รัฐที่ไม่สามารถทำให้ผู้คนมีความหวัง ยิ่งจำเป็นต้องเห็นความสำคัญของ ‘การพัฒนาสังคม – เศรษฐกิจ’ มากกว่าการลงทุน

การประชุม World Economic Forum (WEF) ที่จัดขึ้น ณ เมืองดาวอส เมื่อวันที่ 21-24 มกราคมที่ผ่านมา เป็นสถานที่นัดพบของชนชั้นนำทางการเมืองและธุรกิจ มหาเศรษฐีนักการเมือง และนักกิจกรรมทางสังคม ซึ่งมาร่วมวางแผนแก้ไขข้อบกพร่องของรูปแบบทุนนิยมในปัจจุบัน


ในงานประชุม WEF มีข้อมูลที่น่าสนใจอย่างมากจากการศึกษาของ Edelman Trust Barometer ในเดือนตุลาคม – พฤศจิกายน 2019 และกลายเป็นประเด็นที่สำคัญของประเทศไทย

ระบบทุนนิยม เลวร้ายกว่าประโยชน์ที่จะได้รับ!

ระบบทุนนิยมในรูปแบบปัจจุบันไม่พบกับความท้าทายอีกต่อไป ธุรกิจไม่ควรคำนึงแค่ผลประโยชน์ของ บริษัทเท่านั้น แต่ยังต้องคำนึงถึงผลประโยชน์ของพนักงานและชุมชนท้องถิ่นด้วย นี่คือบทสรุปจากการสำรวจผู้อยู่อาศัยใน 28 ประเทศทั่วโลก ที่เผยแพร่โดย Edelman Trust Barometer ในวันเปิดงาน World Economic Forum (WEF) ซึ่งคนส่วนใหญ่ในโลกสูญเสียความเชื่อมั่นเรื่องผลประโยชน์จากทุนนิยมและกลัวว่าระบอบประชาธิปไตยตะวันตกกำลังสูญเสียประสิทธิภาพ

ตามรายงานจากการสัมภาษณ์กว่า 34,000 คน ใน 28 ประเทศ มี 56% เห็นด้วยว่าระบบทุนนิยมในรูปแบบปัจจุบันเป็นอันตรายมากกว่ามีประโยชน์ และรายงานถึงความไม่เท่าเทียมที่เพิ่มขึ้นในโลกซึ่งทำให้ผู้คนสงสัยว่า ประชาธิปไตยของลัทธิทุนนิยมของตะวันตก สูญเสียศรัทธาในด้านประโยชน์ของระบบทุนนิยมแล้วหรือ

สัดส่วนของผู้คนที่มองระบบทุนนิยมและอนาคตของตนเองในแง่ร้ายอย่างมาก โดยเฉพาะในประเทศไทย (75%) และอินเดีย (74%) นอกจากนี้ ผู้อยู่อาศัยส่วนใหญ่ของประเทศที่พัฒนาแล้ว เช่น ในฝรั่งเศส (69%), อิตาลี (61%), สเปน (60%), เนเธอร์แลนด์ (59%), ไอร์แลนด์ (57%), เยอรมนี (55%), สิงคโปร์ ( 54%) และสหราชอาณาจักร (53%)

มีเพียงผู้พักอาศัยในญี่ปุ่นเท่านั้นที่เห็นว่ามีประโยชน์มากกว่าอันตรายจากทุนนิยมมีจำนวนคนมองโลกในแง่ร้ายแค่ 35%

การศึกษาพบว่า การเพิ่มขึ้นของการมองในแง่ร้ายโดยทั่วไปนั้นมาพร้อมกับการลดลงของความเชื่อมั่นในสถาบันทางสังคมโดย 57% ของผู้ตอบแบบสอบถามกล่าวว่า หน่วยงานของรัฐให้บริการด้านผลประโยชน์ที่ “น้อย”
นักวิจัยเชื่อว่าวิกฤตความเชื่อมั่นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับความไม่เท่าเทียมที่เพิ่มขึ้นในโลกและความกลัวของผู้คนที่มีต่ออนาคตของตนเอง โดยมีเพียง 47% ของผู้ตอบแบบสอบถามเชื่อว่าภายใน 5 ปีพวกเขาและครอบครัวจะมีชีวิตที่ดีขึ้นกว่าที่พวกเขามีในตอนนี้ ส่วนครอบครัวในประเทศที่พัฒนาแล้วอีกจำนวนไม่มากนักที่คิดว่าชีวิตจะดีขึ้น
และสำหรับการเปรียบเทียบสัดส่วนแล้ว มีเพียง 15% ของคนญี่ปุ่นที่เชื่อว่าจะมีชีวิตที่ดีขึ้นกว่านี้
Richard Edelman CEO ของ Edelman สรุปว่า การเติบโตทางเศรษฐกิจไม่ใช่สาเหตุของการมองสิ่งต่างๆ ในแง่ดีอีกต่อไป
“ความไม่เท่าเทียมกันของรายได้เป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อความไว้วางใจสถาบัน”
โดยพนักงาน 83% กังวลเกี่ยวกับการสูญเสียงานอันเนื่องมาจากการคุกคามของระบบอัตโนมัติ และภาวะถดถอยที่ใกล้เข้ามาจากการแข่งขันด้านแรงงานต่างประเทศที่ถูกกว่า รวมถึงการย้ายถิ่นฐาน
ในเวลาเดียวกัน ผู้คนในสังคมสมัยใหม่เชื่อใจภาคธุรกิจมากกว่ารัฐบาล ขณะเดียวกันพนักงานส่วนใหญ่ (92%) เชื่อว่าหัวหน้าบริษัทควรพูดถึงประเด็นทางสังคมและจริยธรรม นั่นคือ ธุรกิจ…ไม่สามารถเป็นเพียงธุรกิจที่ให้ความสำคัญกับรายได้ของผู้ถือหุ้นอีกต่อไป
ข้อบกพร่องของระบบทุนนิยมที่กล่าวถึงในช่วงเริ่มต้นของ World Economic Forum ผู้เชี่ยวชาญจากเวทีสนทนาเชื่อว่า “รูปแบบทุนนิยมในปัจจุบันไม่สามารถเผชิญกับความท้าทายในปัจจุบันและไม่สามารถสร้างผลกำไรเพียงอย่างเดียวได้ ในขณะที่ปัญหาความเหลื่อมล้ำในโลกนั้นกลับทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น“

