ปัญหาการเพิ่มกำลังซื้อของประชาชนกำลังกลายเป็นปัญหาทั่วโลกในปัจจุบัน แม้ว่าอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้น แต่การเพิ่มค่าจ้างไม่ได้เติบโตเท่าที่ควร กลายเป็นประเด็นถกเถียงกันเรื่องกระเป๋าแฟบและกระเป๋าตุงของรัฐอุกกาบาต


แต่หากดูเศรษฐกิจโลกปี 2019 อาจจะอิ่มตัวตามที่ผู้เชี่ยวชาญ Stin Jacobsen ของธนาคาร Saxo คาดการณ์ว่า มีความเกี่ยวข้องกับการเริ่มต้นวิกฤตเศรษฐกิจอุตสาหกรรมยานยนต์ในเยอรมนี ปี 2019 ที่มีส่วนแบ่งจีดีพีประมาณ 14% ของเยอรมนีและกำลังชะลอตัวทั่วโลก 

ก่อนหน้านี้สันนิษฐานว่า อุตสาหกรรมยานยนต์ทั่วโลกจะมีการเติบโตอย่างมากในปี 2018 (คาดว่าจะมียอดขาย 100 ล้านคัน) แต่สุดท้ายขายได้แค่ 81 ล้านคัน คือเติบโตประมาณ 2% หากเทียบกับปี 2017

เนื่องจากเยอรมนีเริ่มล้าหลังด้านเทคโนโลยีเหมือนประเทศพัฒนาแล้วอื่นๆ ไม่ทันกับการพัฒนาเทคโนโลยีสมัยใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ความยากลำบากในการควบคุมเทคโนโลยีข้อมูลขนาดใหญ (Big Data) และการสร้างรถยนต์ไฟฟ้า (EV : Electronic Vehicle)

คาดว่าเศรษฐกิจของเยอรมนีจะเริ่มชะลอตัวลง โดยในไตรมาสที่สามของปี 2019 จะเริ่มตกต่ำ ทั้งนี้ คาดการณ์ว่าตัวเลขจะอยู่ที่ 1.5-1.6% ในปี 2019 ทำให้ความเสี่ยงด้านการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก เพิ่มขึ้น ส่งผลให้ความต้องการสินค้าเยอรมนีลดลงทั่วโลก ซึ่งนี่จะเป็นปัจจัยลบที่ทรงพลัง

ตามการคาดการณ์เศรษฐกิจสหรัฐของ Ray Dalio หัวหน้ากองทุนประกันความเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดในโลก Bridgewater Associates ระบุว่า สถานการณ์ปัจจุบันในตลาดโลกมีลักษณะคล้ายกับสถานการณ์ในช่วงทศวรรษที่ 1930 ในด้านต้นทุนสินทรัพย์ทางการเงินที่สูง ธนาคารกลางสหรัฐและธนาคารกลางอื่นๆ ต่างก็ขึ้นอัตราดอกเบี้ย

นอกจากนี้ ช่องว่างความยากจนและความร่ำรวยของประชากรหรือ ความเหลื่อมล้ำ และความตึงเครียดทั่วโลกเพิ่มสูงขึ้น จากบรรยากาศที่ไม่น่าไว้วางใจของมหาอำนาจ 3 ขั้ว (สหรัฐ รัสเซีย จีน) ซึ่งกลายเป็นภัยคุกคามที่ส่งผลต่อการขาดดุลสามด้าน คือ งบประมาณ ดุลการค้า และดุลบัญชีเดินสะพัด

ปัจจุบัน ตัวชี้วัดทั้งสามเสื่อมสภาพลง ทำให้ชาวต่างชาติที่ซื้อพันธบัตรสหรัฐแตกตื่น เป็นผลให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วและค่าเงินดอลลาร์อาจร่วงลง 30% สกุลเงินดอลลาร์จะสูญเสียสถานะ ‘สกุลเงินสำรองของโลก’

และคิดว่าไม่น่ามีเหตุการณ์ในอนาคตอันใกล้ หากการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของเฟดทำให้การลงทุนในตราสารหนี้สหรัฐเพิ่มขึ้น และส่งผลให้ค่าเงินดอลลาร์แข็งขึ้นในตลาดโลกปี 2019 

หากสังเกตผู้ให้กู้ระดับโลกที่ใหญ่ที่สุดคือ IMF และธนาคารโลก เริ่มจะเห็นปัญหาด้านการเติบโตทางเศรษฐกิจกับสกุลเงินดอลลาร์ว่า ไม่สามารถวัดเสถียรภาพทางเศรษฐกิจโลกได้ หากใช้แนวทางการวัดด้วยจีดีพีแบบที่เคยดำเนินการเช่นปัจจุบัน เพราะมีความสุ่มเสี่ยงอย่างมาก

ยกตัวอย่างปรากฏการณ์ความขัดแย้งกันหลายประการในเศรษฐกิจโลก เช่น

  • ประการแรก ตามข้อมูลของทางการ การว่างงานลดลง แต่ในเวลาเดียวกันค่าจ้างก็เพิ่มขึ้นช้ามาก
  • ประการที่สอง ระบบการเงินทำงานได้ง่ายกว่าเดิม และระบบถูกจัดวางอย่างเป็นธรรมมากขึ้น น่าเชื่อถือยิ่งขึ้น และในเวลาเดียวกัน เราจะเห็นว่ายังมีฟองสบู่ที่นำไปสู่ผลกระทบเชิงลบอย่างมาก และในที่สุดก็กลายเป็นความขัดแย้ง 
  • ประการที่สาม  ในขณะที่การลงทุนที่แท้จริงอยู่ในระดับต่ำมาก และยังคงสังเกตเห็นแนวโน้มที่เป็นอันตรายในตลาดบางพื้นที่ (เช่น ตลาดหุ้นและการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์) สถานการณ์ยังคงเป็นอันตรายมาก แม้จะมีการเติบโตของผลตอบแทนที่สูงมาก ในขณะที่การลงทุนที่แท้จริงอยู่ในระดับต่ำมาก 

หนี้ที่เพิ่มขึ้นในประเทศกำลังพัฒนา การเพิ่มขึ้นของความไม่เท่าเทียมกัน ทำให้มาตรการความเข้มงวดยังคงอยู่ในหลายประเทศ นอกจากนี้เรายังสังเกตเห็นความผันผวนของการเคลื่อนย้ายเงินทุนในอาร์เจนตินา บราซิล ตุรกี อินเดีย อินโดนีเซีย ในระดับสูง ซึ่งพบว่าประเทศกลุ่มนี้อยู่ในตำแหน่งที่กำลังยากลำบากมาก 

จากรายงานของนักเศรษฐศาสตร์ประจำยูเอ็นแจ้งว่า ตัวเลขเกี่ยวกับหนี้ทั่วโลกเติบโตขึ้น 50% เป็นเรื่องที่น่ากังวลอย่างมาก นับตั้งแต่เกิดวิกฤตครั้งล่าสุด นั่นคือในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา มีการเติบโตทางเศรษฐกิจอยู่หนึ่งเท่าครึ่ง ซึ่งตอนนี้อยู่ที่ 250 ล้านล้านดอลลาร์ และจุดที่สำคัญที่สุดคือ ไม่ใช่หนี้ภาครัฐ แต่หนี้ส่วนใหญ่ตกอยู่กับภาคเอกชนและหนี้ส่วนตัว โดยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยรวมทั้งหนี้ครัวเรือน ส่วนบุคคล และหนี้ของบริษัท ตามลำดับ

จากนโยบายเศรษฐกิจมหภาคฝั่งตะวันตกมุ่งเน้นไปที่การควบคุมนโยบายภาษี ในขณะเดียวกันก็ทำให้นโยบายการเงินกลับสู่ปกติ ดังนั้น ในสถานการณ์ที่อัตราดอกเบี้ยเพิ่มขึ้น แต่นโยบายภาษียังคงแบบเดิม ทำให้โอกาสในการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศนั้นอ่อนแอ สถานการณ์เช่นนี้จะทำให้เงินไหลไปยังประเทศกำลังพัฒนาได้

ดังนั้น การวัดจีดีพีในยุคของการครอบงำโดยธนาคารกลาง ไม่น่าจะสอดคล้องกับการลดลงของแรงงานการผลิตทั่วโลก เนื่องจากจะเน้นเฉพาะตัวชี้วัดเชิงปริมาณ ไม่สะท้อนถึงลักษณะเชิงคุณภาพของกระบวนการผลิตสินค้าสาธารณะ เพราะไม่ได้มีความคิดเกี่ยวกับการเพิ่มประสิทธิภาพของการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ รวมถึงการผลิตสร้างเทคโนโลยีและการใช้นวัตกรรมด้วย 

ยิ่งกว่านั้น จีดีพียังไม่สะท้อนระดับความพึงพอใจในชีวิตของประชาชน ซึ่งน่าจะเป็นตัวชี้ขาดในการพัฒนาเศรษฐกิจและความมั่งคั่งของประเทศ หากหน่วยงานทั้งสองนำมาใช้จริง นั่นหมายถึง โลกเศรษฐกิจใหม่เปลี่ยนเป็น ‘โซนการผลิต’ แทน ‘โซนขุนคลัง’

หันมาดูสถานการณ์ของไทยในช่วงหาเสียง นโยบายหลายพรรคการเมืองที่อาสาแก้ปัญหายังไม่เห็นมีวิธีการเพิ่มแรงงานการผลิต โดยเฉพาะภาคการเกษตร ประมง ว่าทำอย่างไรที่จะออกจาก ‘เศรษฐกิจฐานวัตถุดิบ’ ไปสู่เศรษฐกิจที่ไม่ใช่ภาควัตถุดิบ และที่น่ากังวลใจคือ การเสนองบผูกพันในอนาคต ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับการเข้าถึงเทคโนโลยีของภาคการผลิต อาจมีผลต่อฐานะทางการเงินมากขึ้น เพราะเป็นยุคที่เงินมีราคาแพงมากยิ่งขึ้น


ความเหลื่อมล้ำ เกษตรกร ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย เรื่อง : ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย