ยิ่งต้องการให้ประชาชนมีชีวิตที่ดีขึ้นอย่างรวดเร็วการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำด้วยการกระจายรายได้ของภาครัฐนั้น กลับทำให้เราต้องหันมาตั้งคำถามใหม่ๆ
ผู้นำทางความคิดบางคนเห็นว่า ค่าเงินบาทแข็งตัวนั้นน่าจะส่งผลดีต่อการหันมาใช้นวัตกรรมในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจยุคปัจจุบัน แทนที่จะรอให้ค่าเงินบาทอ่อนตัว
หมายถึงว่า หากมีการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจใหม่เกิดขึ้น น่าจะส่งผลต่อการแก้ปัญหาแรงงานการผลิต สัดส่วนของมูลค่าเพิ่มในภาคการผลิตใหม่ หรือบริษัทใหม่ซึ่งโยงกับจีดีพีของประเทศ
ชุดความคิดนี้น่าสนใจในเพราะที่ผ่านมานั้น การให้ความสำคัญเรื่องการแก้ปัญหาภาคการผลิตเชิงประเพณี ทำให้ทั้งแรงงาน ทรัพยากร และสรรพกำลัง จมปลักไปกับปัญหา ซึ่งบางครั้งเรียกว่า กับดักทางความคิด คิดอะไรไม่ออกก็ประกันราคาหรือพยุงปัญหานั้นไว้
ถามว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจด้วยนโยบายแบบเดิมไม่ตอบโจทย์หรือ?
เมื่อเร็วๆ นี้จากการนำเสนอแนวคิดของ David Sainesbury ในบทความของ Project Syndicate ระบุปรากฏการณ์ที่น่าสนใจว่า ในช่วง 25 ปีที่ผ่านมา อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศที่ใหญ่ที่สุดในโลกมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งเศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนา 6 ประเทศ ได้แก่ จีน เกาหลีใต้ อินเดีย โปแลนด์ อินโดนีเซีย และไทย เติบโตอย่างรวดเร็วในช่วงนี้ ส่วนอีกหลายประเทศในกลุ่ม G8 มีการเติบโตของแรงงานการผลิตที่ชะลอตัวและสัดส่วนจีดีพีของโลกก็ลดลงจาก 2 ใน 3 เหลือที่ระดับครึ่งหนึ่ง
ทฤษฎีการเติบโตแบบนีโอคลาสสิกที่เราใช้ในการเรียนการสอนกัน ซึ่งครอบงำความคิดทางเศรษฐศาสตร์ในช่วง 25 ปีที่ผ่านมา ก็ไม่สามารถอธิบายความเปลี่ยนแปลงได้ว่า ทำไมบริษัทในเกาหลีใต้และจีนจึงชนะในตลาดโลก?

ซึ่งมันเป็นเรื่องยากมากที่จะเชื่อว่าประเทศตะวันตกจะสามารถแข่งขันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นในอนาคต เพราะเพียงแค่ทำให้ตลาดของตนเองประสบความสำเร็จมากยิ่งขึ้นก็ยากแล้ว
แต่หากประเทศทางฝั่งตะวันตกต้องการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ตะวันตกต้องพึ่งพาความคิดทางเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ หมายถึง มีความเข้าใจที่ดีขึ้น มากขึ้น ในกระบวนการเติบโตและการใช้ความรู้เพื่อพัฒนานโยบายที่สามารถช่วยเร่งการเจริญเติบโตได้
ยิ่งไปกว่านั้น เราไม่ควรคิดว่าเราจะได้รับความรู้นี้โดยการสร้างแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ที่ซับซ้อนและไม่สมจริงแบบเดิมๆ มากยิ่งขึ้น
การที่เราเริ่มต้นด้วยการวัดความมั่งคั่งของประเทศและจีดีพีต่อหัวของประเทศ เป็นเพียงผลรวมของมูลค่าเพิ่มของสถานประกอบการทั้งหมดต่อหัว
เราควรถามตัวเองว่า บริษัทใดบ้างที่เพิ่มมูลค่าต่อหัวได้ในโลกแห่งความเป็นจริง (ไม่ใช่ในโลกแห่งการแข่งขันที่สมบูรณ์แบบ) และสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตของตัวเองได้?
อย่างที่ เฮนรี่ ฟอร์ด Henry Ford) เคยทำเมื่อเขาเริ่มใช้สายพานในการประกอบการผลิตรถยนต์ ซึ่งเพิ่มความได้เปรียบด้านการแข่งขันมาแล้ว หรือที่ สตีฟ จ๊อบส์ (Steve Jobs) เคยทำ iPhone ซึ่งทั้งฟอร์ดและจ๊อบส์ต่างก็ยกระดับความสามารถในการแข่งขันของบริษัทผ่านนวัตกรรม ทั้งจีนและสิงคโปร์ก็ทำเช่นเดียวกัน โดยทั้งสองประเทศได้วางนวัตกรรม ให้เป็นศูนย์กลางของนโยบายสาธารณะเพื่อการพัฒนาประเทศ
หากฝั่งตะวันตกต้องการแข่งขันกับจีน สิงคโปร์ เกาหลีใต้ หรือการที่เราต้องการเพิ่มอัตราการเติบโตของเศรษฐกิจใหม่ ต้องเข้าใจสามสิ่งนี้ก่อน!
