สถิติล่าสุดของการใช้หุ่นยนต์ทั่วโลกในตอนนี้ มีประชากรหุ่นยนต์ที่ถูกนำไปใช้งานแล้วไม่ต่ำกว่า 3 ล้านยูนิต คำนวณแล้วสูงขึ้นกว่า 13 เปอร์เซ็นต์ จากค่าเฉลี่ยในปี 2015-2020 ที่ผ่านมา ความนิยมนี้สามารถนำมาวิเคราะห์ถึง เทรนด์การใช้หุ่นยนต์ ในยุคนี้ได้อย่างชัดเจน
โดย The International Federation of Robotics หรือ IFR ได้มาสรุปถึง เทรนด์การใช้หุ่นยนต์ ในยุคนี้ Milton Guerry ประธาน IFR ยืนยันว่าที่ผ่านมามีบริษัทและโรงงานอุตสาหกรรมหลายแห่งในโลกต่างตระหนักแล้วว่าการลงทุนเปลี่ยนมาใช้หุ่นยนต์ เป็นการลงทุนที่คุ้มค่า และดีต่อการขยายธุรกิจของตนด้วย และ 5 เทรนด์การใช้หุ่นยนต์ ที่เกิดขึ้นจริงแล้ว มีดังนี้
เปิด 5 เทรนด์การใช้หุ่นยนต์ ปี 2022 รันทุกอุตสาหกรรมฝ่าวิกฤต
โรงงานอุตสาหกรรมใหม่ๆ ต่างขานรับการใช้หุ่นยนต์เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ
ด้วยวิกฤตโรคระบาดที่เกิดขึ้นทั่วโลกนี้เองที่เป็นตัวเร่งให้ อุตสาหกรรมใหม่ หลายประเภทหันมาใช้หุ่นยนต์กันมากขึ้น เพื่อปรับกระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพ ตอบสนองทั้งในด้านปริมาณ ที่อาจมีความต้องการสินค้าเพิ่มขึ้นในช่วงวิกฤต และ ในด้านคุณภาพ ที่ต้องทำยอดผลิตภัณฑ์ใหม่ให้ทันต่อความต้องการของลูกค้าให้ได้
เพราะที่ผ่านมา การค้าออนไลน์ หรือ อีคอมเมิร์ช แทบจะกลายเป็นช่องทางหลักในการจับจ่ายซื้อข้าวของของคนยุคใหม่ และเช่นกัน เพื่อรองรับการเติบโตของช่องทางการขายสินค้านี้ หุ่นยนต์ก็ถูกนำไปติดตั้งทั้งในไลน์การผลิตไปจนถึงไลน์การส่งของ คัดแยก ที่ต้องทำให้ทันต่อเวลาและความต้องการด้วย
และอีกหนึ่งปัจจัยที่ส่งให้ความต้องการใช้หุ่นยนต์เพิ่มขึ้น นั่นคือ ภาวะการขาดแคลนแรงงานในช่วงวิกฤตโรคระบาดที่ผ่านมา ทำให้หลายบริษัทต้องตัดสินใจว่าน่าจะถึงเวลาที่จะลงทุนกับหุ่นยนต์ ระบบอัตโนมัติ ที่จะช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนแรงงานนี้ได้อย่างตรงจุด
โดยเฉพาะธุรกิจที่ต้องพึ่งพา แรงงานด้านการให้บริการ อย่างร้านอาหาร ร้านขายของ ต่างๆ ที่สามารถใช้หุ่นยนต์ได้ทั้งในการเสิร์ฟ การต้อนรับ หรือในภาคอุตสาหกรรม สามารถใช้หุ่นยนต์ไปในการส่งของ การโลจิสติกส์ การเกษตร และอื่นๆ อีกมากมาย
หุ่นยนต์ ใช้งานง่ายกว่าที่คิด
