‘วิศวกรไทย’ ได้หรือเสีย? ในเมกะโปรเจกต์ภาครัฐ ฟังคำตอบนำสู่การ ‘พัฒนาไปด้วยกัน ยิ่งไปได้ไกล’

งานเสวนา “โครงการเมกะโปรเจกต์ภาครัฐ วิศวกรไทยได้หรือเสีย” ที่จัดโดย สภาวิศวกร (COE) นอกจากจะรวบรวมเอาผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อมาตอบคำถามตามหัวข้อชื่องานแล้ว ในฐานะตัวแทนวิชาชีพ วิศวกรไทย ยังแนะแนวทางการพัฒนาร่วมกันที่เปิดโอกาสให้ภาควิศวกรรมไทยเข้ามามีส่วนร่วมในการขับเคลื่อน เมกะโปรเจกต์ภาครัฐ โดยโฟกัสไปที่ โครงการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ อีอีซี ด้วย


ลุยเมกะโปรเจกต์แบบมีส่วนร่วม บทบาทที่คู่ควรของ วิศวกรไทย

ดร.ประเสริฐ ตปนียางกูร เลขาธิการสภาวิศวกร กล่าวในโอกาสการจัดเสวนาของทาง สภาวิศวกร ครั้งนี้ โดยเริ่มต้นอัปเดตประเด็นที่เกิดขึ้นในเมกะโปรเจกต์ภาครัฐ ว่า

ดร.ประเสริฐ ตปนียางกูร

“ที่ผ่านมา มีการเดินหน้าโครงการลงทุนขนาดใหญ่ (Mega Project) ของภาครัฐ ด้านโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมขนส่งของประเทศในระยะเร่งด่วน 8 ปี (พ.ศ. 2558-2565) เป็นจำนวนถึง 44 โครงการ วงเงิน 1.974 ล้านล้านบาท”

“เพื่อพัฒนาด้านการขนส่งทางถนน ระบบราง ทางน้ำ และทางอากาศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโครงการด้านระบบราง อาทิ โครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่ 7 เส้นทาง 993 กิโลเมตร ในเส้นทางฉะเชิงเทรา-คลองสิบเก้า-แก่งคอย เส้นทางชุมทางถนนจิระ-ขอนแก่น โครงการความร่วมมือด้านรถไฟความเร็วสูง ไทย – จีน 252 กม.”

โครงการความร่วมมือด้านรถไฟความเร็วสูง ไทย-จีน (shinkansen ประเทศญี่ปุ่น)
โครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่

“ทั้งนี้ รวมถึงโครงการทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง (Motorway) 3 เส้นทาง ในสายพัทยา-มาบตาพุด สายบางปะอิน-นครราชสีมา และสายบางใหญ่ – กาญจนบุรีโครงการลงทุนขนาดยักษ์รถไฟฟ้าความเร็วสูง เชื่อมสามสนามบิน การขยายสนามบินสุวรรณภูมิอู่ตะเภา โครงการลงทุนขนาดยักษ์ในพื้นที่เศรษฐกิจพิเศษ EEC โครงการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) ฯลฯ”

“ในฐานะ สภาวิศวกร เรามองเห็นว่าที่ผ่านมายังพบข้อจำกัดในการถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านวิศวกรรม ทั้งในขั้นตอนการออกแบบ การก่อสร้าง และการผลิตแก่วิศวกรไทย อันเป็นผลให้ประเทศไทย มีความจำเป็นต้องพึ่งพาเทคโนโลยีและนำเข้าสิ่งก่อสร้างจากต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง”

ด้วยสภาวะปัญหาที่เกิดขึ้นนี้ เลขาธิการสภาวิศวกร จึงแนะแนวทางการพัฒนาจากมุมมองของภาควิศวกรรมไทยว่า

“ควรมีการส่งเสริมให้วิศวกรและช่างเทคนิคชาวไทยเข้ามามีส่วนร่วม รวมทั้งสนับสนุนการใช้วัสดุชิ้นส่วนที่บริษัทไทยสามารถผลิตได้เข้ามาใช้ในโครงการลงทุนขนาดใหญ่ ตลอดจนสามารถคิดค้นนวัตกรรมใหม่ๆ ควบคู่กับการศึกษาวิจัยและพัฒนา ซึ่งจะช่วยลดการสูญเสียงบประมาณ จากการพึ่งพาวัสดุชิ้นส่วนในการก่อสร้างจากต่างประเทศได้”

โครงการพัฒนาท่าอากาศยานดอนเมือง ระยะที่ 3


ชี้โอกาสลงทุนในอุตสาหกรรมเป้าหมาย อีอีซี ที่วิศวกรไทยเข้าถึงได้แน่นอน

นอกจากจะได้รับรู้เกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาจากมุมมองของภาควิศวกรรมไทยแล้ว ภายในงานเสวนานี้ ยังมีปาฐกถาจาก ดร.วีรพงศ์ ไชยเพิ่ม ผู้เชี่ยวชาญพิเศษ ด้านการลงทุนอุตสาหกรรมเป้าหมาย สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) ที่ได้มาอัปเดต โครงการอีอีซี พร้อมชี้โอกาสที่วิศวกรไทยจะได้รับในอนาคตอันใกล้เมื่อโครงการอีอีซีเดินหน้าตามเป้าหมายที่กำหนดไว้

ดร.วีรพงศ์ ไชยเพิ่ม

“ในการพัฒนาอุตสาหกรรมเป้าหมายของประเทศตอนนี้ เกิดจากการเอาหลักการคลัสเตอร์มาจับ โดยเอา 5 อุตสาหกรรมเดิมที่มีศักยภาพมาผนวกเข้ากับ 5 อุตสาหกรรมใหม่ที่มีแนวโน้มการเติบโตที่น่าจับตามอง จนได้เป็น 10 S curve อุตสาหกรรมเป้าหมาย ที่จะส่งเสริมให้เกิดขึ้นในพื้นที่ 3 จังหวัดภาคตะวันออก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมที่สุดในการพัฒนาภาคอุตสาหกรรมของประเทศ เพราะมีรากฐานการพัฒนาหรือมีหัวเชื้ออยู่แล้วตั้งแต่ตอนทำโครงการอีสเทิร์นซีบอร์ด โดยโครงการอีอีซีตั้งเป้าหมายหลักในการส่งเสริมให้เกิดอุตสาหกรรมยุคใหม่หรืออุตสาหกรรมที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม พูดง่ายๆ ว่า เป็นภาคการผลิตที่ “ผลิตน้อย ขายได้มาก” ซึ่งจากการสำรวจข้อมูลในเชิงพื้นที่ พบว่า มีอย่างน้อย 7 ใน 10 S curve ที่มีศักยภาพน่าสนใจและควรส่งเสริมให้เกิดขึ้นในพื้นที่อีอีซีอย่างเป็นรูปธรรม”

“กอปรกับในพื้นที่ 3 จังหวัดอีอีซี มีโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อมแทบทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นการมีท่าเรือน้ำลึก คือ ท่าเรือมาบตาพุด เป็นท่าเรืออุตสาหกรรม มีแหลมฉบัง เป็นท่าเรือพาณิชย์ มีถนนมอเตอร์เวย์ ในอนาคตอันใกล้ จะมีรถไฟรางคู่ เพื่อมาเสริมด้านการขนส่งสินค้าเข้าไปที่ท่าเรือแหลมฉะบัง และยังมีเพชรเม็ดงามอีกเม็ดหนึ่งที่รอการเจียระไนอยู่ นั่นคือ สนามบินอู่ตะเภา มีนิคมอุตสาหกรรมถึง 31 แห่ง ที่กระจายอยู่ในพื้นที่ 2 จังหวัดอีอีซี บวกกับศักยภาพด้านการท่องเที่ยวก็จะยิ่งมาเสริมด้านคุณภาพชีวิต ให้การใช้ชีวิตมันมีความสมาร์ท มีความเป็นเมืองมากขึ้น”

โครงการการขยายสนามบินสุวรรณภูมิ อู่ตะเภา

โครงการพัฒนาท่าอากาศยานเชียงใหม่ ระยะที่ 1

“ด้วยองค์ประกอบที่กล่าวมา เมื่อบวกกับแผนการขับเคลื่อนโครงการ ที่เราเอาจุดด้อยของโครงการอีสเทิร์นซีบอร์ด ที่ไม่มีหน่วยงานรับผิดชอบดำเนินโครงการอย่างเป็นรูปธรรมทำให้เกิดความไม่ต่อเนื่องในการขับเคลื่อน รวมถึงไม่ได้มีการกำหนด อุตสาหกรรมเป้าหมาย ที่จะเดินหน้าส่งเสริม ทำให้ขาดเป้าหมายที่ชัดเจน มาปรับใช้เพื่อวางยุทธศาสตร์ให้รัดกุมขึ้น”

นอกจากนั้น ดร.วีรพงศ์ ยังสื่อว่าในการเดินหน้าโครงการอีอีซีครั้งนี้ ได้ให้ความสำคัญกับการผลิตบุคลากรให้มีทั้งคุณภาพและปริมาณ ตอบโจทย์อุตสาหกรรมเป้าหมายทุกด้านด้วย ซึ่งวิชาชีพวิศวกรก็นับว่าเป็นสาขาอาชีพหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับแทบทุกอุตสาหกรรมเป้าหมายที่จะเกิดขึ้นในพื้นที่อีอีซี ขณะที่เม็ดเงินที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการลงทุนในอีอีซีต่อจากนี้ไป 5 ปี ข้างหน้า ประมาณการเบื้องต้นไว้ 1.7 ล้านล้านบาท กระจายอยู่ในการลงทุนหลักอย่างโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ

มาถึงประเด็น ตามหัวข้อการเสวนาที่ตั้งไว้ว่า วิศวกรไทย ได้หรือเสีย จากเมกะโปรเจกต์ของภาครัฐ ต่อประเด็นนี้ ดร.วีรพงศ์ กล่าวว่า

“วันนี้ อีอีซี คือแพลตฟอร์มหนึ่งที่รัฐบาลตั้งขึ้นมา โดยเล็งเห็นแล้วว่าจะมีเม็ดเงินลงทุนและการก่อสร้างขนาดใหญ่ ซึ่งโปรเจกต์ก่อสร้างนี้ล้วนเป็นงานที่วิศวกรต้องเข้ามาเกี่ยวข้องแทบทั้งสิ้น และภายใน 5 ปีต่อจากนี้ มีการประมาณการณ์ไว้ว่า ต้องการบุคลากรอาชีพวิศวกรถึง 5 แสนอัตรา มาทำงานในภาคอุตสาหกรรมสมัยใหม่ ที่ต้องการทั้งวิศวกรคนรุ่นใหม่ และวิศวกรเดิมที่มีความรู้ด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ๆ ด้วย”

โครงการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน รฟม.
บรรยากาศงานเสวนา

“ต่อจากนี้ไป เราไม่ได้พูดถึงแค่การผลิต Mechanical engineer หรือ Electronical engineer เท่านั้น แต่เรายังต้องคิดวางแผนไปถึงการวางหลักสูตร การกำหนดมาตรฐานของเหล่าวิศวกรที่เราผลิตออกมา ว่าต้องเป็นอย่างไร ทักษะอะไรเพิ่มเติมที่พวกเขาต้องมี เพื่อเข้าไปทำงานในภาคอุตสาหกรรมสมัยใหม่ที่มีเทคโนโลยีและนวัตกรรมเป็นตัวนำให้ได้ ดังนั้น การเรียนการสอนแบบคลาสสิกแบบเดิม ที่พวกผมร่ำเรียนมา มันไม่เพียงพอและไม่ตอบโจทย์ตลาดอีกแล้ว”

“เราต้องพูดถึง การสร้างวิศวกรนาโนเทค วิศวกรไบโอเทค แบบนี้กันแล้ว ทาง สภาวิศวกร ก็ต้องเข้ามามีบทบาทควบคุมมาตรฐานการผลิตบุคลากรว่าจะพัฒนาบุคลากรที่มีความสามารถ มีทักษะด้านวิศวกรรมแห่งอนาคตได้อย่างไร”

“จากประสบการณ์ที่ผมได้ไปร่วมการประชุมระดับอาเซียน ในตอนนี้สิ่งที่แวดวงวิศวกรรมระดับภูมิภาคเจอ คือ ความเปลี่ยนแปลงและงานที่ท้าทายความสามารถของวิศวกรมากขึ้น และทางแก้ปัญหาที่มักทำกัน คือ การเชิญชวน ชักจูง วิศวกรต่างประเทศที่มีความรู้ ความสามารถ เข้ามารับงานที่ท้าทายนั้นด้วยเงินเดือนในระดับที่สูง ขณะที่วิศวกรในประเทศ ยังคงไม่ได้รับมอบหมายให้ทำงานท้าทายนี้ และได้รับเงินเดือนในเกณฑ์เท่าเดิม ซึ่งปัญหานี้เกิดขึ้นเพราะวิศวกรบางส่วนในภูมิภาคปรับตัวไม่ทัน เพิ่มพูนทักษะของตนเองไม่ทัน”

“ในขณะที่ระบบการทำงานในภาคอุตสาหกรรมก็เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ด้วยการปรับเอาเทคโนโลยีทันสมัยมาใช้ในกระบวนการผลิต นี่จึงเป็นเหตุผลที่คู่ควร ที่มาย้ำชัดว่าวิศวกรไทย ถ้าอยากเปิดรับโอกาสที่เข้ามาพร้อมกับการพัฒนาโครงการอีอีซี ก็ต้องกระตือรือร้นในการพัฒนาศักยภาพและทักษะตัวเองให้พร้อมด้วย”


ชี้แนะแนวทางขับเคลื่อนการพัฒนาทุกด้าน เพื่อตอบโจทย์โครงการเมกะโปรเจกต์ภาครัฐ

ฝันให้ไกลแล้วไปให้ถึง ‘SPACE INNOPOLIS’ สานฝันไทยทั้งชาติ ด้วยนวัตกรรมจากเทคโนโลยีอวกาศฝีมือคนไทย

สร้าง ‘โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล’ ดึงต่างชาติหนุนสตาร์ทอัพ ภารกิจเร่งด่วนขับเคลื่อน ‘ไทยแลนด์ ดิจิทัล วัลเล่ย์’

ลดช่องว่าง กระจายความเจริญ ทำได้จริงด้วยการพัฒนา ‘ชุมชนท้องถิ่น’