1. จำเป็นจะต้องเพิ่มความเร็วของการพัฒนานวัตกรรมเพื่อให้สามารถแข่งขันกับประเทศกำลังพัฒนาที่เติบโตอย่างรวดเร็ว
เรื่องนี้จะต้องมีการพัฒนานโยบายที่สนับสนุนระบบนวัตกรรมในระดับชาติ ตลอดจนระบบการศึกษา และต้องปรับปรุงการจัดหาเงินทุนและการจัดการของบริษัท นอกจากนี้ นโยบายในระดับเทศบาลและระดับภูมิภาคก็ควรสนับสนุนเป้าหมายเหล่านี้ด้วย
2. จะต้องเข้าใจว่า ในแต่ละขั้นตอนมีการพัฒนาเศรษฐกิจเกิดขึ้นทั่วโลก ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเพิ่มขึ้นของความซับซ้อนในองค์กรและเทคโนโลยี รวมถึงการเพิ่มขึ้นของมูลค่าเพิ่มต่อหัว
เป็นเรื่องยากที่จะเพิ่มมูลค่าเพิ่มสำหรับบริษัทที่จะได้เปรียบจากการแข่งขันในกิจกรรมต่างๆ อยู่แล้ว เช่น การผลิตเสื้อผ้าราคาถูก การประกอบชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ เนื่องจากกิจกรรมเหล่านี้มีมูลค่าเพิ่มในอัตราที่ต่ำจึงให้ค่าจ้างในระดับต่ำเท่านั้น
ในทางตรงกันข้าม บริษัทในอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น อุตสาหกรรมการบิน อวกาศ และเภสัชกรรมสามารถสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้มีมูลค่าเพิ่มต่อหัวสูงและค่าจ้างสูงขึ้นตามมา
นี่คือกฎการเติบโตของรายได้ต่อหัวของบริษัทและของชาติในท้ายที่สุด โดยประเทศกำลังพัฒนากำลังก้าวไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจอย่างรวดเร็วและแข่งขันกับประเทศพัฒนามากยิ่งขึ้น ดังนั้นเศรษฐกิจในประเทศที่พัฒนาแล้วควรคิดค้นนวัตกรรมให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพื่อเพิ่มมูลค่าเพิ่มให้กับอุตสาหกรรมในปัจจุบันและเพื่อสร้างอุตสาหกรรมใหม่ที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น
3. ในที่สุดบริษัทตะวันตกและนักการเมืองจำเป็นต้องเข้าใจว่า การแข่งขันระหว่างประเทศของพวกเขากับจีนและประเทศที่กำลังเติบโตอื่นๆ ในปัจจุบันเป็น “การแข่งขันเพื่อเป็นอันดับหนึ่ง” ไม่ใช่ “การแข่งขันด้านสัมปทาน”
แข่งสัมปทาน คือ การยกเลิก ยกข้อจำกัด และลดมาตรฐานการควบคุมของรัฐให้แก่ภาคธุรกิจหรืออุตสาหกรรม อันเป็นผลมาจากการแข่งขันระหว่างประเทศ เช่น ส่งเสริมการลงทุนด้วยการลดภาษี การค้ำประกันทางสังคม ลดข้อจำกัดทางการค้า และการควบคุมของรัฐบาลในการดำเนินธุรกิจที่นำไปสู่ความยากจนของประชาชนมากยิ่งขึ้น
เป็นผลให้ประชากรส่วนหนึ่งอพยพไปยังประเทศที่ยังคงมีระดับการคุ้มครองประชากรในระดับหนึ่ง ในขณะที่แรงงานราคาถูกและอัตราแลกเปลี่ยนเงินสกุลต่างประเทศที่ “ดี” หมายถึงการบรรลุและรักษาความสามารถในการแข่งขันเอาไว้
นี่น่าจะเป็นการตอบโจทย์เส้นทางสายไหม่ใหม่ของจีนที่มุ่งหน้าสู่ยุโรป
ถึงเวลาที่รัฐต้องตั้งคำถามว่า ต้องการเพิ่มอัตราการเติบโตอย่างรวดเร็วหรือเดินไปอย่างช้าๆ แบบเต่า หากคาดหวังถึงความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชนอย่างแท้จริง
เพราะหากเร่งการเติบโตทางเศรษฐกิจใหม่อย่างรวดเร็ว คำถามคือ ถ้านวัตกรรมอยู่ใจกลางนโยบายเศรษฐกิจ ภาคการผลิตอะไรที่จะเพิ่มมูลค่าเพิ่มที่สูงขึ้นต่อหัวของบริษัทได้และมีโรดแมปอย่างไร
ที่สำคัญ ใช้เวลากันกี่ปีจะไปถึงจุดนั้น เรื่องนี้น่าจะเป็นประเด็นถกเถียงของภาคการผลิต การศึกษา และประชาคมต่างๆ เพราะแผนยุทธศาสตร์ชาติยังเป็นภาพที่มัวอยู่หากใช้การเพิ่มอัตราการเติบโตเป็นเครื่องมือ ก็ยากที่จะทำให้บรรลุในด้านชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นและตอบสนองได้ทั้งทางวัตถุและจิตใจ

เรื่อง : รศ.ดร.ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย











