ชั้นเรียนของผมที่พระราชวังนอร์ดีนเดอะ (Noordeinde) ณ กรุงเฮก ฮอลแลนด์ตอนนั้นสนุกมาก มีซีรีส์ เลคเชอร์เกี่ยวกับละตินอเมริกา และวิกฤตเศรษฐกิจในหลายประเทศ ตามประสารัฐบาลดัตช์ที่จ่ายไม่อั้น ยินดีลงทุนให้นักเศรษฐศาสตร์
ชาวละตินหลายคนที่บินมาเลคเชอร์ มาเถียงกัน แถมด้วยอาจารย์ชาวดัตช์ที่เชี่ยวชาญเรื่อง Tulip Crisis
เพื่อนร่วมชั้นของผมเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ นักหนังสือพิมพ์ นักการทูต ที่มีประสบการณ์จากหลายประเทศ จากละตินก็เยอะ ผมอายุน้อยสุด 24 เอง ได้ไปเพราะวางฟอร์มดี ตอนนั้นเป็นวีรบุรุษของประเทศ ฝรั่งชื่นชมมาก มีเงินเดือนดี ได้ปริญญาด้วย
ช่วงนั้นตรงกับปี พ.ศ. 2515-2516 เขาเชิญให้ไปเป็นอาจารย์ประจำที่นั่นแบบถาวร เพราะเถียงชนะอาจารย์ได้และอาจารย์ชอบ ฮ่าฮ่า แต่ไม่เอา เพราะโง่นิ คิดว่าต้องมาทำงานให้ประเทศไทย ส่วนเพื่อนของผมอีกคนก็ไปสอนที่มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด
แต่รัฐบาลฮอลแลนด์ อาจารย์ผมนั่นแหละ ก็ยังดึงตัวผมไปทำงานกับรัฐบาลฮอลแลนด์ซะเกือบสิบปี ถือว่าทำรายได้เสริม ฮ่าฮ่า
อ้อ คือผมจะบอกว่าผมสนใจเรื่องวิกฤตเศรษฐกิจตั้งแต่ตอนนั้น
จนมาใกล้วิกฤตปี 2540 ของไทย ผมเตือนหลายบริษัทว่าจะมีวิกฤต บริษัทพวกนั้นรอด แต่คนส่วนใหญ่หัวร่อ
พอมีสัมมนาที่จุฬาฯ ยุคนั้นคนฟังผมเรื่องหกเหลี่ยมเศรษฐกิจคือ เวียดนาม สปป.ลาว กัมพูชา พม่า จีน และชายแดนไทย เป็นเพื่อนบ้านมากกว่า เพราะไม่เคยเห็นวิกฤต และผมไม่เคยพูดในที่สาธารณะเรื่องพวกนี้มาก่อน ไปลุยนอกประเทศมากกว่า
พอมีวิกฤตก็ได้ไปช่วยเขาเยอะนะ เป็นกรรมการโน่นนี่เยอะ ร่วมร้อยชุดต่อปี ทำเสร็จ…จนเลย เหนื่อยด้วย แต่ได้เรียนรู้เยอะ
ราวปี 2545 สมัยรัฐบาลนายกฯ ทักษิณ ชินวัตร ผมทำรายการวิทยุจุฬาฯ บอกสิ่งที่คิดวันละ 4 เรื่อง แล้วก็เอาไปทำเยอะนะ
เช่น ให้ทุนเด็กประจำอำเภอ ทุน กยศ.แบบฮอลแลนด์ จนถึงเรื่อง H5n1 ก็เขียนไปฝากคุณกิตติรัตน์ จนมีประชุมที่เมืองไทย
รวมทั้งเตือนให้มีเงินสำรองเยอะๆ วิกฤตโลกกำลังมา พูดออกวิทยุ 20 ครั้งได้
ตอนนั้นเป็นที่ปรึกษาอาวุโสให้ UN/UNTAD ทำเรื่องนี้แหละ มีห้องสวยที่ UN ทำนานรวม 25 ปี
วิกฤตแฮมเบอร์เกอร์มาจริงๆ ปี 2549 คนไทยตีกันอยู่ ช่วงนั้นจึงมีการก่อตั้งคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ (คมช.)
ปลายรัฐบาลคุณยิ่งลักษณ์ 2554-2557 ผมเตือนว่าให้ระวังวิกฤต เพราะเรามีปัญหาขาดดุลแฝด จนถึงสามแฝด (Triple Deficits) คือ
- ขาดดุลการค้า
- ขาดดุลบัญชีเดินสะพัด
- ขาดดุลงบประมาณ
ผมเขียนขึ้นเฟซบุ๊กไว้ และเตือนว่าวิกฤตโลกจะลามยาว กระจายเป็นมะเร็งทั่วโลก
สมัยรัฐบาลนี้ ผมบอกในเฟซบุ๊กว่าจะเกิดวิกฤตโลก ขั้นตอนคือ
1. ช่วงแรกที่อเมริกาสร้างหนี้ จะออกเงิน QE (Quantitative Easing คือ มาตรการผ่อนคลายทางการเงิน โดยพิมพ์เงินเพิ่มเข้าไปในระบบ) ป้องกันไม่ให้เกิดการขายทรัพย์สิน ล้มบริษัท เรียกว่า Fire Sale (ลดราคาสินค้าลงมากๆ) และจะมีการทำ QE ทั้งยุโรป ญี่ปุ่น
2. ช่วงสอง ช่วงนี้เงินจะไหลเข้าตลาด Emerging Market (EM ตลาดเกิดใหม่) ตลาดเรานี้แหละ หุ้นขื้น ทรัพย์สินคงราคา เช่น ที่ดิน อสังหาริมทรัพย์
3. จะเกิดปรากฏการณ์ตามมา คือ
- สงครามการค้าระหว่างชาติ แย่งตลาดกัน (Trade War)
- สงครามค่าเงินระหว่างชาติ (Currency War)
- การบ่อนทำลายคู่แข่ง เช่น สงครามคอมพิวเตอร์ การโจมตีซูเปอร์คอมพิวเตอร์
- ราคาสินค้าโภคภัณฑ์ สินค้าเกษตรตกต่ำ ความต้องการซื้อ (Demand) ตลาดโลกลดลง (Commodity Crisis)
– ราคาพลังงานลดลง ทุกประเทศเร่งผลิตออกจำหน่าย ตอนนี้ต้องช่วยภาคเกษตร ช่วยคนจน ราคาน้ำมันก็ลงไป 25 ดอลลาร์
– มีคนว่างงานมากขึ้นในหลายประเทศ อพยพไปประเทศอื่นก็ไม่ได้เพราะห้ามเข้า
– ค่าเงินของประเทศทั่วโลก 135 ประเทศลดลง จาก 150 ประเทศ โดยจะต่ำกว่าดอลลาร์ อย่างเงินมาเลย์ลงไปครึ่งหนึ่ง
– เงินไหลออกมากกว่าเข้า เกิดขึ้นในหลายประเทศมาก ค่าเงินลด หนี้ต่างประเทศเพิ่ม เป็น Capital Outflows
– เงินสำรองของประเทศส่วนใหญ่ลดลงจนถึงระดับไม่น่าเชื่อถือ เงินไหลออกก็ต้องขึ้นดอกเบี้ย
– การลงทุนระหว่างประเทศลดลง ไม่แน่ใจภาวะตลาดอนาคต คำนวณลำบาก
– คนว่างงานในประเทศต่างๆ เพิ่มขึ้นอีก รัฐบาลประเทศต่างๆ จะเก็บภาษีได้น้อย แต่ต้องลงทุนมาก
– เกิดวิกฤตการเมือง (Political Crisis) ในหลายๆ ประเทศ และขาดดุลงบประมาณกันทุกประเทศ
4. แล้วก็จะมาถึงขั้นแตกหัก เพราะวิกฤตหนี้เกิดขึ้นทั่วโลก (Global Debt Crisis)
อเมริกาต้องการเงินกู้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพิ่มดอกเบี้ยเงินกู้พันธบัตร ดอกเบี้ยก็ขึ้นตามกันทั่วโลก จะขึ้นไปเรื่อยๆ จนกว่าจะลดหนี้ ลดงบประมาณ 10 ปีต่อเนื่อง
ธุรกิจในอเมริกาและประเทศอื่นๆ จะลงทุนถือดอลลาร์ 10 ปีไหม?
EU ต้องแตกออกเพื่อให้ยูโรยืนอยู่ได้ ผลจะเป็นอย่างไร ค่าเงินยูโรจะเป็นอย่างไร?
ประเทศที่พึ่งพาการส่งออกน้ำมันทั่วโลกถังแตก ซาอุดิอาระเบีย จะเอาหุ้นน้ำมันซาอุดิ อารามโก (Saudi Aramco) ออกขาย มาเลย์จะขายเปโตรนาส (Petronas) ขายทั่วโลกแหละ
จะซื้อไหม? ถึงตอนนั้นก็จะปั่นราคาน้ำมันกันใหญ่ ราคาน้ำมันอนาคตเป็นเท่าไร 30 หรือ 100 ดอลลาร์?
ประเทศที่มีเงินสำรองต่ำ ใช้เงินอัดฉีดช่วยประชาชนจำนวนมาก ค่าเงินตก เงินเฟ้อสูง จะต้องขอเงินกู้จาก IMF ที่ถังแตกอยู่ แล้วจะใช้เงินอะไรไปช่วย สกุลไหน? เพราะประเทศที่เกิดเรื่องแนวนี้เยอะ เป็นร้อยประเทศทั่วโลก
ส่วนไทยมีเงินสำรองอันดับ 12 ของโลก จะลงทุนอะไรดี อะไรเป็นสินทรัพย์ไร้ความเสี่ยง (Risk Free Assets)?
กลยุทธ์ของไทยคืออะไร ที่จะใช้ฝ่าวิกฤตหนี้ิครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์โลก?
ประเทศใดจะชักดาบบ้าง?
จีนเจ้าของเงินสำรองจะเล่นเกมอะไร?
เกมของไทยคืออะไร?
ทองคำเอาอยู่ไหม?
เชิญนักการเมืองทุกพรรค เสนอแผนครับ มีแผนไหว้ครูเป็นองค์ประกอบด้วยก็ได้
ผมไม่ได้เกี่ยวอะไรกับทีมเศรษฐกิจของรัฐบาลนะครับ ผมเขียนเล่นแก้คันมือ
ลองเขียนโจทย์ให้นิสิตปี 4 ซ้อมมือครับ
หมดกาแฟไปหนี่งถ้วย แอบกินขนมของเมียหมดเลย
อีก 2 วันจะเอาเฉลยของใครไม่รู้มาให้อ่านกันดู
ต้องเตรียมพร้อมครับ ผ่านมาได้เพราะความรู้ ทุกประเทศแหละ
โจทย์ยากไหมครับ?
ฝรั่ง กองทุนทั่วโลก วุ่นกันไปหมด พยายามตอบโจทย์ตามว่านี้แหละ
บริษัทยักษ์ของโลก แบงก์ชาติประเทศต่างๆ ด้วย มึนเหมือนกัน
ผ่าน 4 ปีมานี้ ทำขาดไปสองเรื่อง อะไรบ้างรู้ไหม?
ถ้าทำครบ…เงินสะพัด เช็คลิสต์เลยครับ เคยเขียนไว้
แล
เรื่อง : ดร.สมเกียรติ โอสถสภา










