวิตในโลกที่เปลี่ยนผ่านเร็วและทรงประสิทธิภาพขึ้น มีเสียงเล่าลือว่า “พ่อมดไอที” 4-5 ตน ได้เปลี่ยนแปลงโลกใบเดิม ไม่ว่าจะอยู่ในภาคเกษตรกรรมหรืออุตสาหกรรมอย่างรวดเร็วรุนแรง แอปเปิล สร้างคอมพิวเตอร์ขึ้นมาทำงานที่ยากและซับซ้อนแทนผู้คน จนกระทั่งปรับให้ซุปเปอร์คอมพิวเตร์เล็กลงมาอยู่ในมือของผู้คน เปลี่ยนโลกการสื่อสารและการใช้ชีวิตไปอย่างพลิกผัน อเมซอน ทำให้ตลาดที่อยู่บนถนนในถิ่นย่านต่างๆ หมดความหมายลงทุกขณะ ด้วยการส่งทุกสินค้าไปถึงทุกคน ทุกที่ ทุกเวลา เมื่อต้องการ! เฟสบุ๊ค เปลี่ยนการติดต่อสื่อสารและสังคมการพบปะกันสู่มิติใหม่ที่ไร้พรมแดนไร้กาลเวลา มากมายได้เท่าที่แต่ละคนต้องการสื่อสารเชื่อมโยงกัน รวมทั้ง กูเกิ้ล ที่เปลี่ยนการเรียนรู้จากตักศิลาแบบเดิมๆ เป็นฐานความรู้ยุคใหม่ที่ตอบทุกคำถาม ทุกเวลา และทุกเพศวัย ไม่จำกัดชนชั้น เชื้อชาติ และสีผิว นำไปสู่การศึกษายุคใหม่และสืบทอดมาจนถึง อาลีบาบา ที่สร้างการค้าโลจิสติกข้ามขีดจำกัด ปลุกฟื้นพลังรากหญ้าเข้าสู่เศรษฐกิจดิจิทัล ทั้งหมดนี้ได้เปลี่ยนผู้คนตะวันออกให้กลืนกลายเป็นส่วนหนึ่งของพลเมืองดิจิทัลไปโดยปริยาย
6.
คลื่นความเปลี่ยนแปลงยุคใหม่ เรียกร้องให้สังคมไทยปรับตัวทางเศรษฐกิจอย่างจริงจัง และน่ายินดีที่ “ตะวันออก” เป็นพื้นที่ที่ถูกเลือก น่าจะเป็นเพราะประสบการณ์ในการเป็นเมืองอุตสาหกรรม จุดที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ และเป็นช่วงเวลาความพร้อมที่ต้อง “ผลัดใบ” จากอุตสาหกรรมยุคเก่าได้ซะทีแล้ว! คนในท้องถิ่นนับลงไปถึงรุ่นหลาน และโตขึ้นไปถึงรุ่นลุงป้า ล้วนเปิดใจรับกันทั้งสิ้น เพราะประสบการณ์สอนว่ามันจะปรับตัวเปลี่ยนไปดีขึ้นกว่าทุกวันนี้ และด้วยความรู้และข่าวสารที่ติดตามการเปลี่ยนแปลงในโลกยุคใหม่ อุตสาหกรรม 4.0 นั้นเป็นอุตสาหกรรมสะอาด อุตสาหกรรมฐานความรู้ ไม่ใช่บริโภคทรัพยากร-ทำลายสิ่งแวดล้อมมูมมามแบบที่เคยเป็นมา ที่สำคัญคือการเปลี่ยนสู่โลกของการเดินทางใหม่ ระบบราง และการเข้าสู่เศรษฐกิจใหม่ รวมถึงการผุดขึ้นของเมืองอัจฉริยะและการเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกหลายมิติ แน่นอนว่าห่วงโซ่ความเจริญก้าวหน้าใหม่นี้จะไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง นี่คือหัวใจและสำนึกที่เปิดกว้างรับการเปลี่ยนแปลง และอยากกู่ก้องของคนตะวันออก
7.
เหลียวเห็นการต่อต้านปลุกกระแสต้านเป็นหย่อมๆ ทำให้วิเคราะความเปลี่ยนแปลงได้ว่า ในกระแสเปลี่ยนแปลงจะต้องเผชิญกับ 3 กลุ่มคนเป็นหลัก กลุ่มแรก เป็นกลุ่มคนที่เข้าใจยอมรับกระตือรือร้นที่จะเห็นความเปลี่ยนแปลง บางครั้งถึงกับร้องขอด้วยซ้ำ สอง กลุ่มคนที่ “รอดู” เพราะไม่ค่อยรู้ ไม่ค่อยเข้าใจการเปลี่ยนแปลง มีทั้งยินดีและกังวลอยู่ในที ซึ่งคนพื้นที่จะอยู่ในทั้งสองกลุ่มแรกนี้เป็นหลัก ส่วนกลุ่มต่อต้าน ดูแล้วมีบ้าง แต่ไม่มากและมักเป็นคนนอกพื้นที่ ทั้งในและต่างประเทศ มีกลุ่มที่ทำมาหากินกับการต่อต้านเป็นหลัก กลุ่มนี้เป็นขบวนการ บิดเบือนข้อมูล เดินสายจัดตั้งพยายามเชื่อมกับกลุ่มคนท้องถิ่น รับการสนับสนุนทุนจากทั้งในและต่างประเทศ มีเป้าหมายไม่ต้องการให้ EEC เกิด และไม่ต้องการให้ทุนไทยเติบโต มีวิธีการเดินงานที่ชำนาญถนัดและเข้าถึงสื่อได้ดีแม้มีคนไม่มาก! ซึ่งโดยรวมแล้วการทำงานที่โปร่งใส สร้างการมีส่วนร่วม และให้ข้อมูลที่เที่ยงตรงกับผู้คน ก็ทำให้กลุ่มทำมาหากินนี้อยู่ลำบาก เพราะผู้คนตะวันออกรู้เท่าทัน!
8.
ผู้คนและสังคมตะวันออกในกระแสเปลี่ยนผ่าน มีความหวังและอยากเดินไปให้ถึงสภาพที่บ้านเมืองเปลี่ยนแปลงดีขึ้น อยากออกจากความทรงจำเก่าๆ อยากเปิดบทใหม่ของชีวิตความเป็นอยู่ที่ก้าวทันโลก จึงเดินหน้าร่วมสร้างการพัฒนา EEC อย่างมุ่งมั่น
เรื่องโดย : ชลหญิง บูรพาทิศ