ความไม่เท่าเทียมกัน สังเกตได้จากช่องว่างระหว่างคนรวยกับคนจนที่ไม่สามารถแคบหรือลดลงได้ และในวันนี้ก็ยังไม่มีมาตรการใดๆ ที่จะกำจัดหรือลดความไม่เท่าเทียมลง


ระบบอะไรกันแน่ในอนาคต!

จากการประชุม WEF เชื่อว่ารัฐบาลของทุกชาติทั่วโลกควรเริ่มสร้าง เศรษฐกิจมนุษย์ที่ให้ความสำคัญกับสิ่งที่มีความสำคัญต่อสังคมอย่างแท้จริง และไม่กระตุ้นการแสวงหาผลกำไรและความมั่งคั่ง 
การตั้งมาตรการดังกล่าวก็เพื่อต่อสู้กับความไม่เท่าเทียม รวมถึงการแนะนำให้เก็บภาษีแบบก้าวหน้า รวมถึงการเก็บภาษีจากความมั่งคั่ง
นักวิจัยกล่าวว่า การต่อสู้กับความไม่เท่าเทียมนั้นสำคัญเช่นกัน เพราะมันมีผลกระทบมากขึ้นในการลดความยากจนที่รุนแรงกว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจ และจากการวิเคราะห์แสดงให้เห็นว่า หากประเทศลดความไม่เท่าเทียมกันของรายได้ลง 1% ต่อปี ภายในปี 2030 จะมีคนบนโลกน้อยกว่า 100 ล้านคนที่จะมีชีวิตยากจนมาก
ด้านการอภิปรายเกี่ยวกับความไม่สมบูรณ์ของระบบทุนนิยมก็ค่อนข้างแปลกตรงที่ ไม่มีระบบที่สมบูรณ์แบบ สังคมเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา และไม่สามารถถูกแช่แข็งได้ แต่ทุกคนก็พร้อมที่จะยอมรับการเปลี่ยนแปลง ดังนั้น ความไม่พอใจต่อสถานะปัจจุบันของกิจการในสังคมก็จะเป็นเช่นนี้ตลอดไป
ขณะนี้พลเมืองโดยเฉลี่ยพร้อมที่จะวิพากษ์วิจารณ์ลัทธิทุนนิยม แต่ยังไม่พร้อมที่จะสละสิทธิในทรัพย์สินส่วนบุคคล ทั้งยังเกลียดดอกเบี้ยเงินกู้ซึ่งบังคับให้พวกเขาต้องจ่ายเงินกู้ ดังนั้น จึงต้องการให้ดอกเบี้ยของเขาสูงที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพราะไม่ต้องการที่จะจ่ายภาษี และยังคาดว่ารัฐจะดูแลเขาอย่างเต็มที่ในด้านการดูแลสุขภาพ การศึกษา และความปลอดภัยสาธารณะ

ความไม่พอใจกับการแบ่งชนชั้นที่เพิ่มขึ้นของสังคมสมัยใหม่ตามที่ผู้เชี่ยวชาญเห็นเป็นส่วนใหญ่นั้น เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงใหม่ในโครงสร้างเทคโนโลยี จากการถือกำเนิดของโลกดิจิทัลใหม่ที่ซึ่งรายได้ของผู้นำนั้นไม่เท่ากับการทำกำไรขั้นต่ำของผู้ประกอบการอุตสาหกรรมแบบดั้งเดิม เนื่องจากมีคนงานน้อยกว่าอุตสาหกรรมแบบดั้งเดิมและต้องการทักษะความรู้กับสติปัญญาในระดับหนึ่ง

วันนี้นักเศรษฐศาสตร์ให้ความสำคัญเรื่อง คนรวยและคนจนที่สุด คือคนที่มีโอกาสได้รับความช่วยเหลือเพิ่มจากรัฐ และคนชั้นกลางคือคนส่วนใหญ่ที่สูญเสีย นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่รัฐควรจะทำอะไรบางอย่างกับแรงงานการผลิตเพื่อลดความแตกต่างด้านรายได้ เพราะการเพิ่มรายได้นั้นไม่สามารถทำได้ตลอดผ่านการกระจายทรัพย์สิน ต้องมีแรงงานฝีมือ มีเทคโนโลยีของชาติตนเอง
รูปแบบทางเศรษฐกิจในปัจจุบันทำให้ผู้คนตกอยู่ในภาวะสูญเสียความหวัง และนี่คือสิ่งที่น่ากลัว
ทั้งยังไม่มีใครกล้าบอกได้ว่า เศรษฐกิจโลกรุ่นใหม่นี้ดีกว่าที่มีอยู่เดิมหรือไม่ แต่มีสิ่งหนึ่งที่ชัดเจนคือ โลกไม่สามารถมีชีวิตอยู่ในแบบเก่าได้อีกต่อไป

 

 

เรื่อง : ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย