ตอนเรียนมหาวิทยาลัย ผู้เขียนมีน้องรหัสเป็นผู้พิการทางสายตาแต่สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ โดยมีโทรศัพท์มือถือเป็นของคู่กาย ทั้งพกไว้ติดต่อสื่อสาร เช็คเวลา ตั้งเตือนสิ่งต่างๆ โดยใช้ฟังก์ชันในโหมด Accessibility ที่อำนวยความสะดวกผ่านการ ‘อ่านออกเสียง’ ได้อย่างรวดเร็ว ต่อมาน้องรหัสก็สมัครใช้ Facebook แล้วโพสต์ข้อความ แชร์เพลง แสดงความคิดเห็นในหลากหลายประเด็น และเมื่อไม่นานมานี้ได้ข่าวว่า เฟซบุ๊ก ประเทศไทย ร่วมกับ Read for the Blind และ HBOT เปิดตัว ‘Bot for Messenger’ ที่ช่วยบริหารเพจเพื่อผู้พิการทางสายตา จึงไปสังเกตการณ์ร่วมกับสื่ออื่นๆ และนำมาถ่ายทอดต่อ
เปิดงานด้วยการแนะนำ ‘วิศวกรผู้บกพร่องทางสายตา’
ในงานแถลงข่าว ทางเฟซบุ๊กจัดให้สื่อได้รับฟังแนวคิดและการทำงานจาก แมทธิว คิง วิศวกรที่มีความบกพร่องด้านสายตาคนแรกของเฟซบุ๊ก ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบโปรเจ็กต์ การอธิบายภาพด้วยเสียง (automatic alt-text) ที่ริเริ่มเมื่อปี พ.ศ. 2559

“เราศึกษาวิธีการใช้งานเฟซบุ๊กของกลุ่มผู้มีความบกพร่องทางสายตามาตลอด เพื่อนำไปพัฒนาระบบและช่วยให้พวกเขาสามารถเข้าถึงและเชื่อมต่อกับผู้คนและสิ่งต่างๆ บนเฟซบุ๊กได้ง่ายดายยิ่งขึ้น ซึ่งจะนำไปสู่การต่อยอดโอกาสอื่นๆ อีกในอนาคต และผมก็ตื่นเต้นที่ได้ทราบถึงกลุ่ม Read for the Blind ในประเทศไทย รวมถึงโอกาสที่พวกเราจะได้ทำงานร่วมกันเพื่อนำเทคโนโลยีต่างๆ ที่เรามีมาช่วยอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้คนมากยิ่งขึ้น”
การอธิบายภาพด้วยเสียงทำได้โดยใช้ เทคโนโลยี AI หรือ ปัญญาประดิษฐ์ วิเคราะห์ภาพแล้วอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้บกพร่องทางสายตาด้วยการใช้แคปชั่น วิดีโอ ช่วยอธิบายวัตถุต่างๆ ที่ปรากฏอยู่ในภาพ ต่อมาก็มี ฟีเจอร์การจดจำใบหน้า (Face Recognition) ช่วยให้กลุ่มผู้ใช้งานที่มีข้อจำกัดด้านการมองเห็นรู้ได้ว่า มีใครหรืออะไรปรากฏอยู่ในรูปที่ขึ้นบน News feed ของเขาบ้าง

Bot for Messenger ช่วยด้านไหนได้บ้าง
มาที่ ณัฐวุฒิ อมรวิวัฒน์ ผู้ร่วมก่อตั้ง Read for the Blind และ กลุ่มช่วยอ่านหน่อยนะ (Help Us Read) อธิบายถึงวิสัยทัศน์ว่า เฟซบุ๊กมีส่วนช่วยนับตั้งแต่วันแรก โดยช่วยสร้างความรู้สึกของการเป็นชุมชนที่มุ่งช่วยเหลือกลุ่มผู้มีความบกพร่องทางสายตาในประเทศไทยร่วมกัน
“ในวันนี้ เพจ Read for the Blind ของเรามีจำนวนผู้ติดตามมากกว่า 187,000 คน และพวกเขาเหล่านี้จะได้รับประโยชน์จาก Bot for Messenger ใหม่ล่าสุด ซึ่งจะช่วยสรรหาอาสาสมัครที่มีความตั้งใจช่วยเหลือกลุ่มผู้พิการทางสายตาและมอบคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น รวมถึงช่วยสร้างคุณค่าและก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีสำหรับกลุ่มผู้พิการทางสายตาในประเทศไทยด้วย”
นอกจากนี้ ณัฐวุฒิยังนำเสนออีกมุมหนึ่งว่า ถ้าสำนักพิมพ์ทำหนังสือเสียงตั้งแต่ต้นก็จะไม่ต้องมีสะพานเชื่อม เพราะคนตาบอดเข้าถึงได้ตั้งแต่วันแรก
“โซเชียลมีเดียมีพลังสูงมาก Accessible เป็นสังคมที่เปิดโลกใหม่ให้คนตาบอด ถ้าแชทบอทมาช่วยคนตาบอดได้ บอทกับคนก็สามารถทำงานด้วยกันแบบ Hybrid แต่วันนี้เทคโนโลยียังไม่ได้เพอร์เฟกต์ขนาดนั้น ตอนนี้ก็เพอร์เฟกต์ ณ ขณะนี้ อาสาก็ขอบคุณเพจที่ทำให้เขาทำความดีได้ทุกวันแล้ว”
แชทบอทที่กล่าวถึงมีชื่อว่า รีดดี้ (Ready) ซึ่งสามารถใช้งานได้แล้วบน Facebook Messenger โดยจะช่วยองค์กร Read for the Blind เชื่อมต่อและดำเนินการต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ขณะเดียวกันยังช่วยลดการใช้ทรัพยากรมนุษย์โดยไม่จำเป็น อีกทั้งยังเพิ่มการมีปฎิสัมพันธ์ร่วมกันกับกลุ่มอาสาสมัครและช่วยคัดกรองอาสาสมัครได้อย่างมีคุณภาพ


สำหรับเสียงสะท้อนจากการใช้เทคโนโลยีของผู้บกพร่องด้านการมองเห็น ชลทิพย์ ยิ้มย่อง ผู้ร่วมก่อตั้ง Read for the Blind และกลุ่มช่วยอ่านหน่อยนะ เล่าให้ฟังว่า
“จริงๆ แล้วบนโลกโซเชียล เช่น เฟซบุ๊ก ไม่สามารถแยกได้ว่าคนไหนตาดี คนไหนตาบอด เพราะทุกอย่าง Accessible ทุกคนใช้งานได้อย่างเท่าเทียมกัน บางทีคนที่คุยด้วยก็ไม่รู้ว่าอีกฝ่ายเป็นคนตาบอด เทคจึงช่วยลดช่องว่างได้ โดยเครื่องมือต่างๆ บนเฟซบุ๊กยังช่วยให้เราเข้าถึงและอ่านคอนเทนต์ทั้งหลายได้อย่างสะดวกสบายกว่าแต่ก่อน ไม่ว่าจะเป็นคำอธิบายสำหรับวิดีโอ ป้ายข้อความ หนังสือ หรือแม้กระทั่งรูปภาพการ์ดอวยพร และการบรรยายภาพที่มี AI เข้ามาก็ช่วยได้มาก เพราะโดยส่วนตัวชอบถ่ายรูป สร้างอัลบั้มในเฟซบุ๊ก ซึ่งระบบบอกได้ว่า ‘ในภาพอาจจะมีท้องฟ้า มีนก มีทะเล มีภูเขา’ เราจึงสามารถย้อนดูภาพเก่า และดึงภาพออกมาใช้ได้“
ชลทิพย์ทำหน้าที่แอดมินเช่นเดียวกับณัฐวุฒิ และด้วยจำนวนผู้คนกว่า 13,000 คนที่มาเข้าร่วมกลุ่ม Read for the Blind และ Help Us Read จึงอธิบายเพิ่มเติมว่า ผู้มีความพิการด้านสายตามักประสบปัญหาในการหาความช่วยเหลือขั้นพื้นฐานในแต่ละวัน การพัฒนาเทคโนโลยีร่วมกับเฟซบุ๊กจึงสามารถเชื่อมต่อผู้มีปัญหาด้านสายตาเข้ากับกลุ่มอาสาสมัครที่ต้องการช่วยเป็นหูเป็นตาให้กันและกันได้อย่างเต็มใจ
Help us Read ช่วยอ่านหน่อยนะ
เป็นกลุ่มที่ต่อยอดจาก Read for the Blind เพื่อเชื่อมระหว่างอาสาตาดีกับผู้บกพร่องด้านสายตา โดยอาสาจะเข้ามาช่วยเป็นตา อธิบาย พิมพ์ข้อความ หรือช่วยเหลือในสิ่งที่นอกเหนือจากการอ่านหนังสือหรือบันทึกเสียงให้ เช่น อ่านฉลากยา เอกสารสั้นๆ ข้อความเร่งด่วน รวมถึงการบรรยายภาพ
และจากความตั้งใจ ร่วมแรงร่วมใจ คอมมูนิตี้นี้กำลังสร้างประโยชน์ข้ามประเทศ โดยบทความและหนังสือที่อยู่บน Read for The Blind ได้รับความสนใจจากชาวภูฏาน ซึ่งติดต่อมาว่าอยากให้มีภาษาภูฏานบ้าง นำไปสู่การพัฒนาแอปพลิเคชันเวอร์ชันภาษาภูฏาน เพื่อให้ Read for the Blind ขยายไปยังหลายคอมมูนิตี้
“ใครจะก็อปปี้ไปทำก็ยินดี เพราะไม่มีเป้าหมายว่าจะทำให้ใหญ่ขึ้น แต่ต้องการทำให้คอนเซ็ปต์นี้ช่วยเชื่อมคอมมูนิตี้ ทำให้ทุกคนอยู่ร่วมกันได้อย่างเท่าเทียมและมีความสุข” ณัฐวุฒิกล่าวด้วยใบหน้าเปื้อนยิ้ม
HBOT (เฮ็ดบอท) เฮ็ดอะไร
ฝั่งสตาร์ทอัพผู้พัฒนาแชทบอทตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 ชญานิษฐ์ ศรีนาคอ่อน ซีอีโอ HBOT บอกว่า รู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้ร่วมงานกับเฟซบุ๊ก ผู้นำโซเซียลมีเดียแพลตฟอร์มระดับโลก ด้วยการเป็นพาร์ทเนอร์ด้านโซลูชันส์ ผลักดันโปรเจ็กต์ให้แก่ชุมชน Read for the Blind

“แชทบอททำงาน 24 ชั่วโมง สามารถออกแบบ FAQ (คำถามที่พบบ่อย) ให้เทคตอบได้ และช่วยให้ทุกคนเข้าถึงได้มากขึ้น เมื่อก่อนแชทบอททำงานแบบ passive แต่ต่อมาสามารถดึงคนเข้ามาคุย ช่วยให้กลุ่มคนเข้ามา engage มากขึ้น ทั้งยังต่อยอดไปสู่ส่วนต่างๆ เพิ่มได้ เราจึงทำให้ทุกคนใช้เพื่อสร้างประโยชน์ ทำให้คอมมูนิตี้ใหญ่ขึ้น พร้อมกับทำให้เทคสตรองขึ้น ดังนั้น มนุษย์กับเทคก็จะพัฒนาไปพร้อมๆ กัน”

ชญานิษฐ์บอกเพิ่มว่า ทาง HBOT มีแชทบอทหลายตัวที่เกิดในเมืองไทยและกำลังพัฒนาเทคโนโลยีอีกมาก อย่างไรก็ตาม AI ต้องใช้เวลาพัฒนาและต้องใช้ Data มหาศาล แต่บริษัทมุ่งพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้ทุกคนได้ใช้ประโยชน์