หลายคนอาจกังวลว่า การใช้หุ่นยนต์นั้นยาก เพราะมีกลไกการทำงานที่ซับซ้อน ทว่า ตอนนี้ ลบความกังวลนั้นไปได้เลย เพราะหุ่นยนต์เวอร์ชั่นล่าสุดที่ออกมาในปีที่ผ่านมานี้ถูกออกแบบมาให้ใช้งานง่าย มีหน้าจอหรือ User Interface ที่ผู้ใช้สามารถสั่งการหุ่นยนต์ได้ผ่านไอคอนต่างๆแบบเข้าใจง่าย
นอกจากนั้น ยังเกิดโมเดลที่บริษัทผู้ผลิตหุ่นยนต์จับมือกับบริษัทซัพพลายเออร์ผู้ผลิตฮาร์ดแวร์ ซอฟแวร์ ในหุ่นยนต์ เพื่อบริการหลังการขาย ผู้ใช้จึงหมดห่วงถ้าหุ่นยนต์นั้นเกิดขัดข้อง ซึ่งการเกิดความร่วมมือนี้นับเป็นการเติมเต็มอีโคซิสเตมของระบบหุ่นยนต์ สร้างความมั่นใจให้ผู้ใช้ได้
ต่อมา ในยุคนี้เราจะได้เห็นหุ่นยนต์ในราคาที่ประหยัดมากขึ้น ซึ่งจะมาพร้อมกับการติดตั้งระบบที่ง่าย ไม่ยุ่งยาก โดยซัพพลายเออร์จะนำเสนอโปรแกรมพื้นฐานของการใช้หุ่นยนต์ที่รวมทั้ง กริปเปอร์ ระบบเซ็นเซอร์ และระบบควบคุม นอกจากนั้น ผู้ใช้ยังสามารถดาวน์โหลดโปรแกรมควบคุมการใช้หุ่นยนต์ง่ายๆผ่าน App stores หรือระบบแอนดรอยได้ด้วย
หุ่นยนต์และมนุษย์ จะอัพสกิลไปด้วยกัน
แน่นอนว่าเมื่อมีการปรับเอาหุ่นยนต์มาใช้งานมากขึ้น บุคลากรที่ทำงานกับหุ่นยนต์ หรือควบคุมหุ่นยนต์ ก็ต้องมีทักษะในด้านนี้ที่สูงขึ้นด้วยจึงจะทำงานร่วมกับหุ่นยนต์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยเหตุนี้ ทั้งหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา หรือภาคอุตสาหกรรมเองก็มีการจัดอบรมทักษะต่างๆที่เกี่ยวกับหุ่นยนต์กันอย่างแพร่หลายมากขึ้น
และในยุคนี้เองที่ทักษะด้านหุ่นยนต์จะเปลี่ยนของคนทำงานให้เป็นไปในทางที่ดีขึ้น โดยเฉพาะการทำงานในโรงงานอุตสาหกรรม เพราะแน่นอนว่าไม่มีใครอยากทำงานในบรรยากาศของโรงงานอุตสาหกรรมแบบเดิม ซึ่งทันทีที่ปรับเปลี่ยนเป็นการใช้หุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติ บรรยากาศการทำงานก็ดูทันสมัย สะอาด เป็นระบบมากขึ้นได้ ดังนั้น นี่จึงเป็นโอกาสที่ทำให้แรงงานได้เรียนรู้ทักษะใหม่ของการทำงานร่วมกับหุ่นยนต์ในบรรยากาศการทำงานที่ดีกว่าเดิมนั่นเอง
โรบอต ตัวแปรสำคัญ พลิกวิกฤตให้เป็นโอกาสที่ธุรกิจจะเติบโต
ทั้งการแข่งขันทางการค้า และวิกฤตโรคระบาดที่เกิดขึ้น ทำให้หลายธุรกิจต้องประสบกับความยากลำบากอย่างมากในช่วงเวลาที่ผ่านมา แต่โซลูชันอย่าง หุ่นยนต์และระบบอัตโนมัตินี่เองที่เข้ามาทำให้ธุรกิจสามารถดำเนินต่อไปได้
ยืนยันได้จากการสำรวจใน US ที่พบว่าธุรกิจที่เปลี่ยนมาใช้หุ่นยนต์หรือระบบอัตโนมัติสามารถฟื้นฟูกิจการและกลับไปให้บริการได้ไม่น้อย โดยยอดการสั่งหุ่นยนต์ในสหรัฐฯไตรมาศที่ 3 ปี 2021 เพิ่มขึ้นกว่า 35 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันในปี 2020 และที่น่าสนใจ คือ ยอดสั่งซื้อกว่าครึ่งมาจากอุตสาหกรรมที่ไม่ได้พึ่งพาระบบอัตโนมัติมาก่อน นี่แสดงให้เห็นถึงเทรนด์การปรับตัวของภาคอุตสาหกรรมทั่วโลก
หุ่นยนต์ นวัตกรรมร่วมพัฒนาระบบอัตโนมัติดิจิทัล
ในยุคที่ไม่ใช่แค่ทุกอย่างปรับเปลี่ยนไปบนแพลตฟอร์มดิจิทัลเท่านั้น หากแต่ในยุคนี้ข้อมูล หรือ DATA ก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน และเมื่อมีหุ่นยนต์ ระบบอัตโนมัติ เราก็สามารถป้อนข้อมูลสำคัญลงในโปรแกรม AI เพื่อบริหารจัดการงานให้ง่ายขึ้นผ่านระบบเหล่านี้ ซึ่งหลายภาคอุตสาหกรรมสามารถนำหุ่นยนต์ ระบบอัตโนมัติไปปรับใช้อย่างได้ผลแล้ว ตั้งแต่อุตสาหกรรมการก่อสร้าง อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม การแพคเกจจิง โลจิสติกส์ ไปจนถึงในแลบผลิตผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพทีเดียว
หุ่นยนต์ พระเอกขี่ม้าขาว ดันอุตสาหกรรมการแพทย์ไทย ให้ไปได้ไกลได้อีก
เพื่อให้เห็นภาพหุ่นยนต์ที่เข้ามาเปลี่ยนภาคอุตสาหกรรมในด้านต่างๆ ได้จริง Dr. Susanne Bieller เลขาธิการ International Federation of Robotics (IFR) ได้จัดทำบทความ “The role of robots in healthcare” บทบาทของหุ่นยนต์ในธุรกิจ Healthcare โดยได้แบ่งการนำหุ่นยนต์ไปใช้ใน 7 บทบาท ดังนี้
หุ่นยนต์ในบริษัทและศูนย์วิจัยยา
หุ่นยนต์ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในห่วงโซ่อุปทานยา ตั้งแต่การวิจัย การผลิต การตรวจสอบคุณภาพ และการบรรจุ ซึ่งหุ่นยนต์มีส่วนช่วยให้การค้นพบยาใหม่ๆ เร็วกว่าที่ผ่านมาเป็นอย่างมาก ช่วยให้ผู้ผลิตยาสามารถปรับตัวให้สอดคล้องกับมาตรฐานใหม่ๆ ได้เป็นอย่างดี
โดยในอุตสาหกรรมยา หุ่นยนต์จะถูกนำมาใช้มากที่สุดในงานด้านการผลิต เนื่องจากสามารถทำงานเดิมซ้ำๆ กันเป็นเวลานานได้อย่างแม่นยำ โดยเฉพาะในช่วงหลังที่หุ่นยนต์มีความเร็วและความแม่นยำมากขึ้น จึงถูกนำมาใช้ในกระบวนการบรรจุยา การบรรจุภัณฑ์และติดฉลากไปจนถึงการประกอบเครื่องมือทางการแพทย์อื่นๆ เช่น เข็มฉีดยา เป็นต้น
อย่างไรก็ดี หุ่นยนต์ที่ใช้ในอุตสาหกรรมยามีมาตรฐานสูงกว่าหลายอุตสาหกรรมอย่างมาก เนื่องจากต้องทำงานในคลีนรูมหรือห้องปลอดเชื้อ จึงต้องติดตั้งระบบกรองและระบายอากาศเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของสิ่งแปลกปลอมจากหุ่นยนต์ปนเปื้อนเข้าไปในยา หรือป้องกันไม่ให้ก๊าซและอนุภาคต่างๆ เข้าไปในหุ่นยนต์ โดยหุ่นยนต์ในสายการผลิตยาเหล่านี้มักผลิตจากเหล็กสเตนเลสเพื่อป้องกันสนิม และไม่ทำสีเพื่อป้องกันการปนเปื้อนของสารเคมี
ส่วนในขั้นตอนการทดสอบยา เริ่มมีการนำหุ่นยนต์มาทดลองในช่วงไม่กี่ปีมานี้ โดยนำมาช่วยลดภาระการทำงานซ้ำๆ ของเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ เช่น การหยดสารเคมี เป็นต้น
ด้วยเหตุนี้เอง หุ่นยนต์ในศูนย์วิจัยยาจึงเลือกใช้หุ่นยนต์ขนาดเล็ก ช่วยประหยัดพื้นที่ และเมื่อวิทยาการหุ่นยนต์ก้าวหน้ามาจนถึงยุคโคบอทส์ (ยุคที่หุ่นยนต์ทำงานร่วมกับมนุษย์) ทำให้หลายสถาบันเริ่มหันมาใช้งานหุ่นยนต์มากขึ้น เช่น Copenhagen University Hospital และ Aalborg University Hospital
หุ่นยนต์จ่ายยา
รายงาน IMS Institute for Healthcare Informatics พบว่า ทั่วโลกมีค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจากการจ่ายยาผิดพลาดถึง 4.2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ทำให้สถานพยาบาลเริ่มนำหุ่นยนต์มาจ่ายยาแทนเจ้าหน้าที่ โดยหุ่นยนต์จะรับคำสั่งยาจากเภสัชกรผ่านระบบออนไลน์ ซึ่งแม้จะยังไม่แพร่หลาย แต่ก็มีตัวอย่างที่คืบหน้าชัดเจน เช่น British Wirral University Teaching Hospital ที่ลดการจ่ายยาผิดพลาดได้ถึง 50% ใน 4 เดือนหลังจากนำหุ่นยนต์มาใช้
หรืออย่างที่ Shanghai Seventh People’s hospital เป็นอีกโรงพยาบาลที่ทดลองใช้ระบบหุ่นยนต์จ่ายยา โดยมีหุ่นยนต์ 2 ตัว ตัวแรกทำหน้าที่หยิบยาออกจากสต๊อกตามคำสั่งจากเภสัชกร ส่วนอีกตัวทำหน้าที่บรรจุยา
และในอนาคตที่วิทยาการหุ่นยนต์มีความก้าวหน้าขึ้น โดยเฉพาะการพัฒนามือหุ่นยนต์ และวิชันซิสเต็มที่เปรียบดั่งดวงตาของหุ่นยนต์ ก็เป็นไปได้ที่จะนำหุ่นยนต์มาใช้ในกระบวนการตรวจสอบยาได้อีกด้วย
หุ่นยนต์ทำงานโลจิสติกส์ในสถานพยาบาล
สถานพยาบาลหลายแห่งมีการนำ Autonomous Mobile Robots (AMRs) หรือ หุ่นยนต์เคลื่อนที่อัจฉริยะ มาใช้ในการส่งยา ผ้าพันแผล และเครื่องมือแพทย์แล้วเป็นระยะเวลาหนึ่ง แต่ก็ยังอยู่ในขั้นต้น และยังมีพื้นที่ในตลาดให้เข้าจับจองอีกมาก เนื่องจากโรงพยาบาลหลายแห่งมีงบประมาณจำกัด ไม่สามารถลงทุนระบบอัตโนมัติขนาดใหญ่ได้ แต่ก็มีพนักงานไม่เพียงพอ ผนวกกับปัญหาการขาดแคลนแรงงานในอุตสาหกรรมแพทย์ที่รุนแรงขึ้นในหลายประเทศ
โดยในโรงพยาบาลขนาด 200 เตียงจะมีการขนส่งเครื่องมือและขยะติดเชื้อเทียบเท่าการเดินทางราว 400 ไมล์ต่อสัปดาห์ ซึ่งคาดการณ์ว่า การนำ AMRs มาใช้จะช่วยลดตาใช้จ่ายในส่วนนี้ได้ 50-80% และลดระยะทางที่บุคลากรทางการแพทย์ต้องเดินในสถานพยาบาลลงได้วันละ 3-4 ไมล์ และลดภาระจากการยกของหนัก ทำให้เจ้าหน้าที่มีเวลาดูแลคนไข้มากขึ้น
ทั้งนี้ ในตอนนี้ AMRs สำหรับการใช้งานในโรงพยาบาลจำเป็นต้องเข้าออกลิฟต์ได้ด้วยตัวเองและรับฟังคำสั่งเสียงได้ เนื่องจากเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ส่วนใหญ่มักปฏิบัติงานอยู่ตลอดเวลา เช่น Zealand University Hospital ซึ่งใช้ AMRs ในการขนส่งเครื่องมือแพทย์จากห้องฆ่าเชื้อ และวิ่งรวมแล้วเป้นระยะทางราว 10 กิโลเมตรต่อสัปดาห์ ช่วยประหยัดพื้นที่เก็บของในห้องตรวจได้มากขึ้น และเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของเจ้าหน้าที่ได้เป็นอย่างดี
หุ่นยนต์ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ
World Health Organisation รายงานว่า ในยุโรปมีค่าใช้จ่ายสำหรับการทำสะอาดและการฆ่าเชื้อโรงพยาบาลปีละประมาณ 8.2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในขณะที่สหรัฐอเมริกาอยู่ที่ปีละ 6.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งการระบาดของโควิด ทำให้มีการนำหุ่นยนต์ฆ่าเชื้อมาใช้เพิ่มขึ้นอย่างแพร่หลายทั้งในสถานพยาบาล และสถานทีอื่นๆ ซึ่งในปี 2020 มีหุ่นยนต์ฆ่าเชื้อถูกจดทะเบียนเพิ่มกว่า 30 รุ่น ซึ่งส่วนมากจะใช้แสงยูวีในการฆ่าเชื้อ
หุ่นยนต์ผ่าตัด
ปัจจุบัน หุ่นยนต์ถูกนำมาใช้ในการผ่าตัดแบบแผลเล็ก หรือ Minimal Invasive Surgery (MIS) ช่วยให้แพทย์สามารถทำการผ่าตัดได้อย่างแม่นยำ และช่วยให้คนไข้ฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็ว โดยหุ่นยนต์ประเภทนี้ยังมียอดขายในตลาดต่ำ แต่มีมูลค่าในตลาดสูงเนื่องจากมีราคาแพง ซึ่ง IFR คาดการณ์ว่าระหว่างปี 2020-2023 จะมีการเติบโตของตลาดเฉลี่ยปีละ 23%
หุ่นยนต์กายภาพบำบัด