“เราเชื่อว่าทุกธุรกิจควรเข้าถึงเทคโนโลยี ซึ่งจะช่วยพัฒนาศักยภาพให้ก้าวกระโดดจากมาตรฐานในปัจจุบัน เราจึงร่วมมือสรรค์สร้าง Bot for Messenger ให้แก่ชุมชน Read for the Blind ซึ่งมีความหมายมากสำหรับเรา และหวังว่าแชทบอทนี้จะพัฒนาความสัมพันธ์ที่มีคุณค่าในระยะยาวด้วย”
เผยสัดส่วนผู้บกพร่องด้านการมองเห็น ทั้งประชากรโลก – ประชากรเฟซบุ๊ก – ประชากรไทย
- ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกเผยว่า มีประชากร 285 ล้านคนที่สูญเสียความสามารถด้านการมองเห็นอย่างรุนแรง เช่น มีระดับค่าสายตาเกินกว่าระยะ 20 ฟุต และต้องอาศัยเครื่องมือเพื่อช่วยขยายและอ่าน ในขณะที่มีจำนวน 39 ล้านคนเป็นผู้พิการทางสายตา (อาจต้องใช้โปรแกรมอ่านหน้าจอเข้าช่วย) และราว 360 ล้านคน มีความผิดปกติด้านการได้ยินรวมอยู่ด้วย (อาจต้องอาศัยการบรรยายแทนเสียง)
- จากการสำรวจของเฟซบุ๊กใน 50 ประเทศ พบว่า กว่าร้อยละ 30 ของผู้ใช้งานเฟซบุ๊กรายงานว่า พวกเขามีปัญหาต่างๆ อย่างน้อยหนึ่งด้าน เช่น ปัญหาด้านการมองเห็น การได้ยิน การพูด การเรียบเรียงความคิด การเดินหรือการหยิบจับ ทั้งนี้ ยังพบว่า 1 ใน 10 ของผู้คนจะต้องอาศัยฟังก์ชั่นขยายหน้าจอเมื่อใช้งานเฟซบุ๊กบน Browser ในขณะที่ร้อยละ 20 ของผู้ใช้งานจำเป็นต้องขยายขนาดตัวอักษรบนระบบปฏิบัติการ iOS
- ปัจจุบัน มีผู้บกพร่องด้านสายตาในเมืองไทยกว่า 700,000 คน และคนจำนวนมากในกลุ่มนี้ยังขาดเครื่องมือที่ช่วยเหลือด้านการสื่อสาร การจับมือเป็นพาร์ทเนอร์ระหว่างเพจเฟซบุ๊ก Read for the Blind ที่ให้คนตาดีมาช่วยอ่านหนังสือ และสตาร์ทอัพ HBOT ร่วมสร้าง Bot for Messenger เพื่อช่วยให้การบริหารเพจ Read for the Blind ทำได้ง่ายขึ้น สามารถนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับงานอาสา และเฟ้นหาอาสาสมัครเพื่อผู้พิการทางสายตาได้ โดยมีเทคโนโลยีในกลุ่มปัญญาประดิษฐ์อย่าง แชทบอท (Chatbot) อยู่เบื้องหลัง
- ผู้ใช้งานเฟซบุ๊กในเมืองไทยเป็นประจำทุกเดือนอยู่ที่ 54 ล้านคน แต่ถ้าดูการใช้งานรายวันอยู่ที่เดือนละ 38 ล้านคน ทั้งนี้คาดการณ์ว่า คนไทยกว่า 187,000 คน จะได้ใช้ประโยชน์จากบริการนี้ทันทีผ่านทางเพจเฟซบุ๊กของกลุ่ม Read for the Blind
บทความที่คุณอาจสนใจ เกี่ยวกับการยกระดับและส่งเสริมให้ทุกคนใช้ชีวิตได้อย่างเท่าเทียมกัน
“น้องทราย” จูง “ลูเตอร์” เปิดพื้นที่ให้ “น้องหมา” “ธุรกิจสัตว์เลี้ยง” รับอานิสงส์ คนรุ่นใหม่ไม่มีลูก
ต้นแบบ “นวัตกรรมเพื่อสังคม” ยกระดับชีวิตผู้พิการ & ผู้สูงอายุให้ดีขึ้น ฝีมือนักศึกษาอาชีวศึกษาไทย