การทำกายภาพบำบัดจำเป็นต้องให้ผู้ป่วยขยับตัวในท่วงท่าเดิมซ้ำๆ เพื่อกระตุ้นสมองและกล้ามเนื้อของผู้ป่วย จึงมีการพัฒนาหุ่นยนต์กายภาพบำบัดขึ้นมาช่วยเหลือผู้ป่วยในการทำกายภาพบำบัดได้โดยไม่คลาดเคลื่อน และให้ผลลัพธ์ที่ดีมากขึ้น
โดยหุ่นยนต์สามารถเก็บข้อมูลการขยับตัวของผู้ป่วยเพื่อให้แพทย์นำข้อมูลไปวิเคราะห์ได้อย่างแม่นยำ หุ่นยนต์กายภาพบำบัดมักถูกผลิตออกมาในรูปแบบ exoskeleton ที่ผู้ป่วยสามารถสวมใส่ได้ และอีกรูปแบบหนึ่งที่ได้รับความนิยม คือ ลู่วิ่งหรือจอภาพที่สามารถให้คำแนะนำผู้ใช้ได้
หุ่นยนต์ผู้ช่วยแพทย์
สถานพยาบาล ศูนย์พักฟื้น ไปจนถึงบ้านพักคนชรามีการนำหุ่นยนต์ผู้ช่วยแพทย์มาใช้ในปริมาณเพียงเล็กน้อย โดยมักใช้ในการแนะนำข้อมูล หรือตอบคำถามง่ายๆ ไปจนถึงการวัดไข้ผู้ป่วย แต่ความคืบหน้าของเทคโนโลยีเครือข่ายก็ช่วยให้การใช้หุ่นยนต์เหล่านี้มีแนวโน้มที่ดีในอนาคต
เช่น จอภาพติดล้อที่สามารถเคลื่อนที่ตามพยาบาลไปยังเตียงผู้ป่วย เพื่อให้แพทย์สามารถสอบถามอาการได้จากทางไกล ทำให้การเข้าถึงแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านสะดวกขึ้น หรือสามารถเข้าตรวจอาการผู้ป่วยที่เป็นโรคระบาดร้ายแรงได้ง่ายขึ้น หุ่นยนต์ผู้ช่วยแพทย์ถูกใช้งานมากขึ้นในช่วงการระบาดของโควิด
นอกจากนี้ ยังมีการนำหุ่นยนต์มาใช้ดูแลผู้สูงอายุเช่นเดียวกัน เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถอยู่บ้านได้นานขึ้น ไปจนถึงการติดต่อกับเพื่อนและครอบครัวผ่านจอภาพ รองรับการควบคุมจากทางไกล ทำให้สมาชิกครอบครัวหรือแพทย์สามารถล็อกอินเข้าใช้ได้
IFR คาดการณ์ว่าหุ่นยนต์ผู้ช่วยแพทย์จะมีการเติบโตเฉลี่ยปีละ 40% ในช่วงปี 2020-2023 โดยจะมียอดขายในสถานพยาบาลเป็นหลัก เนื่องจากยังมีราคาสูง อีกทั้งยังมีข้อจำกัดด้านกฎหมาย ทั้งความปลอดภัย และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
ที่มา :
- บทความเรื่อง “Top 5 Robot Trends 2022” เผยแพร่ใน เว็บไซต์ The International Federation of Robotics หรือ IFR
- บทความเรื่อง “หุ่นยนต์-โรบอทส์ บทบาทใหม่ในธุรกิจ Healthcare ที่กำลังเฟื่องฟู” จากเว็บไซต์ M Report
เทรนด์หุ่นยนต์ยุคนี้ มีให้อัปเดตกันมากมาย คลิกอ่านต่อเลย
เปลี่ยนกับดักเป็นแนวทางพัฒนาศักยภาพบุคลากรไทย ให้ทำงานร่วมกับ ‘หุ่นยนต์การแพทย์’ แบบไม่หลงทาง
หุ่นยนต์คัดแยกสินค้าอัจฉริยะ ผู้ช่วยแขนกล จัดการพัสดุ ดันอุตสาหกรรมโลจิสติกส์โตได้ต่อเนื่อง
